Zaboravljeni rat koji je progutao Sudan

SUDAN - Dok pažnju svijeta privlače drugi sukobi, u Sudanu već treću godinu traje rat koji je iza sebe ostavio više od 200.000 mrtvih i najveću humanitarnu krizu na planeti. Više od 12 miliona ljudi bilo je prinuđeno da napusti svoje domove, dok milioni civila preživljavaju bez hrane, vode i osnovne medicinske pomoći.

Sudanske vlasti počele su pripreme za izvršenje smrtnih kazni nad liderom pobunjeničkih Snaga za brzu intervenciju (RSF) generalom Muhamedom Hamdanom, poznatijim kao Hemeti, i 15 njegovih najbližih saradnika. Sud u Kartumu proglasio ih je krivim za ratne zločine, ubistva, silovanja, pljačke i progon nearapskog stanovništva.

Hamdan, koji je prije vojne karijere bio trgovac i gonič kamila, odbacio je sve optužbe. Sudanski aktivisti tvrde da je krvavi sukob, osim borbe za političku vlast, povezan i sa kontrolom nad ogromnim bogatstvom te zemlje, prije svega zlatom. Prema njihovim navodima, ilegalna eksploatacija zlata iz improvizovanih rudnika i njegov transport prema arapskim državama i Zapadu postali su jedan od ključnih motiva za nastavak rata. Jedan od najtežih zločina dogodio se u blizini grada El Obeid, ekonomskog centra Sudana.

El Obeid, grad koji je decenijama bio jedno od glavnih ekonomskih čvorišta Sudana, već mjesecima je pod opsadom. Pripadnici Snaga za brzu intervenciju blokirali su prilaze gradu i napadaju infrastrukturu - elektroenergetska postrojenja, skladišta goriva i sisteme za snabdijevanje vodom. Posljedice su dramatične. Grad je ostao bez struje i vode, a stanovništvo se suočava sa nestašicama hrane i epidemijom kolere.

Procjene o broju stradalih u ratu drastično se razlikuju. Sudanski aktivisti govore o između 150.000 i 400.000 poginulih, dok UN navode da je čak 12 miliona ljudi raseljeno. Smrtne presude protiv Hamdana i njegovih saradnika odnose se i na zločine u gradu El Fašir. Prema zvaničnim podacima, tamo je potvrđeno oko 6.000 žrtava, ali aktivisti tvrde da je stvarni broj stradalih najmanje deset puta veći.

Satelitski snimci otkrili su na nekoliko lokacija oko grada neobične promjene boje zemljišta i oblike koji podsjećaju na ljudska tijela raspoređena u blizini vozila Snaga za brzu intervenciju.

Sudanska kriza izbila je nakon pada dugogodišnjeg predsjednika Omara el Bašira 2019. godine. Njegov odlazak otvorio je borbu za vlast između dvojice nekadašnjih saveznika, generala Muhameda Hamdana i komandanta sudanske vojske Abdela Fataha el Burhana.

Hamdan je nakon pada Bašira pokušao da se predstavi kao reformator i lider demokratske tranzicije, iako ga brojne organizacije optužuju da je tokom sukoba u Darfuru predvodio jedinice odgovorne za masovne zločine u kojima je stradalo oko 300.000 ljudi. Njegov protivnik El Burhan takođe ima spornu ratnu prošlost, jer je tokom darfurske krize bio komandant vojnih jedinica raspoređenih u toj oblasti. Obojica su iskoristila slabljenje državnih institucija nakon pada El Bašira i postepeno preuzela kontrolu nad ključnim dijelovima vlasti.

Istraživanje

Istraživanje agencije Rojters ukazalo je na to da je u vrijeme najtežih borbi u Sudanu nastavljeno snabdijevanje Snaga za brzu intervenciju preko logističkih mreža povezanih sa stranim kompanijama. Prema tom istraživanju, kompanija na čijem je čelu Stiven Šaulis godinama je dobijala ugovore američkog Ministarstva odbrane i UN za transportne operacije u Avganistanu, Iraku i Keniji. Na njene račune je, prema dostupnim podacima, tokom godina stiglo oko 419 miliona dolara iz američkog budžeta.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.