Sadražaj platforme za KiM: Autonomija po ugledu na Kataloniju

Beograd - U prijedlogu srpske državne platforme za Kosovo i Metohiju insistira se da se u okviru južne srpske autonomne pokrajine uspostavi autonomna zajednica srpskih opština (ZSO) po ugledu na Kataloniju.

Platforma polazi od Ustava Srbije i institira na suštinskoj teritorijalnoj autonomiji za četiri opštine na sjeveru, ali i u drugim sredinama gdje su Srbi većina, pišu “Blic” i “Večernje novosti”, pozivajući se na diplomatske krugove i zapadne sajtove.

U platformi se navodi da Srbija nikada neće priznati jednostrano proglašenu nezavisnost Kosmeta, kao i da Kosovo treba demilitarizovati u zonu u kojoj su jedina oružana formacija Kosovska policija i autonomna policija ZSO, dok bi garanti bezbjednosti bile vojne snage EU, Vojska Srbije i Oružane snage Albanije.

Novoosnovana autonomna ZSO bi imala skupštinu i izvršno vijeće, kao i nadležnosti u oblasti obrazovanja, zdravstva, pravosuđa, policije, telekomunikacija, trogvine, poreskih prihoda, finansija, a imala bi i dvodomni parlament Kosova – dom regiona i dom građana.

Vlasti ZSO bi mogle da uspostavljaju direktnu saradnju sa vlastima Srbije, kao i pravo da se dodatno finansiraju iz budžeta Srbije, dok bi ova autonomna srpska zajednica imala pravo da samostalno odlučuje o izgledu i upotrebi simbola (grba, zastave, himne).

Platforma traži uspostavljanje specijalnog statusa za srpske enklave u kojima su Srbi i drugi nealbanci većina.

ZSO bi u oblasti sudstva imala javne tužioce prvog stepena i sudove prvog i drugog stepena, a u oblasti unutrašnjih poslova bi imala policiju (po ugledu na regulativu Katalonije), koja bi, iako ostaje dio Kosovskih policijskih snaga, bila podređena izvršnom vijeću ZSO.

Kada je riječ o položaju Srpske pravoslavne crkve (SPC), Beograd traži poseban ugovor između SPC i prištinskih vlasti koji bi garantovao očuvanje srpskog duhovnog blaga i spomenika kulture na Kosmetu.

U platformi se ukazuje na iskustva statusa Rimokatoličke crkve u Italiji, dok su za crkvenu imovinu i aktivnost nužne čvrste međunarodne bezbjednosne garancije.

Najviši pravni akt Pokrajine morao bi da proklamuje garancije za povratak raseljenih Srba i nealbanaca koji su bili žrtve etničkog čišćenja poslije 1999. godine.

Ljajić: Platforma se bavi i sudbinom sjevera Kosova

Potpredsjednik Vlade Srbije Rasim Ljajić izjavio je da je sudbina sjevera Kosova jedno od važnih pitanja kojim se bavi srpska državna platforma za Kosovo i Metohiju, ali je ocijenio da Srbija ne smije ići “glavom kroz zid”, jer nijedna platforma neće moći da se realizuje ako je odbaci međunarodna zajednica.

Ljajić je rekao da se Beograd trudi da buduće rješenje uvaži dva ključna principa, bez kojih nema trajnog i stabilnog ishoda - princip pravednosti i princip realnosti.

- Ako do toga ne dođemo, otvoriće se novi problemi u budućnosti - rekao je Ljajić za “Večernje novosti”, napominjući da je specifičnost sjevera Kosova prepoznala i EU u svom izvještaju.

Navodeći da je Brisel rekao da nema podjele Kosova, Ljajić je istakao da se mora uvažiti posebnost srpske zajednice, a naročito Srba koji žive na sjeveru i da je to političko pitanje koje iziskuje rješenje, o kojem Beograd ima svoja viđenja.

On je podvukao da se priznanje Kosova isključuje, te naveo da je sada bitno da Beograd svoja razmišljanja formulisana u platformi provjeri i sa međunarodnim faktorima i da se dođe do prihvatljivih rješenja za sve strane, jer platforma ne može biti produktivna ako nema podršku važnih centara moći u svijetu.

Ljajić je naveo da se platforma bavi i položajem Srba koji žive u enklavama i dodao da će institucionalna rješenja za njih biti različita u odnosu na sjever, ali će postojati i korpus zajedničkih pitanja.

- Velika greška bi bila da se u potpunosti razdvajaju problemi Srba na severu i jugu. Tretiramo i srpsku imovinu na Kosovu, zaštitu srpske kulturne baštine, problem nestalih i raseljenih - rekao je Ljajić.

On je ocijenio da trajno rješenje za Kosovo mora da podrazumijeva i pitanje političkog statusa, te istakao da će se pored tehničkog dijaloga, koji se vodi u Briselu, otvoriti i politički pregovori koji treba da dovedu do normalizacije odnosa Beograda i Prištine.

Govoreći o Haškom tribunalu, Ljajić je rekao da Srbija može deklarativno podržavati inicijative kao što je ruska da se Tribunal ugasi, ali da je suštinsko pitanje da li je to realno.

- Potpuno prekidanje saradnje ne bi bilo u našem interesu. Jer, putem tehničke saradnje mi pomažemo i naše državljane koji su u Hagu - rekao je Ljajić.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.