Od Jugoslavije do Japana: Ova pića nastala su kao odgovor na "Koka-kolu"

Kada je američki farmaceut Džon Stit Pemberton 1886. godine osmislio recept za „Koka-Kolu“, teško da je mogao da pretpostavi da će pokrenuti jednu od najuspješnijih priča u istoriji prehrambene industrije. Više od vijeka kasnije, „Koka-Kola“ se prodaje u gotovo svim dijelovima svijeta.

Od Čehoslovačke i bivše Jugoslavije, preko Japana i Nigerije, pa sve do Argentine i Australije, lokalni preduzetnici, naučnici, pa čak i vlade pokušavali su da stvore sopstvenu verziju najpoznatijeg gaziranog pića na svijetu.

Neki od tih napitaka nastali su kao odgovor na američki kapitalizam tokom Hladnog rata, drugi su se oslanjali na lokalne sastojke i tradiciju, dok su pojedini vremenom izrasli u regionalne brendove.

Neki su čak postali toliko uspješni da ih je kasnije preuzela sama kompanija „The Coca-Cola Company“, poput indijskog „Thums Up“-a i peruanske „Inca Kola“.

Ipak, brojni lokalni brendovi i danas uspješno odolijevaju globalnom gigantu.

Kofola – češki odgovor na zapadna gazirana pića

„Kofola“ je nastala tokom Hladnog rata u tadašnjoj Čehoslovačkoj, kada je država zadužila farmaceutsku industriju da razvije domaće piće koje bi moglo da konkuriše zapadnim gaziranim napitcima.

Tajni „Kofo“ sirup sadrži 14 biljnih i voćnih ekstrakata, među kojima su malina, kupina, jagoda, cimet, sladić, karamela, jabuka, trešnja i kora pomorandže.

Za razliku od „Koka-Kole“, „Kofola“ sadrži manje šećera, ne sadrži fosfornu kiselinu i ima izraženiji biljni ukus.

Danas je jedan od najpoznatijih čeških brendova.

Kokta – piće iz Jugoslavije koje i danas traje

Jedna od najzanimljivijih priča dolazi iz bivše Jugoslavije.

„Kokta“ je nastala 1952. godine, a recept je osmislio profesor hemije Emerik Zelinka sa Univerziteta u Ljubljani. Samo godinu kasnije piće je predstavljeno javnosti i ubrzo je postalo jedan od prepoznatljivih domaćih brendova.

Recept se zasniva na 11 biljaka i začina, a među sastojcima su šipak, limun i pomorandža. Za razliku od „Koka-Kole“, „Kokta“ ne sadrži kofein.

Nakon raspada socijalističkog sistema brend je prošao kroz težak period, ali se kasnije vratio na tržište. Danas se prodaje i van regiona, uključujući Sjedinjene Američke Države.

Ojaja kola – nigerijsko piće sa neobičnom pričom

„Ojaja kola“ predstavljena je početkom 2026. godine, a njen osnivač je Ooni Adejee Enitan Ogunivusi Odžadža II, tradicionalni kralj Ifea i duhovni vođa naroda Joruba.

Piće se proizvodi od domaćih sastojaka, uključujući orahe kole, koji sadrže prirodni kofein, i đumbir.

Prema riječima osnivača, „Ojaja kola“ nije samo gazirano piće, već i simbol nacionalnog ponosa i nastojanja da se podstakne industrijski razvoj Nigerije.

Kanington kola – argentinski brend sa dugom istorijom

Koreni argentinskog brenda „Cunnington Cola“ sežu u 19. vijek, kada je engleski plemić Vilijam Kanington razvio recept za gazirani tonik.

Moderna verzija pića pojavila se 2008. godine.

„Cunnington Cola“ je manje slatka i manje gazirana od „Koka-Kole“, a ima i blage note tonika. Posebno je popularna u Argentini jer se dobro kombinuje sa „fernetom“, gorkim likerom koji se koristi za pripremu čuvenog argentinskog pića „Fernandito“.

Toba Toba kola – japanska kola sa 14 začina

„Toba Toba Cola“ proizvodi se na malom japanskom ostrvu Kikaidžima, južno od glavnog japanskog arhipelaga.

Naziv „Toba Toba“ u lokalnom dijalektu označava uzbuđenje, radost ili dobro raspoloženje.

Recept kombinuje orahe kole sa lokalnim citrusom šiku, sirovim smeđim šećerom i mješavinom od čak 14 začina, od kojih se neki i danas ručno melju.

Zanimljivo je da se prodaje u obliku sirupa koji se može miješati ne samo sa gaziranom vodom već i sa čajem, mlijekom, pivom, vinom ili viskijem.

Brio Činoto – italijanski ukus iz Kanade

„Brio Chinotto“ nastao je u Torontu zahvaljujući italijanskim doseljenicima koji su 1959. godine željeli da ponovo osjete ukus pića „Chinotto“, popularnog u Italiji još od 1930-ih.

Uvezli su ekstrakt istoimenog citrusa i napravili sopstvenu verziju tamnog gaziranog pića gorko-slatkog ukusa.

Zbog specifičnog ukusa neki ga upoređuju sa „Kamparijem“. Danas se „Brio Chinotto“ prodaje širom Kanade.

Bobi kola – australijska kola za ljubitelje zdravijeg načina života

Australijski startap „Bobby Cola“ osnovan je 2021. godine sa idejom da spoji prepoznatljiv ukus klasične kole sa savremenim trendom zdravije ishrane.

Piće sadrži prebiotike, manje šećera i kalorija, nema konzervanse, kofein ni vještačke arome, a umjesto šećera koristi eritritol.

Brend je u međuvremenu proširio distribuciju na više hiljada prodavnica.

Salam kola – kola koja ima i humanitarnu misiju

„Salaam Cola“ pokrenula je 2023. godine britanska preduzetnica Ajkiz Šah. Brend je u početku razvijala u sopstvenoj kuhinji, a proizvodnja je kasnije prebačena u Tursku.

Danas se prodaje u više desetina zemalja.

Posebnost ovog brenda je i društvena misija – dio profita namijenjen je humanitarnim projektima.

Ukus je opisan kao kombinacija zemljanih biljnih aroma, toplih začina i izraženih citrusnih nota.

Od kopije do sopstvenog brenda

Priče o ovim pićima pokazuju da „Koka-Kola“ nije bila samo gazirano piće koje su drugi pokušavali da kopiraju.

Njen uspjeh inspirisao je brojne zemlje da stvore sopstvene recepte, prilagođene lokalnom ukusu, dostupnim sastojcima i kulturi.

Neki od tih napitaka ostali su lokalni proizvodi, dok su drugi prerasli u velike regionalne brendove.

A „Kokta“, nastala u bivšoj Jugoslaviji, jedan je od najzanimljivijih primjera da proizvod stvoren u vrijeme Hladnog rata može preživjeti decenije promjena i ostati prepoznatljiv i dana, piše Biznis Telegraf.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.