Zvaničnici i predstavnici stranaka: Srpska za izvorni Dejton, izmjene traže oni koji žele dominaciju Bošnjaka

BANjALUKA - Republika Srpska nastaviće da insistira na poštovanju izvornog Dejtonskog mirovnog sporazuma, koji je samo kao takav dugoročno rješenje.

Poručili su to predstavnici institucija i političkih partija u Srpskoj i dodali da izmjene Dejtona zagovaraju oni koji ne žele da se BiH kreće ka EU, već da se sprovedu ustavne promjene u pravcu uspostavljanja sistema kojim bi bošnjačka većina izvršila majorizaciju i dominirala nad Srbima i Hrvatima kao konstitutivnim narodima.

Predsjednik Vlade Republike Srpske Radovan Višković poručio je da će Republika Srpska nastaviti da insistira na poštovanju izvornog Dejtonskog sporazuma koji je zaustavio tragični sukob u BiH.

Višković je naglasio da svako odstupanje od izvornog Dejtonskog sporazuma nanosi štetu BiH.

- Dejtonski sporazum je dobar okvir koji je međunarodna zajednica tada kreirala da bi se sačuvala BiH kao dejtonska tvorevina sa dva entiteta i tri konstitutivna naroda - rekao je Višković i dodao da je ovaj sporazum garant opstanka BiH.

Predsjednik Narodne skupštine RS Nedeljko Čubrilović izjavio je da je najvažnija činjenica da je mir na prostoru BiH donio Dejtonski mirovni sporazum i da je Srpska spremna da ga sprovodi u potpunosti.

- To je mir koji je Republika Srpska prihvatila, iako nije bila oduševljena dejtonskim rješenjima, ali je u sprovođenju Sporazuma bila mnogo principijelnija od FBiH - rekao je Čubrilović.

On je istakao da su se predstavnici Srpske zalagali za sprovođenje slova, a ne duha Dejtonskog sporazuma, kao što su iz FBiH to pokušavali da urade.

- Rješenja koja su donesena u BiH, prije svega visokih predstavnika, su derogirala ovlašćenja entiteta, što ne ide u prilog Republici Srpskoj i nisu učinili državnu zajednicu BiH boljom, nego su nanijeli štetu entitetima i državnoj zajednici - dodao je Čubrilović.

On je naglasio da bi BiH bila prosperitetnija državna zajednica da se dozvolilo domaćim političarima da imaju više udjela u tumačenju Dejtonskog sporazuma i sprovođenju konkretnih rješenja.

- Ostaje činjenica da se Srpska zalaže za Dejtonski sporazum koji je dugoročno rješenje ukoliko bi se primjenjivao u izvornom obliku, a ne uvođenje novih nadležnosti na nivo BiH što su radili uglavnom stranci. Srpska će se zalagati da vrati neka od ovlašćenja, i nisam nerealan kada ovo kažem, nego svjestan da je to veoma teško, ali se nećemo prestati zalagati za ono što su naše nadležnosti i obaveze - zaključio je Čubrilović.

Predsjedavajuća Kluba poslanika SNSD-a u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH Snježana Novaković Bursać rekla je da se danas, 25 godina nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, u pogledu njegove primjene može konstatovati da je BiH većinu aneksa tog sporazuma u potpunosti sprovela i da njegove izmjene traže oni koji ne žele da se BiH kreće ka Evropskoj uniji.

Bursaćeva je istakla da građani BiH žive u miru, da je ostvaren povrat imovine izbjeglim i raseljenim licima, da su se mnogi od njih vratili, te da u oblasti bezbjednosti i slobode kretanja već duži niz godina nema problema, osim pojedinačnih ekscesa.

- Međutim, Aneks četiri Dejtonskog mirovnog sporazuma u praksi je doživio brutalno nasilje, koje su svojevremeno provodili visoki predstavnici međunarodne zajednice, ali i Ustavni sud BiH. Svojim intervencijama, koje su išle u pravcu centralizacije i unitarizacije zemlje, visoki predstavnici izašli su iz mandata pasivnog tumača Dejtonskog sporazuma i podrške stranama potpisnicama, a postali su, baš kao i Ustavni sud BiH, ustavotvorci, a ne ustavobranitelji, što im je trebala biti uloga. Sve to što je rađeno, a rađeno je primjenom diktatorskih metoda, dovelo je do brojnih političkih nesporazuma i sukoba između predstavnika naroda i entiteta, kojima su, bez ikakve potrebe, oduzimane ustavne nadležnosti - navela je Bursaćeva.

