Na današnji dan počela NATO agresija na Srpsku

ISTOČNO SARAJEVO - Na današnji dan 1995. godine počela je NATO agresija na Republiku Srpsku, koja je trajala do 14. septembra, a u kojoj je ubijeno više od 50 pripadnika Vojske Republike Srpske i civila, a ranjeno njih više od 120.

U višedenevnim bombardovanjima, u kojima je korištena i radioaktivna municija, ubijeno je 47 pripadnika Vojske Republike Srpske i sedam civila, dok je ranjeno više od 100 vojnika i 21 civil.

NATO operacija "Namjerna sila" počela je 30. avgusta 1995. godine u 2.12 časova, uz "objašnjenje" da treba Srbe da "dovede za pregovarački sto", a sprovedena je kao otvorena podrška muslimansko-hrvatskim snagama u završnici rata.

U ovu operaciju je bilo uključeno preko 5.000 vojnika NATO-a iz 15 država i više od 400 letjelica, uključujući 222 borbena aviona.

Avijacija NATO pakta bombardovala je položaje Vojske Republike Srpske, telekomunikaciona postrojenja, mostove, opremu za komandovanje, sistem protivvazdušne odbrane, skladišta municije i drugu logističku infrastrukturu.

Na položaje Vojske Republike Srpske NATO avijacija bacila je ukupno 1.026 bombi, od čega 708 navođenih, a ukupna težina bačenog eksploziva iznosila je oko 10.000 tona.

Za tri sedmice izvedeno je 3.515 borbenih letova iz italijanske baze Avijano i sa američkog nosača aviona "T. Ruzvelt" u Jadranskom moru. Gađano je 338 vojnih i civilnih ciljeva, uključujući komandna mjesta i odbrambene položaje jedinica Vojske Republike Srpske.

Uništeno je ili oštećeno 15 mostova i 13 repetitora. Gađana je čak i bolnica "Žica" u Blažuju.

Povod za NATO agresiju bila je eksplozija na sarajevskoj pijaci Markale, 28. avgusta 1995. godine, za koju su optuženi Srbi, iako je u izvještaju nezavisne komisije iz tog perioda navedeno da "ne postoje jasni dokazi da su granate došle sa srpskih položaja".

Taj izvještaj je potvrdio lično i tadašnji izaslanik generalnog sekretara UN za Balkan Jasuši Akaši.

Tadašnji komandant UNPROFOR-a general Majkl Rouz izjavio je nakon incidenta na Markalama da se ne može utvrditi odakle je granata ispaljena.

I ruski pukovnik, komandant ruskog mirotvoračkog bataljona u Sarajevu Andrej Demurenko, koji je učestvovao u istrazi, izjavio je da su Srbi "nepravedno bili optuženi samo da bi NATO imao povod za napad".

Sve te tvrdnje nisu ništa značile za NATO savez, koji se otvoreno svrstao na stranu Bošnjaka i Hrvata.

Prvog dana bombardovanja Pala, u okršaju srpske artiljerije i aviona NATO saveza, koji su mještani ratne prijestonice posmatrali sa ulica, oko 17.00 časova raketom "zemlja-zemlja" oboren je francuski avion "miraž 2000", koji je pao dvadesetak kilometara jugoistočno od Pala, a dvojica pilota spasila su se katapultiranjem.

Istovremeno sa "Namjernom silom", pokrenuta je i NATO akcija "Mrtvo oko", čiji je cilj bio onesposobljavanje protivvazdušnog sistema odbrane Vojske Republike Srpske.

Tom prilikom bombardovan je radar na Jahorini, a u napadu NATO avijacije na telekomunikacioni toranj na Zlovrhu stradalo je deset pripadnika Vojske Republike Srpske koji su bili zaduženi za obezbjeđenje tornja.

Te kobne noći stradali su Ljubomir i Dragomir Bakmaz, Zoran i Radenko Sorak, Velimir Ujić, Miloš Jovičić, Darko Motika, Zoran Nerić, Andrija Obradović i Milan Stanišić.

Bombardovanje Republike Srpske okončano je 14. septembra 1995. godine kada je postignut dogovor da Vojska Republike Srpske povuče teško oružje iz takozvane zone bezbjednosti što je i učinjeno 17. septembra.

Za bombardovanje Pala, Jahorine, Hadžića, Vogošće, Ilijaša i Bratunca, mjesta koja su bila pod kontrolom Vojske Republike Srpske, NATO zločinci su koristili osiromašeni uranijum.

Od njegovih posljedica umrlo je najviše bivših stanovnika opštine Hadžići koji su se, nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma, preselili na područje Bratunca.

Na bratunačkom groblju, samo četiri godine nakon bombardovanja, sahranjeno je oko 400 osoba, od kojih je većina bolovala od neke vrste karcinoma.

I mnogi strani vojnici, koji su boravili na ovim područjima u toku i nakon bombardovanja, danas imaju slične zdravstvene probleme.

Posljedice korištenja radioaktivne municije sa osiromašenim uranijumom osjetiće i generacije budućih stanovnika Republike Srpske, koja je među vodećim zemljama po broju malignih oboljenja u regionu.

Prema odluci Odbora Vlade Republike Srpske za njegovanje tradicije oslobodilačkih ratova kao Dan sjećanja na žrtve NATO bombardovanja u Srpskoj određen je 9. septembar.

Taj datum odabran je u znak sjećanja na dan kada su u NATO bombardovanju ubijeni brat i sestra Radmila i Radenko Galinac iz naselja Grlica u Vojkovićima.

Brat i sestra Galinac bili su među prvim žrtvama NATO agresije kada ih je 9. septembra 1995. godine na srušenom mostu u naselju Semizovac kod Sarajeva, ubio pilot NATO avijacije.

Prijedlog da ovaj događaj dobije republički značaj dao je 23. novembra 2018. godine poslanik SNSD-a u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH Staša Košarac u skladu sa inicijativom koju je ranije pokrenula SRNA.

Košarac je tada u dopisu Odboru Vlade za njegovanje tradicije oslobodilčakih ratova podsjetio da je SRNA pokrenula inicijativu i objavila seriju tekstova koji su ovjekovječili svjedočenja o NATO agresiji u Republici Srpskoj i žrtvama bombardovanja osiromašenim uranijumom.

Inicijativa za obilježavanje dana sjećanja na žrtve NATO bombardovanja pokrenuta je u Andrićgradu 26. avgusta 2018. godine na prijedlog SRNE.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.