Podjele nikad veće

TEHERAN - Predsjednički izbori u Iranu 12. juna vjerovatno će biti najznačajniji izbori poslije islamske revolucije 1979. godine, jer razlike između reformista i konzervativaca nikada nisu bile tako duboke kao sada, javlja Dojče vele.

Reformisti imaju dva kandidata - Hoseina Musavija, popularnog predsjednika vlade u osamdesetim godinama i Mahdija Karubija, bivšeg predsjednika Madžlisa, iranskog parlamenta, koji je bio predsjednički kandidat i na izborima 2005. godine.

Konzervativci još nisu saopštili ime kandidata, jer jednostavno ne mogu da se dogovore. Relativno umjereni i pragmatični konzervativci ne podržavaju predsjednika Mohameda Ahmadinedžada, nego žele relativno umjerenog kandidata. Oni strahuju da bi u protivnom jedan od kandidata reformista pobijedio, vjerovatno više nego ubjedljivo. Oni takođe žele i detant sa administracijom predsjednika Baraka Obame.

Tvrdi konzervativci, s druge strane, žele i dalje Ahmadinedžada na čelu zemlje i nastavak njegove politike. Mada je i predsjednik Ahmadinedžad ispoljio interesovanje za pregovore sa Vašingtonom, njegove pristalice sumnjičave su prema namjerama predsjednika Obame i protive se približavanju SAD.

Među Ahmadinedžadovim pristalicama je najveći dio aparata službi bezbjednosti, dio komande Revolucionarne garde i konzervativno sveštenstvo na čelu sa ajatolahom Mohamadom Tagi Mesbah Jazdijem, ultrareakcionarom čiji sljedbenici imaju važnu ulogu u Ahmadinedžadovoj administraciji i pravosuđu.

Tvrdokorni konzervativci osjećaju se ugroženim svakim zbližavanjem Irana sa SAD iz dva razloga. Prvo, približavanje jača reformiste i demokratske grupacije u Iranu, jer se smanjuje opasnost eventualnog američkog napada. U tom slučaju nemoguće je i dalje optuživati reformiste da djeluju u suprotnosti sa nacionalnim interesima Irana zalažući se za detant sa SAD.

Istovremeno, svjesni u kojoj su mjeri nepopularni, tvrdokorni konzervativci užasnuti su mogućnošću "somotske revolucije" i zato su opsjednuti time da spriječe kontakte ljudi do čega bi došlo u slučaju poboljšanja odnosa. U tom kontekstu trebalo bi posmatrati i nedavno hapšenje iransko-američke novinarke Roksane Saberi.

Drugo, bolji odnosi sa SAD značili bi ukidanje bar dijela ekonomskih sankcija. To bi ugrozilo ogromnu ekonomsku moć tvrdokornih konzervativaca koji kontrolišu dobar dio iranske kako zvanične, tako i sive ekonomije.

Poboljšanje odnosa

Poboljšanje u odnosima SAD i Irana vodilo bi otvorenijem i demokratskom Iranu u kome bi se poštovali zakoni i prestalo kršenje ljudskih prava koje je postalo široko rasprostranjeno u godinama Ahmadinedžadove vlade. To bi imalo i ogroman uticaj na traženje mirovnog rješenja za problem Bliskog istoka, kaže se, pored ostalog, u analizi profesora Muhamada Sahimija u listu "Internešnel herald tribjun".

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.