SAD traže 250 novih aviona-tankera za mogući rat sa Kinom

Riječ je o letjelicama čija konstrukcija omogućava efikasnije korišćenje goriva, veći operativni domet i prenos znatno većih količina goriva borbenim avionima.

Autori upozoravaju da bi kineske oružane snage do 2035. godine mogle da steknu mogućnost da raketnim udarima onemoguće kontinuirane operacije američkih aviona-tankera sa većeg broja aerodroma u zapadnom Pacifiku.

Takva situacija primorala bi američku avijaciju da djeluje iz udaljenijih baza, što bi povećalo potrošnju goriva, smanjilo vrijeme koje borbeni avioni mogu da provedu iznad područja operacija i ograničilo broj borbenih zadataka.

Prema procjeni Instituta Hadson, gubitak mogućnosti efikasnog dopunjavanja gorivom u vazduhu mogao bi da dovede do ozbiljnog slabljenja američkih vazdušnih snaga, pa čak i da presudno utiče na ishod eventualnog rata sa Kinom.

Novi avioni mogli bi da zamijene znatno veći broj postojećih tankera

Američko ratno vazduhoplovstvo trenutno se oslanja na avione KC-135 „stratotanker“, koji su u upotrebi od 1957. godine, i novije KC-46A „pegazus“, koje proizvodi kompanija „Boing“.

Iako KC-46A postepeno zamjenjuje zastarjele letjelice, analitičari smatraju da njegove karakteristike nisu dovoljne za potrebe ratovanja na ogromnim prostranstvima Tihog okeana.

KC-46A može da ponese približno 96 tona goriva, dok bi predloženi avion-tanker nove generacije imao kapacitet od oko 136 tona. Zahvaljujući efikasnijoj aerodinamičkoj konstrukciji, nova letjelica mogla bi da isporuči znatno više goriva na većoj udaljenosti od matične baze.

Analiza Instituta Hadson pokazuje da bi flota od 250 aviona BWB mogla da snabdijeva gorivom više nego dvostruko veći broj borbenih formacija u poređenju sa istim brojem aviona KC-46A.

Druga mogućnost bila bi da novi tankeri obezbijede dopunjavanje gorivom na više nego dvostruko većoj udaljenosti, čime bi američki borbeni avioni mogli da izvode operacije daleko od sopstvenih baza.

Autori izvještaja procjenjuju i da bi nabavka i eksploatacija 250 novih letjelica tokom 30 godina mogla da košta 15,5 milijardi dolara manje nego odgovarajuća flota aviona KC-46A.

Kineske rakete ugrožavaju američku prednost

Poseban problem za američko ratno vazduhoplovstvo predstavlja razvoj kineskih raketnih sistema velikog dometa, koji mogu da ugroze vojne aerodrome, logističke centre i vazduhoplovnu infrastrukturu u širem području zapadnog Pacifika.

Američka strategija projektovanja vazdušne moći tradicionalno zavisi od mreže isturenih baza i aviona-tankera koji omogućavaju borbenim letjelicama da prelaze velike udaljenosti.

Međutim, u potencijalnom sukobu sa Kinom taj sistem bio bi izložen raketnim napadima, dok bi sami tankeri morali da ostanu na bezbjednoj udaljenosti od kineskih lovaca i protivvazduhoplovnih sistema.

Zbog toga se razmatra razvoj letjelica sa smanjenom radarskom uočljivošću i naprednim sistemima samoodbrane, sposobnih da priđu bliže područjima borbenih dejstava.

Američki proizvođači vojne opreme, uključujući kompaniju „Lokid Martin“, već su predstavljali koncepte naprednih aviona-tankera sa stelt karakteristikama, ali visoki troškovi njihovog razvoja i proizvodnje ostaju jedna od glavnih prepreka.

Problem dodatno usložnjavaju domet kineskih borbenih aviona i razvoj lovačke avijacije, uključujući avion pete generacije J-20, koji kineskim snagama omogućava djelovanje na velikim udaljenostima.

U takvim uslovima američki lovci zavise od podrške aviona-tankera, a svaki gubitak te podrške direktno smanjuje njihovu borbenu efikasnost.

Američka flota nije ispunila standarde od 2019. do 2025. godine

Pored kineskih vojnih sposobnosti, Vašington se suočava i sa ozbiljnim unutrašnjim problemima u održavanju sopstvene flote aviona-tankera.

Prema izvještaju američke Kancelarije za odgovornost vlade (GAO), objavljenom 10. juna 2026. godine, američko ratno vazduhoplovstvo od 2019. do 2025. godine nije uspijevalo da ispuni propisane standarde raspoloživosti i operativne sposobnosti aviona KC-135 i KC-46A.

Podaci pokazuju da je tokom tog perioda značajno smanjen udio aviona sposobnih da izvršavaju sve predviđene zadatke.

Probleme dodatno otežava sporo uvođenje novih tankera KC-46A, čiji razvoj prate tehnički nedostaci, uključujući probleme sa sistemima za dopunjavanje gorivom i opremom za nadzor.

Prema podacima iz marta 2026. godine, američko ratno vazduhoplovstvo raspolagalo je sa 373 aviona KC-135 i 103 aviona KC-46A.

Najstariji među njima, KC-135, nalazi se u upotrebi gotovo sedam decenija, a američke oružane snage prinuđene su da mu produžavaju operativni vijek modernizacijom opreme i sistema.

Institut Hadson zato predlaže ne samo nabavku novih letjelica već i dodatnu zaštitu postojećih vazduhoplovnih baza i modernizaciju sistema za dopunjavanje gorivom.

Predlog o nabavci 250 aviona BWB za sada predstavlja preporuku nezavisnog istraživačkog instituta, a ne usvojeni program američkog ratnog vazduhoplovstva.

Osnovna procjena autora jeste da Sjedinjene Države, uprkos tehnološkoj nadmoći u brojnim oblastima vojnog vazduhoplovstva, ne mogu da računaju na održavanje velikih borbenih operacija protiv Kine bez pouzdanog sistema snabdijevanja gorivom na velikim udaljenostima.