Srpska ne odustaje od zabrane ustaških simbola: Rezolucija ostaje, sporna samo jedna odredba

BANjALUKA - Republika Srpska je istrajna u namjeri da trajno zaustavi isticanje simbola Nezavisne države Hrvatske (NDH) i ništa se neće na tom polju promijeniti nakon posljednje odluke republičkog Ustavnog suda.

KLjUČNE INFORMACIJE

• NSRS je u martu usvojila Rezoluciju o osudi i zabrani promovisanja i veličanja ideologije i simbola NDH.
• Predviđene su i izmjene zakona o grobljima i Krivičnog zakonika.
• Ustavni sud Srpske utvrdio je povredu vitalnog nacionalnog interesa zbog formulacije „osjećaje srpskog naroda“.
• Sud nije osporio odredbu koja se odnosi na provjeru izgleda grobova i spomen-obilježja.
• Rukovodstvo NSRS i SNSD-a poručuje da se od suštine borbe protiv ustaških i fašističkih simbola ne odustaje.

Rezolucija ostala na snazi

U Narodnoj skupštini Republike Srpske (NSRS) je, naime, u martu usvojena Rezolucija o osudi i zabrani promovisanja i veličanja ideologije kao i simbola NDH te ustaške, nacističke i fašističke ideologije i simbola.

Taj dokument je podigao veliku prašinu na političkoj sceni, a na snagu je stupio tek nakon što je republički Ustavni sud, odlučujući o vetu koji su stavili bošnjački i hrvatski delegati u Vijeću naroda, utvrdio da se u ovom slučaju radi o političkom aktu u kojem je iskazan odnos Srpske prema ideologiji zloglasne NDH i njenim simbolima.

Uz rezoluciju su, s druge strane, usvojena dva zaključka. Prvim zaključkom je zadužena Vlada da izradi i u skupštinsku proceduru uputi izmjene Zakona o grobljima i pogrebnoj djelatnosti, kojim bi se regulisalo uklanjanje spomenika i simbola koji promovišu i veličaju ideologiju NDH i ustašku, nacističku i fašističku ideologiju, a koji vrijeđaju vjerske, moralne i nacionalne osjećaje srpskog naroda.

Vlada je, po osnovu drugog zaključka, dobila zadatak da u istom roku uputi u proceduru dopunu republičkog Krivičnog zakonika i propiše krivično djelo koje sankcioniše lica koja putem sredstava javne komunikacije, na javnom mjestu, skupu ili na drugi način javno promovišu, veličaju, odnosno podržavaju ili podstiču pozitivno vrednovanje ili prihvatanje ustaštva i ustaške ideologije NDH.

Šta je predviđeno zakonima

Dopunom zakona je propisano da, između ostalog, grobovi, grobnice, nadgrobni spomenici, spomen-obilježja ili objekti unutar groblja ne mogu sadržavati simbole i natpise koji promovišu i veličaju ideologiju NDH te ustašku, nacističku i fašističku, a koji vrijeđaju vjerske, moralne i nacionalne osjećaje srpskog naroda i svih drugih građana.

Pod simbole i natpise kojima se promoviše i veliča ideologija NDH i druge su pobrojani zastava NDH sa prvim bijelim poljem na šahovnici, ustaški simbol u obliku latiničkog slova "U", pozdrav "Za dom spremni" i oznaka handžar divizije te drugi.

S druge strane propisano je i novo krivično djelo koje se odnosi na javno promovisanje i veličanje ustaštva i ustaške ideologije NDH i zaprijećeno kaznom zatvora od tri godine. Međutim, i ti zakoni su završili pod vetom, te je, usljed nepostizanja dogovora u Vijeću naroda i Skupštini, presudio Ustavni sud Srpske.

Ustavni sud osporio formulaciju

Vijeće za zaštitu vitalnog interesa republičkog Ustavnog suda je u srijedu na sjednici odlučivalo o tome da li su u dopunama Zakona o grobljima i pogrebnoj djelatnosti i Krivičnog zakonika, koji su izglasali početkom jula u NSRS, povrijeđeni vitalni nacionalni interesi bošnjačkog naroda.

Vijeće je ocijenilo da je osporenim propisivanjem kroz formulaciju "osjećaje srpskog naroda", povrijeđeno načelo konstitutivnosti i ravnopravnosti iz člana Ustava Republike Srpske, prema kojem se ustavno uređenje Republike temelji na obezbjeđivanju nacionalnih ravnopravnosti i zaštiti vitalnih interesa konstitutivnih naroda.

Istom odlukom Vijeće je utvrdilo da članom 1. Zakona o dopunama Zakona o grobljima i pogrebnoj djelatnosti u dijelu kojim se dodaje novi član 21b. stav 3. nije povrijeđen vitalni nacionalni interes Bošnjaka.

- Ovakav stav je zauzet imajući u vidu da propisivanje da Republički centar za istraživanje rata, ratnih zločina i traženje nestalih lica daje mišljenje u postupku provjere usklađenosti izgleda grobova, grobnica, nadgrobnih spomenika, spomen-obilježja ili objekata unutar grobalja u skladu sa članom 21a. ovog zakona, ne može predstavljati osnov za ograničavanje ni povredu Ustavom zagarantovanih prava i sloboda građana, zbog čega su navodi Kluba delegata bošnjačkog naroda u ovom smislu neosnovani - saopšteno je iz Ustavnog suda Srpske nakon sjednice.

„Suština nije negirana“

Sa ministrom za prostorno uređenje, građevinarsko i ekologiju Republike Srpske Bojanom Vipotnikom juče nismo uspjeli da stupimo u kontakt, dok je s druge strane, predsjednik NSRS Nenad Stevandić naveo za "Glas" da smatra da je u pitanju tehničko, a ne suštinsko pitanje.

- Bitno je da Ustavni sud nije negirao suštinu i da je normalno da budu zabranjeni fašistički simboli i sve po čemu je nadaleko poznata NDH - rekao je Stevandić za "Glas", uz potvrdu da su u toku određene aktivnosti s ciljem prevoda Rezolucije da bi bila poslata i na međunarodne adrese.

Da je Srpska odlučna da istraje u svojim namjerama potvrdio je za "Glas" i Srđan Mazalica, šef Kluba poslanika SNSD-a i predsjednik skupštinskog Odbora za Donju Gradinu, koja je najveće stratište koncentracionog logora u doba NDH Jasenovca.

- Na grobljima se ne mogu pojavljivati simboli tih ideologija. Suština je da je osporena odredba, ali to ne umanjuje efekat Rezolucije i onoga što smo htjeli da poručimo - naglasio je Mazalica za "Glas".

Spomenik na Modranu

Kada je riječ o Srpskoj u fokusu je bio spomenik na katoličkom groblju u Modranu kod Dervente, koji je upečatljiv u obliku slova "U" i šahovnicom na kojoj je prvo bijelo polje. U međuvremenu su, krajem maja, sa tog spomenika uklonjena ustaška obilježja, a sporne elemente su samoinicijativno uklonili predstavnici hrvatske zajednice i porodica poginulih.

Ovakav potez u Derventi je ocijenjen kao razuman i odgovoran čin, kojim je pokazano da pijetet prema žrtvama i poštovanje sopstvenih stradalnika ne smiju biti razlog za podjele.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.