Ona je istakla da su istovremeno, na nivou BiH etablirane hibridne institucije, od kojih neke ni dan–danas nisu profunkcionisale, niti će ikada produkovati rezultate koji su potrebni narodima i građanima koji ovdje žive.

- Zato je politika institucija Republike Srpske predvođenih SNSD-om duži niz godina okrenuta ka ukidanju kancelarije visokog predstavnika i vraćanju neustavno i nasilno otetih nadležnosti, budući da smatramo da samo povratak na slovo Dejtona može obezbijediti trajan mir i kakvo-takvo funkcionisanje BiH u okvirima koji su propisani Ustavom i svim drugim aneksima Dejtonskog mirovnog sporazuma -poručila je Bursaćeva.

Komentarišući sve češće tvrdnje da bi Dejtonski Ustav trebalo mijenjati zbog evropskog puta BiH, Bursaćeva je konstatovala da Dejtonski Ustav nikada nije bio prepreka za evropski put BiH i da je to nešto što se mnogo puta moglo čuti i od evropskih zvaničnika, koji su, kao i zvaničnici Republike Srpske, insistirali na uspostavljanju mehanizma koordinacije i efikasnom uključivanju svih nivoa vlasti u primjenu i provođenje evropskih standarda u BiH.

- Promjenu Dejtonskog Ustava zagovaraju oni koji, u stvari, ne žele da se krećemo ka Evropi, već žele da, pod plaštom evropskog puta, provedu ustavne promjene u pravcu uspostavljanja kvazigrađanskog uređenja zemlje, odnosno uspostavljanja sistema kojim bi bošnjačka većina izvršila majorizaciju i dominirala nad Srbima i Hrvatima kao konstitutivnim narodima. Mi u Republici Srpskoj smatramo da pristupanje EU podrazumijeva prihvatanje i provođenje odgovarajućih standarda i normi koje se tiču gotovo svih segmenata društvenog funkcionisanja, kao i to da svaka država to čini shodno sopstvenom državnom uređenju - rekla je Bursaćeva.

Ona je ocijenila da je izgubljeno dragocjeno vrijeme jer su se neke političke snage, uz snažnu podršku dijela međunarodnih zvaničnika, trudile da dokažu da BiH ne može funkcionisati u ovakvom ustavnom okviru, kojeg te političke snage nikad nisu ni prihvatile.

- I još nešto što je važno znati - ako je jedan od ključnih preduslova za kretanje na evropskom putu vladavina prava, onda su oni koji ne poštuju Ustav, kao najviši pravni akt jedne države, u stvari ključni remetilački faktor tog puta. Dakle, sasvim je moguće kretati se ka Briselu u postojećem ustavnom okviru, jer sličan, uostalom, imaju i neke od država članica EU - zaključila je Bursaćeva.

Predsjednik Ujedinjene Srpske Nenad Stevandić rekao je da u BiH još nije shvaćeno da je jedini zalog budućnosti harmonija i uvažavanje vitalnih principa suverenosti i konstitutivnosti tri naroda i dva entiteta.

Stevandić je dodao da je BiH, zbog toga, na svaku godišnjicu od potpisivanja Dejtonskog sporazuma sve bliže prošlosti, a sve dalje od budućnosti.

- Pravno osporavanje se može vidjeti u skoro svakom govoru, a pogotovo na svakom partijskom kongresu SDA i u spinovanim pričama u javnosti u FBiH, gdje građane BiH i dalje pokušavaju podijeliti na žrtve i agresore, te jedne suze učiniti važnijim od drugih - rekao je Stevandić.

Prema njegovim riječima, dok god bude postojala nada ili politička opcija da jedan narod može da vlada drugima ili da bude važniji od drugih, bilo radi svog položaja, broja ili bilo kojeg drugog faktora, Dejton se neće obilježavati kao nešto što je završeno ili je zalog mira, već nešto u šta niko suštinski ne vjeruje, a formalno se zaklinje.

