Književnost srpskih autora u Francuskoj živi uz pomoć malih izdavačkih kuća: Nova epoha pisaca traži mlade prevodioce

Ilijana Božić
Književnost srpskih autora u Francuskoj živi uz pomoć malih izdavačkih kuća: Nova epoha pisaca traži mlade prevodioce

BANjALUKA - Šekspir je jednom rekao da je “poezija ona muzika koju svaki čovek nosi u sebi”, a u Srbiji se ispostavilo da to čini većina mladih pisaca. Budući da se poezija u Francuskoj objavljuje vrlo malo, mogućnost da će se mladi pisci pojaviti u toj zemlji u ovom trenutku je veoma komplikovana.

Zaključili su to prevodioci i izdavači Živko Vlahović i Nađa Parandilović o književnosti i teškoćama prevođenja i dodali da problem ne dolazi toliko iz Srbije koliko iz Francuske, gdje se pjesnička kultura postepeno guši. Oni su nedavno gostovali na Filološkom fakultetu u Banjaluci, gdje su studentima održali predavanje “Uvod u traduktologiju s primjerom prevođenja iz djela Aleksandra Gatalice”.

Međutim, naveli su da bi situacija u narednoj godini mogla da se promijeni objavljivanjem zbirki pjesama Vladane Perlić, Stefana Kostadinovića, Aleksandre Batinić, Radmile Petrović i zbornika “Nova BHCS poezija” u izdanju francuske izdavačke kuće “Slavitude”.

Prevodilac i izdavač iz Pariza Živko Vlahović istakao je za “Glas Srpske” da je zlatno doba srpske književnosti u Francuskoj trajalo do 2011. godine, do smrti Vladimira Dimitrijevića, koji je tamo osnovao izdavačku kuću “L'Âge d'Homme”.

- Oni su objavili kolekciju “Slovenski klasici”, zahvaljujući kojoj više ne svodimo rusku književnost na Dostojevskog, Tolstoja ili Gorkog na francuskom govornom području. Ona je omogućila da čitaoci otkriju i srpske autore Ivu Andrića, Miloša Crnjanskog, Dobricu Ćosića, te Dušana Kovačevića - rekao je Vlahović.

Istakao je da je, nažalost, to vrijeme prošlo, te da je danas interesovanje srpskih čitalaca i izdavača veće nego u obrnutom smjeru, te da je samim tim i uloga prevodilaca drugačija.

- Prevodilac sa srpskog na francuski je samostalniji i njegova uloga nije samo u prevodu rukopisa. Prvo mora da stupi u kontakt sa autorom kojeg želi da prevede ili sa izdavačem, pa da napravi dosije sačinjen od biografije pisca, sažetka knjige koju prevodi, njenu analizu i odlomak prevoda. Zatim dosije šalje francuskim izdavačima. Neki prihvataju, drugi odbijaju, ali mnogi koji prihvate podnesu zahtev za subvenciju Ministarstva kulture i informisanja Srbije i prevodilac još jednom interveniše u sastavu kandidature - objasnio je Vlahović.

Naglasio je da je, budući da je taj posao zahtjevan i slabo plaćen, prevodioci su sve rjeđi.

- Najpoznatiji i još uvijek aktivni su Gojko Lukić, Harita Vajbrends i Maria Bejanovska, ali profesiji nedostaju mladi prevodioci. Ovaj nedostatak je razlog zašto u Srbiji nalazimo pisce koji još nisu objavljeni u Francuskoj, poput Muharema Bazdulja, Dejana Tiaga Stankovića, Igora Marojevića ili Jelene Lengold - kazao je Vlahović.

Istakao je da postoji niz izdavačkih kuća koje objavljuju srpsku književnost u Francuskoj, ali, kako su to uglavnom mali izdavači, oni u Srbiji nisu poznati. Kako je kazao, neki od njih su “Viviane Hamy”, “Non Lieu”, “Agullo” i “Belleville”.

- Među najvećim francuskim izdavačima je “Actes Sud”, koji je izdao knjigu “Komo” Srđana Valjarevića i koji će uskoro izdati delo “Uhvati zeca” Lane Bastašić. Tu su i izdavačke kuće “Gaia”, koja je objavila dela Radoslava Petkovića i Dragana Velikića i “Noir sur Blanc”, koja je izdala knjige Gorana Petrovića, Svetislava Basare i Vladana Matijevića. Primećujemo nedostatak mladih srpskih pisaca objavljenih u Francuskoj, a da bismo razumeli ovaj problem, moramo se fokusirati na uredničku i književnu situaciju u Srbiji - zaključio je Vlahović.

Prevodilac i izdavač iz Beograda Nađa Parandilović za “Glas Srpske” je istakla da je politika pojedinih izdavačkih kuća, kao i pojava mladih izdavača jedan od značajnih faktora koji su uticali na razvoj pjesničke scene u Srbiji.

- Među izdavačkim kućama koje su popularizovale savremenu poeziju kod nas svakako se izdvaja “LOM” i njegova izdanja Bukovskog, što je izazvalo ogromno interesovanje kod čitalaca. Na ovaj način poezija je izvučena iz “elitističkih”, uštogljenih okvira i približena senzibilitetu savremenog čitaoca - kazala je Parandilovićeva i dodala da je pojava i pristupačnost mladih izdavačkih kuća i njihova usmjerenost na promovisanje izdanja putem interneta i društvenih mreža dodatno približila i popularizovala pjesnički žanr.

“Hazarski rečnik”

Vlahović i Parandilović su istakli da je Milivoj Srebro u prijemnoj studiji o “Hazarskom rečniku” opisao situaciju srpske književnosti u Francuskoj rekavši da je i tamo doživjela trenutak slave. U studiji je naveo da su francuski kritičari pohvalili nekoliko Andrićevih knjiga, Selimovića, Tišmu i Crnjanskog, te Branimira Šćepanovića. Međutim, naveli su da je Srebro istakao da nikada djelo prevedeno sa srpskog na francuski nije u Francuskoj naišlo na prijem koji je mogao da se poredi sa onim koji je imao “Hazarski rečnik” Milorada Pavića.

Priznanje Zdravki Babić
Priznanje Zdravki Babić
Darina uznosita gordost
Darina uznosita gordost
© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana