Kako stranci ulaze u vlast Srbije

Beograd - Dok prvi potpredsjednik Vlade Srbije Aleksandar Vučić ne završi pregovore sa inostranim stručnjacima, neće početi pregovori o kadrovskim rješenjima za upražnjena ministarska mjesta.

Lider SNS-a pregovore sa “iskusnim igračima” iz Velike Britanije, srednje i sjeverne Evrope privodi kraju i ishod je moguć do kraja radne nedjelje, pišu “Večernje novosti”.

Da bi stranci mogli da uđu u sam vrh državne vlasti Srbije, gledano sa stanovišta zakona, moraju da imaju državljanstvo Srbije.

Međutim, srpsko državljanstvo moguće je pod određenim okolnostima dobiti po ubrzanoj proceduri.

Primjera radi, članom 45 Zakona o državnim službenicima precizirano je da kao državni službenik može da se zaposli samo punoljetan državljanin Srbije, koji ima propisanu stručnu spremu i ispunjava ostale uslove određene zakonom, drugim propisom i pravilnikom o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mjesta u državnom organu, podsjeća list “Danas”.

Takođe, u članu 10 Zakona o narodnim poslanicima navodi se da pravo da bira poslanika i da bude biran za poslanika ima građanin sa prebivalištem u Srbiji koji je istovremeno i državljanin Srbije, koji je navršio 18 godina života i poslovno je sposoban.

Stranac o čijem mogućem aranžmanu u Vladi se trenutno najviše govori je Dominik Stros Kan, bivši šef Međunarodnog monetarnog fonda.

Kako je ekskluzivno objavio list “Danas”, a kasnije potvrdio lider SNS-a i prvi potpredsjednik Vlade Aleksandar Vučić, postoji želja da taj francuski stručnjak postane savjetnik u Ministarstvu finansija, kao i da se u Ministarstvo privrede dovede “ugledan britanski stručnjak”.

Bogoljub Milosavljević, profesor ustavnog prava na Univerzitetu Union, ukazuje za “Danas” da postoji mogućnost angažovanja stranih državljana u pojedinim resorima, što se ostvaruje zaključivanjem ugovora o njihovom najmu, kao i ljudi rođenih u Srbiji koji su po odlasku u inostranstvo zadržali pasoš matične zemlje.

- Stranci se angažuju na osnovu posebnih ugovora, i oni najčešće obavljaju dužnosti savjetnika u Vladi, a ukoliko postoji interes da stupe na neku državnu funkciju, uključujući ministarsku, ili da postanu sudije, primenjuje se proces ubrzanog dobijanja državljanstva. To znači da Vlada putem posebne odluke dodjeljuje državljanstvo - objašnjava on.

Kao primjer dobijanja državljanstva po ubrzanom postupku Milosavljević navodi slučaj Adrijane Lime, poznate brazilske manekenke udate za srpskog košarkaša Marka Jarića.

Naime, ministar unutrašnjih poslova Ivica Dačić je u decembru 2009. uvažio zahtjev Lime da dobije srpski pasoš, jer ga je ona obavijestila o namjeri da se uključi u humanitarni rad i aktivnosti u vezi s promocijom Srbije.

Saradnici na evropskim projektima

Strani državljani takođe su angažovani u Srbiji na različitim projektima, naročito u domenu evropske integracije.

Između ostalog, slovenački stručnjaci Andrej Engelman i Mojmir Mrak učestvuju u projektu Njemačke organizacije za međunarodnu saradnju (GIZ) “Podrška procesu evropskih integracija”, a bivši funkcioner Vlade Hrvatske Tamara Obradović Mazal i nekadašnji poslanik HDZ Marija Pejčinović Burić učesnice su projekta EU čiji je cilj usklađivanje srpskog zakonodavstva sa evropskim.

Državljanstvo po kratkom postupku dobio je i Radovan Jelašić, bivši guverner Narodne banke Srbije, koji je prije stupanja na tu funkciju bio državljanin Mađarske, u kojoj je rođen.

S druge strane, kultni američki biznismen Milan Panić rođen je u Beogradu, ali je zbog Ustava SAD morao da, prije nego što je 1992. postao predsjednik Vlade SR Jugoslavije, dobije poseban ukaz od tadašnjeg predsjednika SAD Džordža Buša starijeg.

U navedenom dokumentu istaknuto je da je imenovanje Panića u interesu Amerike.

Praksa korišćenja iskustava i znanja stranaca od renomea za domaće potrebe primjenjena je i u izbornoj kampanji 2012, kada je bivši gradonačelnik Njujorka Rudolf Đulijani došao u Beograd na poziv SNS-a, izražavajući podršku Vučiću, tadašnjem kandidatu naprednjaka za gradonačelnika.

Ivan Simič, Slovenac sa srpskim pasošem, izabran je krajem 2012. za vršioca dužnosti direktora Poreske uprave Srbije.

Kada je riječ o strancima koji već imaju ulogu savjetnika u Vladi, izdvaja se Mikloš Džurinda, bivši premijer Slovačke.

Njega je za savjetnika angažovala potpredsjednik Vlade Suzana Grubješić, koja kao kadar URS-a neće biti član rekonstruisane Vlade.

U Ministarstvu pravde i državne uprave viši pravni savjetnik je Alan Biro, koji je i član Komisije za istragu o ubistvu novinara. Biro je tri decenije radio u Ministarstvu pravde Francuske.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.