Mađarska blokira sankcije, Brisel najavljuje zabranu ruske nafte

LONDON – Naftovod Družba izvozio je dio ukrajinske nafte, kao i znatno veće količine ruske sirove nafte, prije nego što je oštećen prije mjesec dana u ruskom udaru koji je doveo do prekida snabdijevanja, prenosi Rojters pozivajući se na tri izvora upoznata sa situacijom.

Isporuke nafte Mađarskoj i Slovačkoj preko naftovoda kojim uglavnom upravlja Rusija obustavljene su od 27. januara nakon, kako Kijev tvrdi, ruskog napada na pumpne instalacije u zapadnoj Ukrajini, što je izazvalo spor unutar Evropske unije i napore Mađarske da blokira nove sankcije Rusiji.

Blokada isporuka uskraćuje Ukrajini izvor izvoznih prihoda i finansiranja potrebnog za ublažavanje budžetskog deficita. Izvori iz industrije navode da bi nastavak suspenzije mogao primorati Kijev da obustavi proizvodnju nafte.

Ukrajinska nafta u evropskim rafinerijama

Prema navodima izvora, Ukrajina je nekoliko mjeseci prije ruskog napada u januaru unosila sirovu naftu u naftovod kod Brodija, na zapadu zemlje, radi isporuke u Evropu. Nafta koja se transportuje ovim cjevovodom prerađuje se u rafinerijama mađarske multinacionalne naftne kompanije MOL.

MOL kupuje više vrsta nafte, uključujući i ukrajinsku, kako bi diverzifikovao snabdijevanje, izjavio je portparol kompanije Andruš Halaš u pisanom odgovoru Rojtersu.

Političke tenzije i optužbe

Dok su druge zemlje EU prestale da koriste rusku naftu, Mađarska i Slovačka zadržale su zavisnost od nje i optužile Ukrajinu da namjerno produžava prekid rada naftovoda.

Mađarska je, pored toga, optužila Ukrajinu za miješanje u njene aprilske izbore, zaustavila zajam EU od 90 milijardi evra od kojeg Kijev zavisi i blokirala novu rundu evropskih sankcija Rusiji.

Moskva je, s druge strane, optužila Kijev da prekidom protoka ruske nafte ugrožava energetsku bezbjednost Evrope.

Družba gubi značaj

Južni krak naftovoda Družba, izgrađen šezdesetih godina prošlog vijeka tokom sovjetske ere, tradicionalno je transportovao najveći dio ruske nafte ka centralnoj Evropi.

Međutim, nakon ruske invazije na Ukrajinu i evropskih sankcija, značaj ovog jednog od najvećih naftovoda na svijetu, kapaciteta više od dva miliona barela dnevno, znatno je smanjen.

Prema podacima kijevske konsultantske kuće ExPro, tranzit kroz južni krak 2025. godine dostigao je desetogodišnji minimum od 9,7 miliona tona. Slovačka je primila 4,9 miliona tona, Mađarska 4,35 miliona tona, dok je Češka Republika u aprilu 2025. prestala da koristi rusku naftu.

Sjeverni krak naftovoda, nekadašnja glavna linija snabdijevanja Poljske, danas koristi tek mali dio kapaciteta za transport kazahstanske nafte u Njemačku.

Planovi i novi izazovi

Ukrajina je odavno planirala da koristi Družbu za transport kaspijske nafte u Evropu. Još 2002. godine završena je izgradnja naftovoda Odesa–Brodi, koji povezuje crnomorske terminale sa Družbom, ali je njegov kapacitet ostao nedovoljno iskorišten.

Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski izjavio je da je i ovaj dio naftovoda napadnut tokom rata.

Brisel je pozvao mađarskog premijera Viktora Orbana da poštuje sporazum EU o zajmu za Ukrajinu, te najavio da će 15. aprila predložiti zakonsku mjeru o trajnoj zabrani uvoza ruske nafte.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.