Otvoreno o kraju Evropske unije

BRISEL - Svake decenije kriza podijeli Evropsku uniju i blokira njene napore od okončanja Drugog svjetskog rata da ujedini Stari kontinent.

Veterani ove bitke potenciraju da, bez obzira da li dolazi spolja (Irak), ili iz kuće (odbacivanje ugovora EU), kriza na kraju bude prevladana i evropski projekat oživi, objavio je radio Slobodna Evropa.

Ali, ovoga puta teškoće izgledaju drugačije. U posljednjih nekoliko mjeseci, projekat integracija ne samo da je u zastoju, nego izgleda da se pretvara u svoju suprotnost, odnosno u defanzivi je, piše Piter Spigel u "Fajnenšel tajmsu".

Evro i putovanje bez viza, dva najvidljivija dostignuća poslijeratnih integracija, na tako su ozbiljnom udaru da zvaničnici otvoreno spekulišu o njihovom kraju, odnosno ukidanju.

Evropski komesar iz Grčke je prošle nedjelje prvi predložio da se njegova zemlja vrati na nekadašnju nacionalnu valutu - drahmu. Francuski i danski zvaničnici ponovo podižu nacionalne granice kako bi kontrolisali međunarodni kopneni saobraćaj. Brisel preispituje odredbe o šengenskoj zoni bez granica.

Ovaj nagli zaokret je zapravo odraz snažnih promjena u političkim strujanjima. Evropski birači, koji su, kako je izgledalo, nevoljno prihvatili mjere štednje i spasavanja ekonomija u krizi, nisu više spremni da popuštaju.

U posljednjih šest mjeseci pale su vlade u Portugaliji i Irskoj, dok su populističke, antievropske partije osvojile znatan broj glasova i u Finskoj i Holandiji. Parlamentarni zastupnici se bune u Berlinu, studenti demonstriraju u Barseloni a sindikati blokiraju sjedišta državnih kompanija u Atini.

Pitanje na koje Evropa mora da odgovori glasi: da li je to trenutni plamen ili fundamentalna promjena politike.

Evropa za sada odgovara veoma sporo na to pitanje. Predsjednik Evropske komisije Žoze Manuel Baroso pozvao je prošlog mjeseca vlade članica da se odupru "populističkim izazovima" i potisnu u stranu antievropske glasove.

Međutim, nije previše ni mudro niti je moguće marginalizovati ove grupe. Holandija, koja se suočava sa sve snažnijim antiglobalističkim blokom poslije ubistva populističkog lidera Pima Fortjuna prije skoro deceniju - ilustruje opasnost od ignorisanja sve snažnijeg "hora".

Holandija je neka vrsta "Kalifornije Evrope", određujući trendove na starom kontinentu - od prosvjetiteljskih ideja Baruha Spinoze do globalne trgovine podstaknute pomorskom moći Holandije u 17 vijeku, kao i toleranciju i otvorenost što simbolizuju kafei i kvart crvenih fenjera u Amsterdamu.

Holandija je takođe bila u samom središtu evropskih poslijeratnih integracija, jedan od osnivača svih važnih institucija, od NATO do uvođenja samog evra. No, posljednjih mjeseci Holandija je vjerovatno postala najveći kočničar borbe Brisela za budućnost EU.

Holandska vlada se žestoko protivila davanju većih ovlašćenja Uniji da sa fondom za spasavanje od 440 milijardi evra pomaže zemljama dužnicima na periferiji evrozone.

Njena vlada vrši pritisak na Brisel da preispita politiku koja se tiče azila i migracija usred masovnog talasa izbjeglica iz sjeverne Afrike na evropske obale.

Holandija

Holandski zvaničnici žestoko se protive da budu obilježeni kao prepreka. Međutim, nije slučajnost da je manjinska holandska vlada prošle godine prva u evrozoni koja se od početka finansijske krize oslanja na partiju koja se otvoreno zalaže protiv EU - Slobodarsku partiju antiislamističkog populističkog političara Gerta Vildersa - da bi ostala na vlasti.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.