Digitalna tvrđava: Ovako izgleda data centar u Srbiji

KRAGUJEVAC - Državni data centar u Kragujevcu pozicionirao je Srbiju kao tehnološkog lidera u ovom dijelu Evrope. Kao najsavremeniji i najefikasniji centar za čuvanje podataka na Balkanu, ovaj kompleks predstavlja okosnicu digitalne infrastrukture i informacionih tehnologija u zemlji.

 Nedavnim puštanjem u rad novih modula (3 i 4), najsavremenijeg superkompjutera i sistema solarnih panela, ukupni energetski kapacitet centra povećan je na 14 megavata, čime je započeto novo poglavlje u tehnološkom i inovacionom razvoju države.

Infrastruktura i najviši standardi bezbjednosti

Izgrađen u rekordnom roku zahvaljujući kapitalnim investicijama Vlade Republike Srbije, Data centar je počeo sa radom u decembru 2020. godine. Kompleks se prostire na parceli od četiri hektara i obuhvata dva monumentalna objekta ukupne površine oko 14.000 kvadratnih metara. Pored najviših tehničkih standarda, objekat je dizajniran sa fokusom na apsolutnu bezbjednost, pružajući maksimalnu zaštitu od sajber napada i potencijalnih prekida rada.

Najznačajnija potvrda kvaliteta ovog kompleksa jeste prestižni evropski sertifikat Klasa četiri, koji je izdala renomirana njemačka sertifikaciona kuća. Državni data centar u Kragujevcu je jedinstven u istočnoj i jugoistočnoj Evropi po posjedovanju ovog nivoa sertifikacije, što ga svrstava u elitni klub od svega desetak takvih objekata na čitavom kontinentu.

Ono što ovaj centar posebno izdvaja u odnosu na slične evropske sisteme jeste činjenica da se nalazi u državnom vlasništvu. Dok su superkompjuteri i data centri širom Evrope uglavnom u privatnom vlasništvu, Srbija i Poljska su jedine države na kontinentu koje posjeduju ovakvu infrastrukturu kao dio nacionalnog suvereniteta. Ovakav nivo pouzdanosti i državne kontrole nad podacima ne postoji ni u jednoj drugoj zemlji u regionu.

U srcu Državnog data centra nalazi se Nacionalna platforma za vještačku inteligenciju, koja se oslanja na snagu superkompjutera posljednje generacije a sektor je razvijan fazno:

Prvi superkompjuter: Nabavljen 2021. godine, ovaj sistem je besplatno ustupljen na korišćenje univerzitetima, naučnim institutima, fakultetima i domaćim startap kompanijama u naučno-tehnološkim parkovima, podstičući razvoj domaće nauke.

Drugi superkompjuter: Nedavno aktiviran, ovaj sistem je zasnovan na najnaprednijim grafičkim procesorima američke kompanije Nvidija. Sa brzinom od oko pet petaflopsa, on je čak 33.000 puta brži od prosječnog računara i sedam puta moćniji od svog prethodnika. Vrijednost ove tehnološke investicije iznosi pet miliona evra.

Treći superkompjuter: Nastavljajući snažan investicioni zamah, država do kraja godine planira nabavku trećeg, još naprednijeg superkompjutera iz Francuske, koji se realizuje na osnovu međudržavnog sporazuma. Njegova vrijednost, sa svom pratećom infrastrukturom, iznosi 50 miliona evra.

Oslanjanje na znanje i tehnologiju američkih partnera omogućilo je domaćim stručnjacima, profesorima i studentima da se aktivno uključe u promjene koje donose veću sigurnost i tehnološki opstanak u budućnosti.

Povjerenje svjetskih IT kompanija

Danas u Kragujevcu svoje podatke čuvaju svjetski IT giganti kao što su Orakl, Aj-Bi-Em, Huavej i Hanivel. Takođe, zahvaljujući potpisanom memorandumu, Srbija je postala tek sedma država u Evropi u kojoj Evropski centar za nuklearna istraživanja (CERN) skladišti svoje osjetljive podatke, čime je zemlja postala integralni dio velike globalne računarske mreže.

Pored komercijalnih korisnika i podataka svih građana i privrede, centar obavlja i krucijalnu bezbjednosnu funkciju. Dio kompleksa, odnosno posebna zgrada, namjenski je projektovan za potrebe institucija bezbjednosti, Ministarstva unutrašnjih poslova, Bezbjednosno-informativne agencije i Vojske Srbije.

Nova „Silicijumska dolina” Srbije

S obzirom na to da su postojeći kapaciteti prevaziđeni usljed ogromne potražnje, država već uveliko radi na ekspanziji. U planu je izgradnja Bloka 2, koji će donijeti nove module ukupne snage od oko 56 megavata, što predstavlja kapacitet četiri puta veći od postojećih modula. Kroz dalju nadogradnju, predviđeno je proširenje centra za dodatnih 40 megavata, što će privući nove međunarodne i domaće korisnike, uz obezbjeđivanje dodatnih količina električne energije.

Paralelno sa širenjem Data centra, u njegovoj neposrednoj blizini raste i Inovacioni distrikt, koji mnogi već nazivaju budućom kragujevačkom „Silicijumskom dolinom” čiji se puni razvoj očekuje do 2030. godine. Prva zgrada ovog distrikta biće završena do 1. septembra tekuće godine i u njoj će biti smješten Nacionalni centar za informacionu bezbjednost.

Značaj ovog ogromnog poduhvata najbolje oslikavaju riječi predsjednika Republike Srbije Aleksandra Vučića prilikom puštanja u rad novih sistema:

„Puštanjem ovih modula u rad, 3 i 4, Državnog data centra u Kragujevcu, aktiviranjem novog superkompjutera, danas smo svjedoci istorijskog trenutka za digitalnu infrastrukturu Srbije. Mi tu budućnost gradimo sopstvenim znanjem, sopstvenom voljom i sopstvenim resursima. Ona pokazuje riješenost države Srbije i dugoročnu viziju izgradnje suverene infrastrukture”, rekao je predsjednik.

On je dodao da su ovakvi rezultati proizvod zajedničkog povjerenja i napora cijelog društva:

„Hvala svim građanima Srbije što su imali poverenja u svoje rukovodstvo i što su razumeli da dobro sagledavamo potrebe naše zemlje u budućnosti i što verujem da ćemo i Kragujevcu ostaviti nešto veliko a što je malo ko u Kragujevcu i tražio i očekivao - prenio je Kurir Vučićeve riječi. 

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.