I norveški kralj odao počast srpskim zarobljenicima

Oslo - Norveška je ove godine na više lokacija organizovala niz komemoracija povodom obilježavanja 75 godina od kada je u tu zemlju tokom Drugog svjetskog rata deportovano 4.500 jugoslovenskih zarobljenika, od kojih više od 95 odsto srpskih, a poštu je prvi put odao i norveški kralj Harald Peti.

Organizator i glavna osoba u Norveškoj u promociji 75 godina od dolaska prvih srpskih ratnih zarobljenika Zorica Mitić rekla je Srni da je ranijih godina ovaj izuzetno važan događaj za srpski narod i za istinu o Drugom svjetskom ratu bio obilježavan dosta skromnije, a ove godine Norveška je organizovala niz svečanosti kojima je prvi put prisustvovao norveški kralj, zajedno sa srpskim ambasadorom u Oslu Suzanom Bošković Prodanović, te predstavnicima lokalnih norveških vlasti, srpskih udruženja u Norveškoj.

"Počelo je od Osla gde je 21. maja Ambasada Srbije prvi put organizovala u Holokaust centru predavanje o našim ratnim zarobljenicima, koje je bilo izuzetno posećeno. Nastavljeno je u Bergenu, gde je na grobu 27 streljanih napravljen nov spomenik, pa prema Trojndhemu, Narviku, gde se nalazi veliki istraživački centar, muzej, te dalje prema severu Norveške, gde su se nalazili logori. Norveški kralj je zajedno sa srpski ambasadorom Suzanom Bošković Prodanović položio venac na spomenik na planini Saltdal na severu Norveške", istakla je Mitićeva.

Ona je naglasila da je danas održana završna svečanost na Korgenu, najsjevernijem logoru, gdje će posljednje dvije ploče otkriti dvoje mladih biciklista koji su krenuli iz Prokuplja i Pančeva i vozili cijeli put do Osla.

Mitićeva je podsjetila da je u junu 1942. godine sa područja bivše okupirane Jugoslavije deportovana prva grupa jugoslovenskih ratnih zarobljenika, koji su uglavnom dovođeni iz Nezavisne Države Hrvatske, iz logora Jasenovac, Gradiška, ali i iz logora u Nišu, Smederevskoj Palanci.

"Oni su u četiri grupe prebačeni u Norvešku da bi gradili put duž obale Norveške i bunkere, jer je Hitler hteo da napravi takozvani arktički put, da se zaštiti od dolaska saveznika. Bili su raspoređeni u 32 logora duž cele obale Norveške. Od te radne snage, više od 4.400, procenat smrtnosti bio je oko 70 odsto, veći nego u Aušvicu", navela je Mitićeva.

Ona je podsjetila da su zarobljenici prvo dovedeni u Bergen, gdje je odmah ubijeno 27, a onda su brodom prebačeni u srednju i sjevernu Norvešku.

"Ubijani su sistematski i umirali od bolesti i od gladi. Bilo je Norvežana koji su im pomagali, 88 je uspjelo da pobjegne iz tih logora u Švedsku. Kada je rat završen preživjelo je njih oko 1.600", rekla je Mitićeva.

Ona je napomenula da su zarobljenici iz bivše Jugoslavije dovedeni u Norvešku jer su smatrani banditima i nisu podlijegali Ženevskoj konvenciji, koja je štitila ruske zarobljenike, kojih je u Norveškoj bilo oko 115.000.

Mitićeva je rekla da na spomenicima ili pločama koje su označavale grobove velikog broja pobijenih imena nisu bila pravilno napisana, a za neke se nije znalo gdje su tačno ubijeni, i bila je dugotrajna borba da se to ispravi.

"Nakon 75 godina njihova imena su pravilno napisana i obilježeni grobovi", istakla je Mitićeva.

Ona je dodala da su preživjeli zarobljenici vremenom osnovali Udruženje srpsko-norveškog prijateljstva.

"U to ime u Gornjem Milanovcu napravljena je kuća, koja je pola vikinški brod, pola obična srpska kuća", rekla je Mitićeva.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.