Šef Kluba poslanika Socijalističke partije (SP) u Narodnoj skupštini Republike Srpske Dalibor Stević izjavio je da se Dejtonski mirovni sporazum pokazuje kao sve bitniji kako vrijeme odmiče.

- Nakon završetka rata u BiH možda srpski narod i nije bio potpuno zadovoljan, međutim kako vrijeme odmiče mi vidimo koliko je danas Dejton značajan i kakve mogućnosti nam daje - rekao je Stević.

Prema njegovim riječima, Srbi su prvi put u svojoj istoriji dobili entitet u ovom dijelu Evrope ili bivše Jugoslavije, odnosno dobili jedan državni okvir koji zajedno treba njegovati.

Stević tvrdi da su danas svi, bez obzira na političke razlike, svjesni značaja Dejtonskog sporazuma i onoga što on znači za Republiku Srpsku.

- Pozvao bih sve aktere na političkoj sceni Republike Srpske, bez obzira na političke razlike, da nam Dejtonski sporazum bude neka crvena linija i da sve one razlike koje imamo u političkim pogledima na funkcionisanje Republike Srpske, ostavimo po strani kada dođemo do te linije - poručio je Stević.

Stević je naglasio da Dejtonskim sporazumom Republika Srpska ima ustavom zagarantovanu mogućnost da štiti svoje interese, kao i da pokreće pitanje vitalnog nacionalnog interesa.

- Ostaje nam da budeno dovoljno mudri i da nam Dejton bude tačka oko koje se nikad ne smijemo razmimoilaziti. Interesi Republike Srpske, ali i srpskog i svih drugih naroda koji u njoj žive, moraju biti iznad političkih razlika, previranja i trenutnih odnosa u samoj Srpskoj - rekao je Stević.

Šef Kluba poslanika SDS-a u Narodnoj skupštini Republike Srpske Miladin Stanić izjavio je da su izmjene Dejtonskog mirovnog sporazuma bile na štetu srpskog naroda, što je nedopustivo.

- Više ne smijemo dozvoliti promjene unutar Sporazuma, posebno one koje bi bile na štetu Republike Srpske - rekao je Stanić.

On je istakao da interes Republike Srpske mora biti očuvanje Dejtonskog mirovnog sporazuma.

Šef Kluba poslanika PDP-a u Narodnoj skupštini Perica Bundalo smatra da i nakon 25 godina od potpisivanja Dejtonskog sporazuma, BiH nije riješila ključna pitanja unutrašnjih odnosa.

- Dejtonski sporazum jeste donio mir, ali ne i stabilnost. Problem je što od prvog dana Sporazum nije sprovođen - rekao je Bundalo.

On je je podsjetio da je ovaj sporazum značajno odstupio od prvobitnog teksta, jer su mnogi strani faktori, uz pomoć političkih subjekata iz Sarajeva, uporno radili na njegovim izmjenama.

Opšti okvirni sporazum za mir u BiH, poznatiji kao Dejtonski mirovni sporazum, mirovni je dogovor kojim je 1995. godine prekinut građanski rat u BiH.

Dan uspostavljanja Dejtonskog sporazuma, 21. novembar, republički je praznik i neradni dan u Republici Srpskoj.

Ivancov:  Dejton otvorio put za dugoročna rješenja

Ambasador Rusije u BiH Petar Ivancov izjavio je da prije 25 godina Dejtonski mirovni sporazum nije samo zaustavio oružani sukob, već je otvorio put za dugoročna rješenja koja uzimaju u obzir interese svih strana.

- Njime su uspostavljeni mir i bezbjednost u BiH i regionu u cjelini, postavljeni temelji stabilnog političkog, ekonomskog i socijalnog razvoja BiH kao suverene i nezavisne države - rekao je Ivancov.

Ruski ambasador je naglasio da je Dejtonski sporazum odredio osobine unutrašnjeg uređenja zemlje, ustavni status dva entiteta, raspodjelu punomoći među različitim nivoima vlasti, garantovao ravnopravnost tri konstitutivna naroda, te uspostavio efikasne mehanizme za sprovođenje njihovih prava, uključujući mehanizam za zaštitu vitalnih nacionalnih interesa.

