Svjedočanstvo stravičnog uništenja kulturnog blaga

BANjALUKA - U okviru projekta "Obeležavanje dana stradanja Narodne biblioteke Srbije u Drugom svetskom ratu" Fondacija Narodne biblioteke Srbije predstavlja istoimenu izložbu u Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci Republike Srpske i prateću monografsku publikaciju sa naslovom "Narodna biblioteka Srbije kroz vreme".

Autori izložbe i publikacije su Dušan Zlokolica, Mirjana Simoski i Dragan Purešić. Dizajn izložbe i publikacije uradio je Miloš Ninković, a uvodni tekst napisao je upravnik Narodne biblioteke Srbije dr Vladimir Pištalo. Izložba obuhvata deset panela sa istorijatom prve zgrade Narodne biblioteke na Kosančićevom vencu u Beogradu, koja je stradala u bombardovanju 6. aprila 1941. godine. 

Ona je spomeničkog karaktera, podseća na trenutak najvećeg uništenja zbirke kulturnog nasljeđa na našim prostorima kada je više od 500.000 knjiga, rukopisa, novina i druge bibliotečke građe uništeno u jednom danu. 

Narodna biblioteka Srbije je 6. aprila 1941. godine u naletu njemačkih bombardera pogođena zapaljivim bombama. Biblioteka je gorjela tri dana, dok požar nije utihnuo, nakon čega su uništeni do temelja sama zgrada, koja se tada nalazila na lokalitetu na Kosančićevom vencu, svi inventari i katalozi, knjižni fond od 500.000 svezaka, zbirka od 1.424 ćirilička rukopisa i povelja od 12. do 17. vijeka, kartografska i grafička zbirka od 1.500 brojeva, zbirke od 4.000 naslova časopisa, 1.800 naslova novina, nedovoljno proučena zbirka turskih dokumenata o Srbiji, inkunabule i stare štampane knjige, kompletne biblioteke, poput onih Vuka Karadžića i Đure Daničića, kao i cjelokupna prepiska značajnih ličnosti iz kulturne i političke istorije Srbije i Jugoslavije.

Novu zgradu Narodna biblioteka Srbije dobila je 6. aprila 1973. godine na Vračarskom platou, gdje se i sada nalazi, a prvu počasnu člansku kartu u novootvorenom zdanju dobio je nobelovac Ivo Andrić. 

Na panoima posjetioci će moći da vide fotografije Kosančićevog venca i zgrade biblioteke prije uništenja, fotografije iz vazduha koje je načinila njemačka avijacija nakon bombardovanja, kao i arhitektonske planove zgrade biblioteke na Kosančićevom vencu.

Prilikom otvaranja izložbe govoriće direktor Narodne i univerzitetske biblioteke Republike Srpske Ljilja Petrović Zečić, zamjenik upravnika Narodne biblioteke Srbije dr Dragan Purešić, koji će u svom obraćanju izložiti i prigodni uvodni tekst na temu stradanja zgrade biblioteke na Kosančićevom vencu, koji je napisao upravnik Narodne biblioteke Srbije dr Vladimir Pištalo.

ISTORIJA

Narodna biblioteka Srbije je nacionalna biblioteka Srbije u Beogradu. Najveća je biblioteka i najstarija ustanova u Srbiji, koja je više puta uništena u posljednja dva vijeka, najteže u Prvom i drugom svjetskom ratu. 

Osnovana je 1832. godine u knjižari Gligorija Vozarovića. Inicijalni fond činili su pokloni Vozarovića i drugih srpskih kulturnih poslenika. Za dan osnivanja uzima se 28. februar 1832. godine, kada je Dimitrije Davidović poslao pismo knezu Milošu o uređenju biblioteke. 

U novembru iste godine Knez Miloš je naredio da se jedan primjerak od svake štampane knjige ustupi biblioteci. Tako je ustanovljena institucija obaveznog primjerka. Od 2002. godine Narodna biblioteka Srbije kao svoj dan slavi upravo 28. februar.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.