Jedinstveni “Priručnik o slikarstvu i kaligrafiji” u novom izdanju na srpskom jeziku

Aleksandra Glišić
Jedinstveni “Priručnik o slikarstvu i kaligrafiji” u novom izdanju na srpskom jeziku

BANjALUKA – Roman “Priručnik o slikarstvu i kaligrafiji” nobelovca Žozea Saramaga pojaviće se u novom izdanju zahvaljujući beogradskoj “Laguni”.

- Ovim romanom, napisanim u svojoj 55. godini, Saramago otpočinje svoj jedinstven romansijerski pohod koji će trajati sledećih tridesetak godina i dati 15 romana, označavajući tako jednu od najuzbudljivijih i najplodnijih spisateljskih avantura u svetskoj književnosti s kraja XX i početka XXI veka po snazi piščevih uvida, poruka i opomena i osobenosti njegovog stila - podsjeća izdavač.

Priča prati osrednjeg slikara H. kojeg angažuje bogati klijent S. da naslika njegov porodični portret. Dok slika idealizovan portret privilegovanih naručilaca, uvučen u mrežu banalnih ljudskih odnosa i običnih, predvidljivih događaja, H. razmišlja o smislu svoje umjetnosti, o odnosima sa svojim prijateljima i svojom djevojkom, o svrsi svog ispraznog života lišenog istorije u posljednjim godinama Salazarove diktature…

- “Priručnik o slikarstvu i kaligrafiji” jedinstveno je djelo u žanru autobiografske književnosti koje nam pri tome nudi klicu ideja i rukopisa Saramagove proze u cjelini. U njemu su spojeni uticaji složene i bogate književne tradicije i iskustvo vremena svakodnevnog života u turbulentnim istorijskim okolnostima, što se u ovom romanu pretvara u suštinu same umjetnosti – zapisao je o romanu Luis de Soza Rebelo.

Žoze Saramago (1922, Azinjaga - 2010, Kanarska ostrva), portugalski pisac, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1998. godine, rodio se u siromašnoj seljačkoj porodici bezemljaša. Mukotrpno se školovao i završio mašinbravarski zanat u srednjotehničkoj školi u Lisabonu, gdje se njegova porodica preselila kad je Saramagu bilo dvije godine. U toj školi je u nastavnom planu u to vrijeme, iako orijentisanom na tehničke nauke, bio pored francuskog i predmet portugalski jezik i književnost.

- Pošto kod kuće nisam imao knjiga (sopstvene knjige, koje sam kupio, od para koje sam pozajmio od prijatelja, stekao sam tek u svojoj 19. godini), udžbenik portugalskog jezika, sa svojim antologijskim karakterom, otvorio mi je vrata književnog stvaralaštva - napisao je Saramago u knjizi “Autobiografija”.

Radio je kao automehaničar, referent u Zavodu za socijalno osiguranje, novinar, prevodilac, književni kritičar, kolumnista i urednik u više portugalskih dnevnih listova. Kao zamjenik direktora jutarnjeg dnevnika smijenjen je poslije vojnog puča 1975. i otad se potpuno posvetio književnosti.  Poslije napada i cenzure portugalskih konzervativnih vlasti na njegov roman “Jevanđelje po Isusu Hristu” 1991. godine, koje su spriječile njegovu kandidaturu za Evropsku književnu nagradu, preselio se na španska Kanarska ostrva, gdje je umro 2010. godine od posljedica upale pluća.

Svoj prvi roman “Zemlja grijeha” objavio je 1947. Poslije toga, do 1966, nije prisutan na portugalskoj književnoj sceni. Od 1955. do 1981. bavio se novinarstvom i prevođenjem. Kao urednik u jednoj lisabonskoj izdavačkoj kući, upoznao je i sprijateljio se sa najznačajnijim savremenim portugalskim piscima toga doba, pa je objavljivanje zbirke “Moguće pjesme” 1966. označilo njegov povratak u književnost.

Prije dodjeljivanja Nobelove nagrade 1998, dobio je 1995. Kamoišovu nagradu, najprestižnije priznanje za pisce portugalskog književnog izraza.

Politički angažman

Žoze Saramago pristupio je Portugalskoj komunističkoj partiji 1969. ali je sebe smatrao pesimistom i ateistom. Saramagov anarhokomunizam i oštra kritika monarhizma i katolicizma, kao i njegov politički angažman, kritika Evropske unije i Međunarodnog monetarnog fonda podstakli su neke kritičare da ga uporede sa Orvelom: “Orvelova odbojnost prema Britanskoj imperiji istovjetna je sa Saramagovim krstaškim ratom protiv imperije u vidu globalizma”.

Preminula Isidora Bjelica
Preminula Isidora Bjelica
© AD "Glas Srpske" Banja Luka, 2018., ISSN 2303-7385, Sva prava pridržana