Evropa u plamenu: Četiri pitanja, četiri odgovora

BON - Šumski požari koji divljaju ovog ljeta Evropom, bez obzira na to da li su izazvani prirodno ili ljudskom rukom, pojačani su sušama i ekstremnim vrućinama, piše Dojče vele i dodaje da su ljudi posljednjih decenija naučili da spasavaju živote, ali ne i šume.

Ljetnji požari su prirodni i često neophodni dio životnog ciklusa mediteranskih šuma - podstiču i obnovu i biodiverzitet. Ljudi u tim regionima su naučili da se bolje nose sa uobičajenim godišnjim požarima, tako da je - od 1980. registrovan pad broja i intenziteta požara.

Ali posljednjih godina požari su često eskalirali - daleko iznad njihove normalne veličine i intenziteta.

Razorni požari 2017. i 2018. odnijeli su stotine života na području od Turske do Španije, a jakih požara je bilo i u zemljama u centralnoj i sjevernoj Evropi, uključujući Švedsku.

Takvi nezapamćeni požari neizbježno su povezani sa ekstremnim sušama i toplotnim talasima.

Za požare su podjednako krivi prirodni uzroci, poput munja, kao i ljudi koji ih podmeću. Ali ekstremna vrućina povećala je njihov intenzitet i pravi je krivac za katastroflno uništavanje po navedenim regionima, navodi DW.

Juli 2021. bio je drugi najtopliji ikada zabilježen u Evropi i treći najtopliji na svijetu. U Grčkoj je dostignuta temperatura od 47,1 stepeni Celzijusa. Evropski rekord je zabilježen takođe u toj zemlji - 1977. godine sa 48 stepeni, a 1987. je samo u Grčkoj u požarima poginulo više od 1.500 ljudi.

Ipak ove godine nema ni približno toliko ljudskih žrtava - ali je do 5. avgusta u Evropi izgorijelo bar 55 odsto više površina nego što je to bio prosjek u prethodnih 12 godina.

Za to je krivac zastarjelo upravljanje šumama, a ponekad čak i prekomjerna zaštita šuma. Primjera radi, 1. avgusta planula je gradska borova šuma u italijanskom gradu Peskari - 800 ljudi je moralo da se evakuiše. Ali pošto je to područje zaštićeni rezervat prirode, ne podleže upravljanju šumama, koje uključuje redovno čišćenje podrasta ili podvrgavanje kontrolisanim požarima.

“U većini mediteranskih regija, trenutna politika upravljanja šumskim požarima previše je fokusirana na suzbijanje požara a ne na prilagođavaje tekućim globalnim promjenama”, napisali su autori studije (2021.) “Razumijevanje promjena požara u južnoj Evropi”.

Dakle, globalno zagrevijanje povećava učestalost i ozbiljnost vremenskih uslova koji podstiču požare - to dokazuju neviđeni požari širom Australije i Kalifornije posljednjih godina.

Klimatske promjene povećavaju rizik od šumskih požara u cijeloj Evropi - uključujući centralne i sjeverne regione koji obično nisu skloni požarima.

Prema Evropskoj agenciji za prirordnu okolinu (EEA), područje u regionu mediterana koje strada u požarima u posljednjih 40 godina se neznatno smanjilo, i to uglavnom zahvaljući naporima za kontrolu požara.

Prema EEA trenutne rekordne suše i toplotni talasi širom mediteranske regije podsjećaju na događaje iz 2018. godine kada je više zemalja pretrpelo katastrofalne požare. U Grčkoj je te godine više od 100 ljudi stradalo u požarima na Atiki - najsmrtonosnijem požaru u ovom vijeku nakon požara “crne subote” 2009. u Australiji.

Emisija CO2 se ne smanjuje dovoljno brzo da ograniči ovo zagrijavanje, uprkos poznatim klimatskim sporazumima.

“Od 1990. globalna emisija CO2 porasla je za 60 odsto”, rekao je za DW Modjib Latif, naučnik u Helmholcovom centru, dodajući da će nakon usporavanja 2020. povezanog s pandemijom emisija CO2 ponovo porasti 2021. godine.

Kada je riječ o posljedicama, globalno gledano, požari su odgovorni za značajne emisije gasova sa efektom staklene bašte i za pet do osam odsto od 3,3 miliona smrtnih slučajeva uzrokovanih lošim kvaliteta vazduha, izvještava Karbon Brif, grupa koja se bavi klimom.

Jeste da emisija CO2 usled požara posljednjih decenija - opada - takođe zbog poboljšane zaštite od požara, ali ostaje problem intenziteta požara, koji ima dalekosežniji efekat na sumu CO2 u atmosferi - jer šume izgore tako temeljno da više ne rastu i ne prečišćavaju vazduh.

Emisija CO2 od ekstremnih požara širom jugozapadne Evrope 2017. - od Pirinejskog poluostrva, preko južne Francuske i Italije - bila je najveća od bar 2003. godine.

Poređenja radi: izuzetno veliki požari 2003. doveli su do emisije iste količine štetnih gasova kao i čitava (industrijska) zapadna Evropa.

A ako intenzitet požara 2021. uništi značajan dio šuma povećanje CO2 moglo bi biti još razornije za klimu.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.