Kina magnetima mijenja energetsku sliku svijeta

PEKING - Kina je napravila jedan od najznačajnijih koraka u globalnoj trci za osvajanje kontrolisane termonuklearne fuzije – tehnologije koju mnogi naučnici nazivaju „svetim gralom energetike“.

Kineski institut za fiziku plazme pri Kineskoj akademiji nauka saopštio je da je uspješno završeno testiranje superprovodnih magneta za budući termonuklearni reaktor nove generacije CFETR (China Fusion Engineering Test Reactor). Upravo ovi magneti predstavljaju najsloženiji i tehnološki najzahtjevniji dio čitavog sistema.

Magneti koji drže „malo Sunce“

Unutar fuzionog reaktora plazma dostiže temperaturu veću od 100 miliona stepeni Celzijusa, što je nekoliko puta više od temperature u jezgru Sunca.

Na tim temperaturama ne postoji materijal koji bi mogao da izdrži direktan kontakt sa plazmom. Zato se ona drži u vazduhu snažnim magnetnim poljem.

CFETR će koristiti šest ogromnih toroidalnih magneta, od kojih svaki teži čak 582 tone, kao i centralni solenoidni magnet koji proizvodi snažno promjenljivo magnetno polje i pokreće struju u plazmi.

Uspješno testiranje ovih komponenti znači da je Kina savladala jednu od najvećih prepreka u izgradnji reaktora.

Ispred međunarodnog projekta ITER?

Kineski CFETR trebalo bi da počne sa radom oko 2030. godine, što bi bilo nekoliko godina prije međunarodnog projekta ITER, koji se gradi u Francuskoj i čiji se početak rada očekuje sredinom sljedeće decenije.

Razlika je veoma važna.

Dok je ITER prije svega eksperimentalni reaktor koji treba da dokaže da je proizvodnja energije fuzijom tehnički moguća, Kina želi da njen reaktor napravi korak dalje i pokaže da se dobijena energija može isporučivati elektroenergetskoj mreži.

Ako taj cilj bude ostvaren, Peking bi mogao da stekne ogromnu tehnološku prednost u oblasti koja će odrediti energetiku XXI vijeka.

Gorivo koje bi trajalo milijardama godina

Glavni razlog zbog koga naučnici decenijama ulažu ogromne napore u razvoj fuzije jeste gotovo nevjerovatna količina potencijalnog goriva.

Deuterijum, teški izotop vodonika koji se nalazi u morskoj vodi, praktično je neiscrpan resurs. Procjene pokazuju da bi raspoložive rezerve mogle da obezbijede energiju čovječanstvu desetinama milijardi godina pri sadašnjoj potrošnji.

Za razliku od klasičnih nuklearnih elektrana, fuzioni reaktori ne koriste uranijum niti proizvode velike količine dugotrajnog radioaktivnog otpada.

Ipak, put do komercijalne fuzione energije još nije završen.

Većina današnjih projekata, uključujući CFETR i ITER, koristi smjesu deuterijuma i tricijuma.

Problem je što se tricijum praktično ne nalazi u prirodi, već mora vještački da se proizvodi, što značajno povećava cijenu buduće proizvodnje električne energije.

Zbog toga naučnici razvijaju tehnologije koje bi omogućile da se tricijum proizvodi direktno unutar reaktora iz litijuma, dok se paralelno istražuju i reakcije koje uopšte ne koriste tricijum, poput fuzije deuterijuma ili reakcija deuterijuma i helijuma-3.

Međutim, takvi procesi zahtijevaju još više temperature i daleko snažnija magnetna polja, što predstavlja novi veliki tehnološki izazov.

Borba za energetsku dominaciju

U razvoju fuzione energije učestvuju najveće svjetske sile – SAD, Kina, Evropska unija, Rusija, Indija, Japan, Južna Koreja i druge države.

Onaj ko prvi uspješno komercijalizuje ovu tehnologiju mogao bi da stekne ogromnu ekonomsku i geopolitičku prednost, jer bi raspolagao praktično neiscrpnim i čistim izvorom energije.

Zbog toga se uspješno testiranje kineskih superprovodnih magneta ne posmatra samo kao naučni uspjeh, već i kao signal da je trka za energiju budućnosti ušla u novu, mnogo ozbiljniju fazu.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.