- Dejtonski sporazum uzima u obzir jedinstveni multietnički i multikonfesionalni sastav BiH i definiše jasne principe njenog funkcionisanja. Nakon 25 godina Dejton je potvrdio održivost i funkcionalnost administrativne organizacije BiH, te obezbijedio balans interesa svih i svakog, doprinio uspostavljanju saradnje između svih nivoa vlasti -rekao je Ivancov.

Ruski ambasador je ukazao da, iako nije nimalo jednostavna, dejtonska državna struktura je apsolutno izvodljiva i održiva, te je Dejtonski mirovni sporazum temelj za dalje uspješno postojanje BiH.

- Prije 25 godina Ruska Federacija je postala garant Dejtonskog mirovnog sporazuma. I danas smo, kao i tada, zainteresovani za uspješan održiv razvoj BiH kao potpuno samostalne i nezavisne države, bez vanjskog starateljstva - dodao je ambasador Ivancov.

On je naglasio da se Ruska Federacija zalaže za striktno poštovanje svih normi i principa međunarodnog prava koji leže u osnovi Dejtonskog sporazuma.

- Polazimo od pretpostavke da bilo kakve eventualne promjene u njemu mogu biti jedino rezultat konsenzusa između tri konstitutivna naroda i dva entiteta - dodao je Ivancov.

PIK:Ispuniti težnje građana

Upravni odbor Savjeta za sprovođenje mira (PIK) i odbor šefova vodećih međunarodnih organizacija čestitali su BiH i njenim građanima 25 godina Dejtonskog mirovnog sporazuma, kojim je uspješno okončan rat i uspostavljen okvir za obnovu zemlje.

- Nakon Dejtona došlo je do pozitivne transformacije, jer su građani BiH pokazali da cijene mir i da se mogu okrenuti budućnosti - navodi se u izjavi ambasadora PIK-a i međunarodnih organizacija povodom 25 godišna od potpisivanja Dejtonskog sporazuma.

Dodaje de da je "sada vrijeme da se dobrim upravljanjem ispune težnje građana BiH prema budućnosti utemeljenoj na prosperitetu i stabilnosti".

- Ovaj zadatak će zahtijevati snažniju posvećenost zvaničnika BiH - navodi se u čestitki proslijeđenoj iz OHR-a.

Ta posvećenost, ističu, treba uključivati pomirenje među svim narodima, izgradnju zrele demokratske i funkcionalne države utemeljene na vladavini zakona, te poštivanje ljudskih prava.

Međunarodna zajednica poručuje da je i dalje spremna da podrži i pomogne BiH u ostvarenju tog cilja.

Članovi odbora šefova vodećih međunarodnih organizacija koji se pridružuju ovoj izjavi su Organizacija za evropsku bezbjednost i saradnju, UN u BiH, Savjet Evrope, NATO štab Sarajevo, EUFOR, te ambasade Švedske i Švajcarske.

Guskova: Dejton ne treba dirati dok ne bude dogovora

Ruski akademik Jelena Guskova izjavila je u intervjuu Srni da Dejtonski sporazum ne treba dirati sve dok se o njegovim eventualnim izmjenama ne saglase sva tri konstitutivna naroda u BiH, te naglasila da je Rusija za očuvanje tog sporazuma i da je uvijek izražavala podršku Srbima.

- Sudbina Dejtonskog sporazuma je jasna i ne treba ga dirati sve dok se sa izmjenama ne saglase sve tri strane - Srbi, Hrvati i Bošnjaci. Danas postoje uslovi za ovaj status kvo. U svakom slučaju, Moskva se drži upravo ove pozicije - navela je Guskova.

Zauzimajući jasan stav po pitanju očuvanja Dejtonskog sporazuma i ukidanja ovlašćenja visokog predstavnika, Guskova podsjeća da je Moskva uvijek izražavala podršku Srbima.

- Danas je u interesu Rusije da pomogne Republici Srpskoj da ostane jedan od navažnijih faktora stabilnosti i samostalnosti, otpora planovima Zapada za potpuno uništenje Srba kao važnog političkog faktora na Balkanu - naglasila je ona.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.