Ekstremni desničari zbijaju redove

PARIZ, STOKHOLM - Objašnjenje da desničari jačaju jer kriza "drma" Evropu bilo bi previše jednostavno, smatra Florijan Hartleb iz briselskog Centra za evropske studije (CES).

Pogotovo zato, kaže on, što desni populisti ionako gotovo da i nemaju izrađene strategije protiv krize, osim poziva za nacionalnom izolacijom i glasnom kritikom globalizacije.

U Skandinaviji na primjer gotovo da se i ne osjete posljedice krize u evrozoni. A ni ilegalna migracija ne predstavlja veliki problem.

Ipak, i u ovim zemljama na sjeveru kontinenta jačaju desnopopulističke stranke: u Finskoj su na proteklim izborima znatne uspjehe postigli "Pravi Finci". Osvojili su oko 20 odsto glasova sloganom "Zašto da plaćamo za Portugaliju?". A u Švedskoj su desničarske "Švedske demokrate" prvi put 2010. osvojile mjesta u parlamentu.

U tim bogatim zemljama je desnim populistima dobrodošao strah građana da bi mogli izgubiti svoj situirani status, objavio je Dojče vele. Masakr koji je počinio desni ekstremista Anders Brejvik u ljeto 2011. godine u Norveškoj se međutim ne treba posmatrati kao izraz jačanja jedne nasilničke desničarske scene, nego kao napad pojedinca, upozoravaju analitičari.

I Njemačku je uzdrmalo nasilje desnih ekstremista. Trio, koji se nazivao Nacionalsocijalističko podzemlje (NSU), više od decenije je ubijao sve dok mu istražioci nisu konačno ušli u trag. A taj trag vodi i do Nacionaldemokratske stranke Njemačke, (NPD), koja se jasno može svrstati u ne samo desnopopulističke, nego je to ekstremistička stranka.

U susjednim zemljama Njemačke na djelu je jasan desnopopulistički zamah na političkoj stranačkoj sceni. A u Holandiji je proteklih godina dosta birača privukao i u medijima već dosta poznati desni populist Hert Vilders sa svojom Strankom za slobodu.

- Vilders na svojoj internet stranici poziva Holanđane da zapisuju koja kriminalna djela čine istočni Evropljani. Time on potpiruje prigušene strahove - pojašnjava Hartleb strategiju ovih holandskih desničara.

Moguće je da je upravo liberalna tradicija ovih zemalja dovela do jačanja desničara, smatra Štefan Zajdendorf, istoričar i rukovodilac evropskog odjeljenja Njemačko-francuskog instituta u Ludvigsburgu.

On izrađuje jednu studiju koja se bavi desnim populizmom u cijeloj Evropi i kaže:

- Ta liberalna vizija jednog univerzalno definisanog stanovništva je proteklih godina pokazala svoje slabosti, zato što nije odgovarala realnosti. To se može vidjeti i u Francuskoj, gdje su u predgrađima nastajala geta dok su se u državi vodile rasprave o univerzalnom građanstvu.

U Austriji su desni populisti čak bili u vladi, u periodu kad je stranka FPÖ sa svojim tadašnjim predsjednikom Jergom Hajderom 2000. godine ušla u koaliciju s konzervativnom strankom ÖVP.

Ali i na istoku Evrope su sve jače desničarske stranke. Mnogi posmatrači to smatraju fenomenom modernizacije i transformacije.

U Mađarskoj je trenutno na čelu vlade konzervativni i krajnje evroskeptični Viktor Orban. A i u Slovačkoj i Češkoj su u posljednjih 20 godina desnoekstremne stranke zabilježile uspjehe.

U Poljskoj je desni populizam često povezan s ultrakatoličkim, katkad i antisemitskim stavovima.

Belgija

U Belgiji je ekstremna i rasistička flamanska regionalna stranka Vlaams Belang (koja se do 2004. nazivala Flamanski blok) već dvadesetak godina jedna od tri najuspješnije stranke.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.