1. septembra na snagu stupa SSP

Beograd - Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju Srbije i EU stupiće na snagu 1. septembra, čime proces pridruživanja Srbije Uniji prerasta u proces pristupanja.

Bivši direktor Kancelarije za evrointegracije Tanja Miščević, koja je 2008. parafirala taj sporazum, ukazala je na, prije svega, simbolički značaj stupanja na snagu SSP, jer je time zadovoljen formalni preduslov za početak pregovora o članstvu, a Srbija dobija status države pridružene EU.

- Ovim je naš proces pridruživanja prerastao u proces pristupanja EU, rekla je Miščevićeva Tanjugu. Ona je, međutim, istakla da se u već uspostavljenim ekonomskim odnosima Srbije sa EU neće mnogo toga promijeniti: "Nema novih rokova i novih para, odnosno fondova koji nam stupanjem na snagu SSP postaju dostupni, već se radi o zaokruživanju prethodnog procesa".

Podsjećajući da Srbija i EU već godinama primjenjuju Prelazni trgovinski sporazum, a to znači trgovinski dio SSP-a, Miščevićeva je izjavila da je novina to što sada na snagu stupa i politički dio sporazuma.

- U političkom delu su definisani principi pridruživanja, koje se zasniva na evropskim vrednostima, njima se država priprema za eventualno buduće članstvo, formiraju se institucije koje se bave primenom sporazuma i praćenjem njegovog ostvarivanja i koje eventualno rešavaju sporove izmedju dva ugovorna partnera, navela je Miščevićeva.

Stupanjem na snagu SSP-a biće, naime, formirana zajednička tijela za njegovo sprovođenje: pored već postojećeg Odbora za praćenje sprovođenja Prelaznog trgovinskog sporazuma, koji će biti preimenovan u Odbor za stabilizaciju i pridruživanje, biće formiran Savjet za stabilizaciju i pridruživanje i Parlamentarni odbor za stabilizaciju i pridruživanje.

Kao najzanimljiviju novinu koja proističe iz stupanja na snagu SSP, Miščevićeva izdvaja obavezu da Srbija uloži trud da uskladi stavove u spoljnoj politici sa zajedničkim stavovima EU, ukoliko oni postoje.

- Spoljna i bezbednosna politika EU je različita od trgovinske politike gde se članice i oni koji su u ugovornom odnosu sa EU moraju usklađivati. U tom segmentu postoji samo poziv da države zauzmu isti stav, ali ni same države članice EU to nisu uspevale u mnogim slučajevima, kao na primer u slučaju Libije, rekla je Miščevićeva i dodala da u posljednjih godinu i po, kada je riječ o spoljnoj politici, Srbija nije imala nesuglasica sa stavovima EU.

Kada je riječ o trgovinskim odnosima, biće nastavljen proces liberalizacije započet primjenom Prelaznog trgovinskog sporazuma, što znači da će 1. januara 2014. godine biti završena liberalizacija za sve industrijske proizvode porijeklom iz EU i za najveći broj poljoprivrednih proizvoda.

Za određeni broj poljoprivrednih proizvoda će, naime, kako bi bili zaštićeni domaći proizvođači, Srbija zadržati određene carinske stope za proizvode pobrojane u aneksima 3b i 3g sporazuma.

- Ne bi bilo zgoreg podsetiti da poljoprivredna roba u Srbiji nije ostavljena bez zaštite, jer smo u toku pregovora o sporazumu uspeli da liberalizujemo oko 80 odsto tržišta poljoprivrednim proizvodima, a 20 odsto proizvodnje, u šta spadaju pšenica i kukuruz, jeste zaštićeno, i ono čak ni stupanjem na snagu sporazuma neće biti potpuno liberalizovano, rekla je Miščevićeva.

Trgovinska liberalizacija sa EU je proteklih godina nailazila na oštre kritike evroskeptika, koji su uvjereni da Srbija, kao nedovoljno razvijena država, gubi ukidanjem carina na evropske proizvode.

Zvanične statistike pokazuju upravo suprotno, jer je oko 82 odsto srpskog izvoza u EU u 2012. godini bio preferencijalni izvoz, dok je udio preferencijalnog izvoza iz EU u Srbiju oko 60 odsto.

Analiza trškova i koristi pokazuje da je Srbija tokom 2012. godine imala više koristi (692 miliona evra) nego troškova (312 miliona evra) od implementacije Prelaznog trgovinskog sporazuma, kao i u prvih pet mjeseci 2013. kada koristi iznose 222 milina evra, a troškovi oko 88 miliona evra.

Takođe, indirektne koristi od primjene Prelaznog trgovinskog sporazuma su povećanje investicija, zapošljavanje, rast bruto domaćeg proizvoda, porast izvoza, budući da je EU, ne samo najveći trgovinski partner, već i najveći investitor u Srbiju.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.