U Srbiji od raka pluća godišnje oboli oko 7.000 ljudi

BEOGRAD – U Srbiji svake godine oboli gotovo 7.000, a umre više od 5.000 ljudi od raka pluća, a u borbi protiv takve statistike prva zemlja na zapadnom Balkanu koja je uvela organizovani skrining na tu vrstu maligniteta.

Rana dijagnoza karcinoma pluća kroz skrining program omogućava pacijentima realnu šansu za izlječenje, navodi se u saopštenju Udruženja za borbu protiv raka pluća „Punim plućima”.

Organizovani skrining na rano otkrivanje raka pluća u Srbiji danas jasno potvrđuje vrijednost pravovremene dijagnostike i njen potencijal da značajno unaprijedi ishode liječenja najčešćeg i najsmrtonosnijeg maligniteta.

Međutim, praksa pokazuje da za dio pacijenata kod kojih je karcinom pluća otkriven upravo zahvaljujući ovom programu savremene terapijske opcije još nisu dostupne, pa se liječenje u velikom broju slučajeva i dalje zasniva isključivo na hemoterapiji, jednom od prvih sistemskih pristupa liječenju raka.

Organizovani skrining na rak pluća, koji je Srbija prva uvela na zapadnom Balkanu, predstavlja važan korak ka promjeni poražavajuće statistike vezane za najčešći i najsmrtonosniji malignitet – bolest od koje u našoj zemlji svake godine oboli gotovo 7.000, a umre više od 5.000 ljudi, navedeno je u saopštenju Udruženja za borbu protiv raka pluća „Punim plućima”.

Program koji se od novembra 2024. do kraja 2025. godine sprovodi na Klinici za plućne bolesti Univerzitetskog kliničkog centra Srbije obuhvatio je oko 4.000 građana iz rizičnih grupa, a kod nešto više od 100 osoba karcinom pluća otkriven je u početnom stadijumu, kada su šanse za uspješno liječenje značajno veće.

Olja Ćorović iz Udruženja za borbu protiv raka pluća „Punim plućima” objasnila je da je suština da se bolest otkrije na vrijeme i omogući odgovarajuća terapija.

– Veoma smo zadovoljni dosadašnjim rezultatima programa ranog otkrivanja raka pluća. Posebno nam je drago što je skrining, pored Vojvodine i Beograda, otpočeo i u Kragujevcu. Na to smo ponosni i zahvalni Ministarstvu zdravlja na svim naporima koje ulaže – istakla je Ćorovićeva.

S druge strane, kako je navela, veliki broj pacijenata im se obraća jer nemaju pristup savremenim terapijama.

– Mnogi od njih kao jedinu opciju i dalje imaju samo hemoterapiju. To se odnosi na oboljele od skvamoznog i sitnoćelijskog karcinoma pluća, pacijente sa metastatskim nesitnoćelijskim karcinomom pluća, i to kako sa čestim, tako i sa rijetkim genetskim mutacijama, kao i na oboljele od nesitnoćelijskog raka pluća u trećem stadijumu bolesti – objasnila je ona.

Postoje savremene terapije

Kako je naglasila, za sve pomenute podtipove raka pluća u regionu i Evropi postoje savremene terapije, ali, nažalost, one još uvijek nisu dostupne pacijentima u Srbiji.

– Prošle godine smo imali sastanak sa predstavnicima RFZO i dobili uvjeravanja da će se ovo pitanje uskoro rješavati. Iz tog razloga očekujemo da će biti proširene indikacije i stavljeni savremeni lijekovi na pozitivnu listu, čime će biti omogućeno savremeno liječenje i za ove grupe pacijenata. Suština ranog otkrivanja jeste da bolest uhvatimo na vrijeme i odmah omogućimo odgovarajuću terapiju, a ne da ih, kao prije više od decenije, liječimo isključivo hemoterapijom – rekla je Ćorovićeva.

Karcinom pluća se kod čak 70 odsto pacijenata otkriva tek u metastatskom stadijumu, kada su mogućnosti liječenja znatno ograničene. Razlog za to leži u činjenici da su prvi simptomi, poput kašlja, zamora ili otežanog disanja, nespecifični i često se pripisuju bezazlenim stanjima, naročito kod pušača, koji su na te tegobe navikli.

Dodatni izazov predstavljaju faktori rizika kao što su pušenje, zagađenje vazduha i nedovoljna informisanost o značaju preventivnih pregleda, što dodatno otežava pravovremeno postavljanje dijagnoze.

Medikalni onkolog i načelnik odjeljenja medikalne onkologije u KBC Bežanijska kosa Zoran Andrić naveo je da su maligne bolesti kompleksne i istakao da će, prema svjetskim projekcijama, do 2035. godine rak postati vodeći uzrok smrtnosti, ispred kardiovaskularnih bolesti.

– To je posljedica starenja stanovništva, načina života, ali i kasnog otkrivanja. Zato je skrining ključan. Države koje sprovode skrining za dojku, debelo crijevo i grlić materice imaju znatno veći procenat ranog otkrivanja, a time i mnogo bolje ishode. Srbija je tek u početnoj fazi razvoja ovih programa. Rak pluća i dalje je najčešći uzrok smrti među zloćudnim tumorima, prije svega zbog kasnog otkrivanja bolesti i nedostupnosti inovativnih terapija – rekao je Andrić.

Velika uloga imunoterapije

On je naveo da posebno želi da istakne ulogu imunoterapije u savremenom liječenju. Danas ona predstavlja standardnu opciju u terapiji metastatskog karcinoma pluća, ali je u Srbiji, kako je rekao, dostupna samo dijelu pacijenata u prvoj liniji liječenja.

Prema njegovim riječima, najnovije studije pokazuju da imunoterapija ostvaruje značajan efekat i u ranijim stadijumima bolesti, gdje može smanjiti rizik od povratka, naročito kada se primjenjuje prije operacije (neoadjuvantno) ili poslije operacije (adjuvantno), te se može kombinovati sa hemoterapijom.

Organizovani skrining za rak pluća ima potencijal da napravi značajnu razliku, kako u pravovremenoj dijagnostici, tako i u stopi preživljavanja oboljelih. Stručnjaci napominju da je veoma važno da se građani podvrgnu skriningu, jer se na taj način karcinom može dijagnostikovati u početnoj fazi ili u stadijumu kada je operacija moguća.

Iskustva iz regiona i Evrope pokazuju da ranije otkrivanje i veća dostupnost inovativnih terapija direktno utiču na bolji kvalitet i produženje života pacijenata.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.