Sud prihvatio fantomske dokaze

Banjaluka - Fantomski telefonski poziv kojim je prenesen navodni plan za operaciju ubijanja muslimanskih zarobljenika u Srebrenici, nestali šifrovani telegram sa naređenjem za slanje vojnika koji će učestvovati u strijeljanju i izvođenje zaključaka sabiranjem i povezivanjem posrednih dokaza, poslužili su sudskom vijeću Haškog tribunala da donese osuđujuću presudu generalu Vojske RS Zdravku Tolimiru.

Navela je to nevladina organizacija "Istorijski projekat Srebrenica" u analizi dokaza koji su korišćeni na suđenju Tolimiru, a koji su puni nelogičnosti. Na to je u izdvojenom mišljenju ukazala i sudija Priske Nijambe, koju su preglasala preostala dva člana sudskog vijeća.

Fantomski poziv

U analizi "Istorijskog projekta Srebrenica" navedeno je da je navodni telefonski poziv oficira za bezbjednost Zvorničke brigade Drage Nikolića načelniku štaba te brigade Draganu Obrenoviću jedan od ključnih momenata haškog narativa o Srebrenici otkako se 2003. godine Obrenović nagodio sa Tužilaštvom.

- Obrenović je, kako je navedeno u presudi Tolimiru, 13. jula 1995. primio poziv od Nikolića, koji ga obavještava o planiranoj operaciji ubijanja muslimanskih zarobljenika i zahtijeva odobrenje za korišćenje nekoliko ljudi u tu svrhu. Nikolić je navodno naređenje za ubijanje zarobljenika primio lično od oficira za bezbjednost Bratunačke brigade Vojske RS Momira Nikolića. Vjerodostojnost ove informacije je sporna jer su i Momir Nikolić i Obrenović svjedoci saradnici koji su sklopili nagodbu sa Haškim tužilaštvom - navedeno je u analizi.

"Istorijski projekat Srebrenica" ističe da u presudi Tolimiru ta informacija igra važnu ulogu, jer služi kao dokaz da su relevantne strukture Vojske RS, a posredno i Tolimir, znali za odvijanje operacije masovnog ubijanja.

- Međutim, ne pokreće se pitanje kredibiliteta Momira Nikolića, koji je u revnosti da tužilaštvu pruži dokaze iskrene saradnje čak sebi pripisao dva ubistva za koja se kasnije ispostavilo da ih nije počinio. Haški tribunal je poslije toga donio zaključak da je Momir Nikolić kao svjedok u tolikoj mjeri nepouzdan da ubuduće njegove iskaze više ne bi trebalo prihvatati bez dodatnih dokaza. Ovo je na suđenju Tolimiru zanemareno - ističe se u analizi.

Virtuelni telegram

Nedostatak opipljivih dokaza u procesu protiv Tolimira, dodaje se, došao je do punog izražaja tokom svjedočenja bivšeg komandanta Drugog bataljona Zvorničke brigade Vojske RS Srećka Aćimovića.

- Aćimović je kao svjedok tužilaštva 8. februara 2011. godine izjavio da je komanda njegovog bataljona zaprimila šifrovani telegram sa naređenjem da se određeni broj vojnika iz njegovog bataljona izdvoji i uputi na lokalitet Orahovac/Roćevići, gdje će učestvovati u strijeljanju zarobljenika. Aćimović je rekao da je odbio da izvrši to naređenje. Međutim, tog telegrama, koji bi teško inkriminisao srpsku stranu, nema među materijalnim dokazima. Jedini izvor saznanja o tom dokumentu je svjedok tužilaštva Aćimović - navodi "Istorijski projekat Srebrenica".

Dodaje se da je u anglosaksonskom i kontinentalnom pravnom sistemu nesporno da na skali vjerodostojnosti materijalni dokazi imaju prednost u odnosu na izjave svjedoka.

- Sva saznanja o virtuelnom telegramu, koji bi trebalo da posluži kao materijalni dokaz namjere da zarobljenici budu strijeljani, potiču od ucjenjivog svjedoka koji ne može da navede nijednu specifičnu pojedinost u vezi sa dokumentom za koji tvrdi da ga je imao u rukama - piše u analizi.

U analizi je istaknuto da je, u skladu sa pristupom koji se svodi na izvođenje krupnih zaključaka sabiranjem i povezivanjem posrednih dokaza, sudsko vijeće na prijedlog tužilaštva kao dokaz prihvatilo dokument koji nosi datum 13. jul 1995. godine, za koji nije sasvim jasno da li je prijedlog ili naređenje. Dokument je, navodno, pripremio potpukovnik Milomir Savčić po Tolimirovom naređenju.

- U dokumentu, između ostalog, piše da oko 1.000 zarobljenika iz Kasabe treba skloniti sa glavnog puta i smjestiti u neku zatvorenu prostoriju. Vijeće sadržaj tumači u smislu sličnog naređenja generala Ratka Mladića od istog dana i Tolimira na osnovu toga prikazuje kao Mladićevog saradnika u sprovođenju "podlog plana" da zarobljenici prvo budu sakriveni od očiju javnosti, a zatim pogubljeni. Ovog dokumenta Savičić se ne sjeća, a major Zoran Malinić, koji je trebalo da izvrši naređenje, ne pamti da ga je ikada primio - istaknuto je u analizi.

Haški tribunal osudio je Tolimira na doživotni zatvor, proglasivši ga krivim za genocid nad muslimanima u Srebrenici i Žepi 1995. godine. Tolimir je kao član udruženog zločinačkog poduhvata proglašen krivim za genocid, udruživanje radi počinjenja genocida, istrebljenje, ubistva, progon i prisilno premještanje.

Nijambe

Sudija Priske Nijambe navela je u izdvojenom mišljenju da se većina u sudskom vijeću rukovodila dokazima koji ne bi podržavali njihove zaključke ako bi se primijenili načelno van svake razumne sumnje. Ona je istakla i da nije postojao udruženi zločinački poduhvat.

- Bez trunke dokaza predočenih tokom suđenja koji bi ukazivali na postojanje u pisanom obliku plana za udruženi zločinački poduhvat da se vrši ubijanje i bez ikakvih direktnih izjava kojima bi se dokazivala takva namjera, većina se poziva na posredne dokaze prilikom utvrđivanja umišljaja - navela je sudija Nijambe.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.