Polemike oko rehabilitacije Draže

BEOGRAD - Postupak za rehabilitaciju generala Draže Mihailovića koja i dalje izaziva brojne polemike i podjele u srpskom društvu, ali i u regionu nastavnja se u petak.

Za neke istoričare, sumnje nema ni da je presuda generalu Mihailoviću bila nepravdena i nelegitimna, niti da je on bio izdajnik. Drugi se pak protive prijedlogu za rehabilitaciju i podsjećajući da je Draže Mihailovića bio osuđen za zločine protiv čovječnosti.

 Istoričari su, kao uostalom i cijelo srpsko društvo podjeljeni po pitanju Dražine uloge u Drugom svjetskom ratu. Jedinstvenog odgovora - da li je bio izdajnik ili patriota, zločinac ili rodoljub - nema, a vjerovatno ga nikada neće ni biti.

- Mihailovićeve snage su u skladu s ratnom situacijom promenile fokus dejstva i uglavnom su vodile sukobe sa kvislinškim snagama. Prema Nemcima se opreznije postupalo jer se za jednog ubijenog Nemca streljalo 50 ili 100 Srba - kaže istoričar Bojan Dimitrijević.

Istoričar Čedomir Antić kaže da je činjenica da je on bio označen kao izdajnik, a što nije bio.

- činjenica je da je bio označen kao fašista, što takođe nije bio, a od strane velikih sila bio je viđen do ‘44. kao saveznik. Činjenica je i da je vlada u kojoj je bio ministar bila legitimna do ’44 - kaže, s druge strane Antić.

Međutim, to nije istina koju prihvataju svi. Dvanaest nevladinih organizacija usprotivilo se prijedlogu za rehabilitaciju Draže Mihailovića, jer je on osuđen za zločine protiv čovječnosti.

Za istoričarku Latinku Perović nemoguće je odbaciti ono što je istoriografija i ovdje i van Srbije uradila o antifašističkom ratu, građanskom i sukobu partizana i četnika, i reći da su svi tomovi istraživanja bili obična ideologizacija.

Na probi je, kaže ona, etička odgovornost istoričara, jer su posljedice rehabilitacije višestruke.

- To komplikuje odnose u društvu u moralnom smislu, stvara konfuziju, posebno kod generacija koje dolaze, i na neki način nas izopštava opet iz komunikacije, normalne, sa susedima i sa svetom i sa Evropom koja se temelji na antifašizmu - kaže ona.

Zakon o rehabilitaciji, objašnjava državni sekretar u ministarstvu pravde Slobodan Homen, koji je predsjednik Državne komisije za utvrđivanje tajnih grobnica strijeljanih poslije Drugog svjetskog rata, jeste da rehabilituje one kojima je uskraćeno pravično suđenje, a ne da utvrđuje njihovu krivicu.

Homen kaže i da je od 2.000 zahtjeva za rehabilitaciju, koliko je do sada podneto, ostalo još oko 400, a da je malo vjerovatna rehabilitacija Milana Nedića i Dimitrija Ljotića.

- Nedić je bio predsjednik vlade i pokušao je da spase neke ljude, ali niko ne može da ospori da su njegovi žandari vodili ljude na streljanje u Kragujevcu kada je pobijeno nekoliko hiljada ljudi. Što se tiče Ljotića, ne znam da li je on predmet rehabilitacije, ali njegov pokret je bio blisko vezan za nacistički pokret - kaže Homen.

Državna komisija do sada je utvrdila da je u periodu od 1944 -1946. bez suđenja i presude u Srbiji likvidirano 37 000 političkih neistomišljenika.

Dragoljub Mihailović je streljan 17. jula 1946. godine, nakon što ga je Vojni sud osudio za izdaju i ratne zločine. Zahtev za rehabilitaciju podnio je 2006. godine njegov unuk Vojislav Mihailović.

Državna komisija utvrdila je jedino da je general Mihailović ubijen na Adi Ciganliji.

Podnosioci zahtjeva za rehabilitaciju Draže Mihailovića tražili su preko Službenog glasnika sve koji bi mogli da svjedoče u ovom postupku. Postupak se nastavlja 23. marta u Višem sudu u Beogradu.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.