Izložbe o dva vijeka Matice srpske i njene Biblioteke otvorene u Banjaluci

BANjALUKA - Izložba "Iz fondova Matice srpske i Biblioteke Matice srpske" i elektronska izložba "200 godina Matice srpske i Biblioteke Matice srpske" otvorene su u Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci Republike Srpske, u okviru manifestacije posvećene velikom jubileju dviju značajnih ustanova srpske kulture.

Posjetioci imaju priliku da se upoznaju sa bogatom arhivskom, rukopisnom i knjižnom građom koja svjedoči o dvovjekovnom razvoju Matice srpske i njene Biblioteke, njihovoj izdavačkoj djelatnosti i doprinosu očuvanju srpskog jezika, književnosti i kulturnog nasljeđa.

U okviru programa prikazan je i film "Trag", u režiji Mihajla Obrenova, prema scenariju Violete Mitrović. Manifestacija je organizovana u čast velikog jubileja Matice srpske i Biblioteke Matice srpske i dio je programa "Dani Srbije u Republici Srpskoj".

Arhivsko blago koje svjedoči o dva vijeka istorije

Izložbenu postavku priredila je Biblioteka Matice srpske na osnovu dragocjene građe iz sopstvenih zbirki, ali i fondova Rukopisnog odjeljenja Matice srpske, Galerije Matice srpske, Muzeja Vojvodine, Arhiva Vojvodine i Gradske biblioteke u Novom Sadu.

Postavka nudi dokumentovan pregled istorijata i rada ovih ustanova tokom dva vijeka, predstavljajući njihovu ulogu u razvoju srpske kulture, nauke i književnosti.

Autori izložbe su Nenad Stanojević, Mihailo Sakač, Miroslav Marčić i Vid Kecman, stručni konsultanti Dušica Grbić, Gordana Đilas i Slađana Subašić, dok uredništvo potpisuje Selimir Radulović.

Odabrana arhivska građa obuhvata Osnive Matice srpske i njen prvi statut, portrete istaknutih ličnosti srpske kulturno-političke istorije, donatora i zadužbinara, kao i prikaze značajnih izdanja, rukopisa i starih štampanih knjiga.

Na taj način izložba približava publici istorijski put dviju ustanova koje su tokom generacija bile važni oslonci očuvanja nacionalnog identiteta i razvoja kulturnog života srpskog naroda.

Od Pešte do Novog Sada

Matica srpska, najstarija srpska književna, kulturna i naučna institucija, osnovana je u Pešti 1826. godine. Njenom osnivanju prethodile su teškoće u izdavanju "Serbskog letopisa", književnog časopisa pokrenutog 1824. za 1825. godinu.

Časopis je, prema zamisli osnivača i prvog urednika Georgija Magaraševića, trebalo da bude središte okupljanja i predstavljanja rezultata srpskog književnog i naučnog stvaralaštva.

Kako bi prevazišli organizacione i finansijske prepreke u njegovom objavljivanju, grupa srpskih trgovaca i intelektualaca u Pešti, predvođena Magaraševićem, pokrenula je osnivanje nacionalne kulturne ustanove.

Njen osnovni zadatak, zapisan u osnivačkom aktu, bio je "da se Knjige Srbske rukopisne na svet izdaju i rasprostranjavaju, i to odsad bez prestanka za svagda".

Od početka rada, Matica srpska nastojala je da srpsku književnost i kulturu predstavi Evropi, ali i da doprinese obrazovanju i prosvjećivanju sopstvenog naroda. Tokom dva vijeka djelovanja, uprkos brojnim političkim i društvenim promjenama, razvila je bogatu izdavačku djelatnost, sakupila dragocjenu građu i ostvarila saradnju sa naučnim i kulturnim ustanovama širom svijeta.

Biblioteka koja čuva više od četiri miliona publikacija

Osnivanje Matice srpske neposredno je povezano sa nastankom Biblioteke Matice srpske, najstarije srpske biblioteke nacionalnog značaja i prve javne naučne biblioteke kod Srba.

Njen početni fond činile su sveske "Serbskog letopisa" i prve knjige objavljene u izdanju Matice srpske. Biblioteka je svečano otvorena za javnost 1838. godine u Tekelijanumu u Pešti.

Matica srpska i njena Biblioteka preseljene su u Novi Sad 1864. godine, gdje im je prvo sjedište bio Platoneum, dvor vladike Platona Atanackovića. Nakon nekoliko preseljenja, od 1928. godine smještene su u reprezentativnoj zgradi zadužbine Marije Trandafil, velike srpske dobrotvorke.

Biblioteka Matice srpske od 1958. godine djeluje kao samostalna ustanova. Danas njen fond obuhvata više od četiri miliona knjiga i drugih publikacija na oko 130 jezika, a posebnu vrijednost predstavljaju zbirke rukopisa i starih štampanih knjiga.

Fond se kontinuirano obogaćuje putem obaveznog primjerka, kupovinom, poklonima i međunarodnom razmjenom sa više od 300 institucija iz preko 50 zemalja.

Bogata izdavačka i bibliografska djelatnost

Značajan dio rada Biblioteke Matice srpske predstavlja objavljivanje kataloga rijetkih i posebnih zbirki, bibliografija i publikacija koje omogućavaju istraživačima i široj javnosti pristup vrijednoj građi.

Među njenim izdanjima su serije "Ćirilske rukopisne knjige BMS", "Katalog starih i retkih knjiga BMS" i "Katalog legata BMS", kao i edicija "Katalog posebnih zbirki BMS".

Biblioteka objavljuje i tekuću "Bibliografiju knjiga u Vojvodini", personalne bibliografije, među kojima se izdvaja "Bibliografija Ive Andrića", kao i "Godišnjak Biblioteke Matice srpske".

Njen izdavački program obuhvata i knjige u edicijama "Tragovi", "Zlatna knjiga BMS" i "Posebna izdanja", zbornik sa tribine "Savremeni čovek i savremeni svet", te glasilo "Vesti".

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.