Decenija bez Umberta Eka: Pisac koji je biblioteku pretvorio u svjetski fenomen

BEOGRAD - Italijanski pisac, univerzitetski profesor i semiotičar Umberto Eko ovaj svijet napustio je 19. februara 2016. godine, prije deset godina.

Iako su njegovi akademski radovi ranije bili dobro poznati, od tumačenja djela Tome Akvinskog do eseja o simbolici, jeziku i modernim medijima, široku popularnost i svjetsku slavu donio mu je roman „Ime ruže“, objavljen početkom osamdesetih godina.

Srednji vijek kao intelektualna pozornica

Radnja romana smještena je u srednjovjekovnu opatiju u njegovom rodnom Pijemontu, sa mističnim zapletom koji se vrti oko lavirintske biblioteke i tajanstvenih smrti čitalaca. Navodno je lik starog monaha Horhea bio inspirisan piscem Horheom Luisom Borhesom, slijepim knjiškim zaljubljenikom koji je raj zamišljao kao beskrajnu biblioteku.

Djelo koje je osvojilo milione čitalaca

„Ime ruže“ brzo je steklo ogromnu popularnost — prodato je u više od 50 miliona primjeraka, prevedeno na više od 40 jezika i ubrzo ekranizovano. Iako je Eko već uživao veliki ugled u akademskim krugovima, upravo je roman postao prekretnica njegove svjetske prepoznatljivosti.

Od medija do kritike društvenih mreža

Radio je za italijanski javni servis RAI, bio kourednik u izdavačkoj kući „Bompijani“ i redovno pisao kolumnu „Minervina šibica“ za magazin „Espreso“. Iako otvoren za tehnološke novine, kritikovao je društvene mreže, smatrajući ih sredstvom masovnog zaglupljivanja.

Biblioteka kao životna filozofija

Iza sebe je ostavio ličnu biblioteku od oko 50.000 knjiga, od kojih je 30.000 držao u stanu u Milanu, nazivajući je „priručnom bibliotekom“. Sadržavala je brojna rijetka i bibliofilska izdanja, što je odražavalo njegovu duboku posvećenost knjizi.

Od religioznog učenika do kritičkog mislioca

Rođen 1932. godine u Alesandriji, odrastao je u vrijeme ratova i fašističkog režima. U mladosti je bio posvećeni rimokatolik i član Katoličke akcije, ali je kasnije, kako je sam govorio, proučavanje Tome Akvinskog dovelo do njegovog intelektualnog udaljavanja od vjere. Decenijama kasnije napisao je čuveni esej „Ur-fašizam“, analizu suštine totalitarizma.

Univerzitetska i svjetska karijera

Diplomirao je u Torinu 1954. godine, a univerzitetsku karijeru započeo 1961. Predavao je u Bolonji, Firenci, Milanu i Torinu, a kao gostujući profesor i na brojnim svjetskim univerzitetima, uključujući Harvard, Jejl, Kolumbiju i Oksford. U Bolonji je osnovao studijski program DAMS i vodio Institut za komunikologiju.

Pisac koji je spojio nauku i književnost

Nakon „Imena ruže“ uslijedili su romani „Fukoovo klatno“, „Ostrvo dana pređašnjeg“, „Baudolino“, „Tajanstveni plamen kraljice Loane“, „Praško groblje“ i „Nulti broj“. Njegov naučni rad obuhvatao je estetiku, filozofiju jezika, semiotiku i analizu popularne kulture.

Intelektualac širokog duha

Dobitnik brojnih priznanja i počasni doktor desetina univerziteta, Eko je u javnosti nastupao duhovito i opušteno, pišući o filmu, stripu, teorijama zavjere i politici, a zalagao se i za upotrebu esperanta.

Posljednji ispraćaj velikog erudite

Preminuo je u 84. godini. Ispraćen je svjetovno u milanskoj palati Sforca, uz muziku baroknih kompozitora, a po njegovoj želji na spomen-ploči uklesane su riječi Tomaza Kampanele, autora „Grada Sunca“.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.