Usvajanje zakona o restituciji - prvi korak za vraćanje srpske imovine

Problem vraćanja imovine Srba i Srpske pravoslavne crkve u Sarajevu ne može se riješiti apelima, već isključivo snažnim pravnim i institucionalnim pritiskom, a prvi korak je usvajanje zakona o restituciji u BiH, izjavio je Srni istraživač i viši saradnik Instituta istorijskih nauka Univerziteta u Istočnom Sarajevu Georgije Vulić.

- BiH nije sprovela proces resitucije, a upravo bošnjačka politička elita decenijama opstruiše njegovo donošenje. Bez tog zakona, svako vraćanje imovine je izuzetak, a ne sistemsko rješenje - smatra Vulić.

Vulić ističe da je izuzetno važna internacionalizacija problema.

- Pravo na imovinu je osnovno ljudsko pravo i ovakvi slučajevi moraju biti stalna tema pred Evropskim sudom za ljudska prava u Strazburu i u izvještajima međunarodnih misija, jer domaći sudovi očigledno nemaju političku volju da reaguju adekvatno. Treći ključni element je pravna podrška privatnim vlasnicima - poručio je Vulić.

Vulić je ocijenio da rad Kancelarija za pružanje besplatne pravne pomoći, koje su formirale institucije Republike Srpske, mora biti još snažnije podržan, kako bi bilo spriječeno da se preostala privatna imovina otme kroz administrativne prevare sa zemljišnim knjigama u Federaciji BiH /FBiH/.

POZADINA OTIMANjA IMOVINE SRBA U SARAJEVU

Vulić ukazuje da pozadina ovakvog odnosa prema imovini Srba u Sarajevu počiva na dva ključna motiva, od kojih je prvi političko-demografski kako bi se stvorila lažna slika o istoriji i karakteru ovog grada, dok je drugi ekonomskom.

- Dok sarajevska politička i značajnim dijelom intelektualna elita formalno promoviše priču o takozvanom "građanskom Sarajevu" i "multikulturalizmu", na terenu se dešava nešto sasvim suprotno — sistematski se zatiru tragovi srpskog postojanja, zadužbinarstva i vjerskog života. Pokušava se potisnuti jasna istorijska činjenica da su Srbi gradili Sarajevo, da su u njemu vijekovima živjeli kao njegov konstitutivni dio, učestvovali u svim elementima urbanizacije, te ostavljali neizbrisiv kulturni pečat - naglasio je Vulić.

On je istakao da se otimanjem imovine i onemogućavanjem Srba da raspolažu onim što je njihovo, direktno sprečava bilo kakav ekonomski oporavak i povratak srpskog naroda u taj grad.

- Ekonomski motiv je podjednako ozbiljan. Ovdje je riječ o crkvenim i privatnim posjedima, objektima i građevinskom zemljištu čija vrijednost dostiže milijarde KM. Bespravnim zadržavanjem, preknjižavanjem i davanjem te imovine na korišćenje trećim licima, Kanton Sarajevo i lokalne opštine ostvaruju direktnu materijalnu korist od imovine koja pravno i istorijski pripada Srbima i SPC - pojasnio je Vulić.

SISTEMATIČNIJE I GLASNIJE TRAŽITI VRAĆANjE IMOVINE

Na pitanje da li sami Srbi dovoljno glasno i na pravi način ukazuju na to bezakonje Sarajeva prema njihovoj imovini, Vulić smatra da je, ako se stvari posmatraju stručno i analitički, evidentno da ukazivanje na ovaj problem nije ni dovoljno glasno, ni dovoljno sistematično.

- Iako institucije Republike Srpske, pojedini srpski predstavnici u institucijama BiH i SPC ulažu određene napore, dosadašnji pristup je pretežno reaktivan. Reakcije u javnosti uglavnom uslijede tek kada do problema dođe - poput skrnavljenja nekog groblja, incidenta na privatnim posjedima ili medijske objave o spornoj legalizaciji objekata na srpskoj zemlji - rekao je Vulić.

Vulić je ocijenio da ono što suštinski nedostaje jeste proaktivan, naučni i institucionalni model djelovanja koji podrazumijeva izradu jedinstvenog registra imovine.

- Neophodno je formirati stručno verifikovan i javno dostupan registar kompletne oduzete i uzurpirane privatne i crkvene imovine Srba u Sarajevu, podržan preciznim katastarskim podacima, istorijskom dokumentacijom i imovinsko-pravnim vlasničkim listovima - napominje Vulić.

Vulić kaže da je neophodan kontinuitet u međunarodnom nastupu.

- Pitanje uzurpacije imovine ne smije biti sporadična tema koja se aktivira povremeno, već konstantna, argumentovana tačka na dnevnom redu u svim diplomatskim i pravnim razgovorima sa predstavnicima velikih sila - poručio je Vulić.

Vulić naglašava da je neophodna i stručna sistematizacija građe.

- Istorijska nauka i pravna struka moraju zajednički sistematizovati dokumentaciju o srpskom imovinskom, zadužbinarskom i kulturnom nasljeđu u Sarajevu. Prelazak sa pasivnog i defanzivnog stava na sistematsko, dokumentaciono i naučno insistiranje na zaštiti imovinskih prava jedini je način da se ovo bezakonje zaustavi i pravno prevaziđe - naglasio je Vulić.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.