Godišnjica ubistva Zorana Đinđića

BEOGRAD - Danas se navršava devet godina od ubistva Zorana Đinđića, predsjednika Vlade Srbije i lidera Demokratske stranke, na kojeg je 12. marta 2003. godine izvršen atentat ispred zgrade Vlade Srbije, prenosi RTS.

U prvom saopštenju poslije ubistva premijera, Vlada Srbije je kao organizatore i počinioce atentata označila kriminalce iz takozvanog zemunskog klana, a kao kolovođe grupe identifikovala nekadašnjeg komandanta raspuštene Jedinice za specijalne operacije Milorada Ulemeka Legiju, kao i vođe kriminalnog zemunskog klana Dušana Spasojevića Šiptara i Mileta Lukovića Kuma.

Vlada Srbije je, takođe, saopštila da je tog dana trebalo da bude potpisan nalog za hapšenje članova “najveće organizovane grupe na prostoru bivše Jugoslavije”, kako je označen zemunski klan.

U jednom od posljednjih intervjua pred ubistvo, a nakon neuspjelog atentata 24. februara 2003. na autoputu ispred Beogradske arene, Đinđić je demantovao tvrdnje da je sa takozvanim “crvenim beretkama”, pripadnicima JSO-a, sklopljen dogovor da 5. oktobra 2000. pomognu u zbacivanju Slobodana Miloševića u zamjenu za “neko pravo iznad zakona”.

Đinđić je sahranjen 15. marta u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu, uz prisustvo više od 70 stranih državnih delegacija. U pogrebnoj povorci na ulicama Beograda bilo je više stotina hiljada građana.

Vanredno stanje

Nekoliko časova nakon ubistva, u zemlji je proglašeno vanredno stanje, koje je trajalo do 22. aprila kada je ukinuto na prijedlog Vlade Srbije.

U policijskoj akciji “Sablja” uhapšen je 25. marta atentator na premijera, bivši pomoćnik komandanta JSO-a Zvezdan Jovanović zvani Zveki i Zmija, njegovi pomagači i još nekoliko pripadnika JSO-a, kao i većina pripadnika zemunskog i drugih kriminalnih grupa u zemlji i rasvjetljena neka nerazjašnjena ubistva iz proteklih godina.

U avgustu 2003, podignuta je optužnica protiv 44 osobe, a učešće u ubistvu premijera Đinđića, a prvi na listi okrivljenih, Milorad Ulemek Legija, predao se srpskim vlastima 2. maja 2004. godine, nedugo poslije izbora Vojislava Koštunice za premijera, a nakon 14 mjeseci skrivanja.

Optuženi za ubistvo premijera Đinđića proglašeni su krivim i osuđeni na ukupno 378 godina zatvora.

Zbog organizovanja oružane pobune “crvenih beretki” u novembru 2001. godine, Tužilaštvo za organizovani kriminal prošlog petka podiglo je optužnicu protiv bivših pripadnika JSO-a.

Pored ostalih optuženi su bivši komandanti “crvenih beretki” Milorad Ulemek Legija i Dušan Maričić, Zvezdan Jovanović koji je ubio premijera Zorana Đinđića, rekao je tužilac za organizovani kriminal Miljko Radisavljević.

- Iz dokaza koji su prikupljeni u toku istrage ne može da se zaključi da je u vreme pobune JSO-a 2001. godine postojala ideja ili plan o kasnijem atentatu na premijera Zorana Đinđića. Ova dva događaja povezuju sami akteri, jer su Ulemek, Spasojević i Jovanović u pobuni Jedinice i u atentatu na premijera imali glavne uloge - rekao je tada Radisavljević.

Prvi demokratski premijer

Đinđić je bio prvi premijer Srbije poslije pada režima Slobodana Miloševića 2000. godine i dolaska na vlast Demokratske opozicije Srbije.

Vlada na čijem je čelu bio izabrana je 25. januara 2001. godine.

Za vrijeme njegovog mandata pokrenut je proces demokratizacije društva i korjenitih ekonomskih i socijalnih reformi u Srbiji.

Prema ocjeni zapadnih diplomata, Đinđić je doprinio izgradnji dobrih odnosa sa svim zapadnim zemljama, posebno sa SAD, nakon perioda višegodišnje nestabilnosti.

Đinđićeva vlada snažno se zalagala za saradnju s Haškim tribunalom za ratne zločine i za vrijeme te vlade uhapšeno je i izručeno tom sudu nekoliko haških optuženika, među kojima i bivši predsjednik Srbije i SRJ Slobodan Milošević.

U obraćanju poslanicima u Skupštini Srbije 25. januara 2001. godine, po izboru članova njegovog kabineta, Đinđić je poručio da nova vlada želi da od Srbije napravi “demokratsku civilizaciju, odnosno da uspostavi osnovne demokratske temelje” države.

Đinđić je probleme Kosova i juga Srbije vidio i prihvatao kao “nasleđene”, one koje je napravila prethodna vlast koja, kako je ocjenio, “nije umela da probleme rešava političkim sredstvima”.

- Prepustite nama našu šansu da probamo na naš način. Mi hoćemo novu politiku, da drugim sredstvima rešimo probleme koje vi niste rešili. Od ekonomije do Kosova problemi su katastrofalni, ali ste ih vi napravili. Od ekonomije do Kosova, sve sami porazi - rekao je tada Đinđić obraćajući se poslanicima Socijalističke partije Srbije i Srpske radikalne stranke koji su kritikovali program nove vlade.

Želimo da pokušamo da uspostavimo vezu između Srbije i Kosova, dodao je, odnosno Albanaca i Srbije i da Srbija ima neki uticaj na Kosovu i da pokušamo da pojačamo taj uticaj.

Na primjedbe da nije patriota, on je odgovarao oštro:

- Za mene je patriotizam da moja deca ostanu da žive u mojoj zemlji, da govore maternji jezik, a da ne moraju da idu po belom svetu trbuhom za kruhom. Patriotizam je to da cene moju zemlju, da ja sa svojim pasošem mogu da idem ponosno preko bilo koje granice. Za taj patriotizam će se ova vlada zalagati i mi smo u ovom smislu velike patriote – poručio je Đinđić.

Đinđić je jedan od osnivača Demokratske stranke u kojoj je bio predsjednik Izvršnog odbora, a od januara 1994. do ubistva predsjednik DS-a.

Bio je prvi, poslije 1945. godine, nekomunistički gradonačelnik Beograda, izabran u februaru 1997. ispred koalicije “Zajedno”.

Na toj dužnosti bio je sedam mjeseci kada je smijenjen na zahtjev koalicionog partnera SPO-a.

Đinđić je bio jedan od veterana srpske opozicije i jedan od najistaknutijih lidera Demokratske opozicije Srbije, koja je porazila režim Slobodana Miloševića na saveznim i republičkim izborima 2000. godine.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.