Sredoje Nović: Srpska ne želi ništa tuđe, već ono što joj pripada

BANjALUKA - Kada su svojevremeno policajci Republike Srpske bili nadležni za poslove na granici sve je bilo dobro. Čak gledajući sa ove distance, funkcionisalo je besprijekorno, iako se radilo u veoma složenijim uslovima, nego danas. Kasnije je došlo do nametanja zakona, promjena, pritisaka na osnovu kojih je prenesena i ta nadležnost na nivo BiH te formirana Granična policija.

Kaže to za "Glas" Sredoje Nović koji je početkom dvijehiljaditih godina bio ministar unutrašnjih poslova Republike Srpske, a danas je predsjedavajući Kluba Srba u Domu naroda parlamenta BiH kao kadar SNSD-a. 

Rukovodstvo Srpske je u ponedjeljak usvojilo zaključak o formiranju granične policije sa oznakom Srpske, a u skladu, kako tvrde, sa Dejtonskim sporazumom i Aneksom dva. Već je formirana i Radna grupa, a MUP Srpske je, zaključkom Vlade, zadužen da u što kraćem roku izradi prijedlog zakona kojim će biti uređena granična kontrola i prelazak granice BiH na teritoriji Srpske te to da poslove granične kontrole obavljaju policijski službenici MUP-a Srpske. 

Srpska je do 2001. godine putem Ministarstva unutrašnjih poslova kontrolisala granice koje idu prema susjednim državama, ali je kako to navode republički zvaničnici, suprotno Dejtonu i Ustavu BiH, 13. januara 2000. visoki predstavnik Volfgang Petrič odlukom nametnuo "državnu" graničnu službu BiH, nakon čega su uslijedile odluke u domaćim organima vlasti na osnovu kojih je i formirana današnja Granična policija BiH.

Nović, koji je u to vrijeme bio na poziciji ministra unutrašnjih poslova, odnosno od oktobra 1998. do januara 2001, naglašava da se Republika Srpska opredijelila da, u skladu sa Dejtonom, vrati nadležnosti koje joj pripadaju i koje su, na ovaj ili onaj način, nametnute od strane visokih predstavnika. Smatra i da je Srpska, možda i malo kasno, shvatila koliko ovlašćenja gubi. 

- Republika Srpska, gledamo u cjelini, želi da i kroz ustav koji donosi  vrati svoje nadležnosti u okviru Dejtona. Ništa se tu ne želi uzeti tuđe, već samo što joj pripada.

Vaninstitucionalne i vanustavne nadležnosti Srpska definitivno više ne želi - rekao je Nović. 

Govoreći o kritikama od strane onih koji su protiv koraka na koje se Srpska odlučila, a koji stav brane tvrdnjom da su sve odluke visokih predstavnika prihvaćene kroz zakone u parlamentarnoj proceduri, Nović kaže da ono što je nekad oteto nikad, zapravo, nije priznato. 

- Uvijek će biti protivnika na nivou Srpske i BiH, ali i u međunarodnoj zajednici koji ne žele da to priznaju i jasno da moramo da vodimo računa o sebi jer su, očigledno, promijenjene okolnosti u svijetu - rekao je Nović. 

Na pitanje da li i kakvu zaleđinu Republika Srpska ima, s obzirom na sva pitanja koja je i zvanično otvorila u posljednje vrijeme, a koja se odnose na vraćanje nadležnosti i osnivanje sopstvenih institucija, Nović tvrdi da Srpska, predvođena Miloradom Dodikom kao njenim predsjednikom, o tome mnogo vodi računa. 

- Siguran sam da on razgovara sa brojnim faktorima, kako domaćim tako i međunarodnim na svim pitanjima koja se preduzimaju ovih dana - zaključio je Nović. 

Granična policija je uspostavljena na osnovu Zakona o Državnoj graničnoj službi BiH koji je 2000. donio visoki predstavnik u BiH Volfgang Petrič.

Predsjedništvo BiH je 9. februara 2000. donijelo Odluku o imenovanju prvog direktora službe i njegovih zamjenika, a 8. marta te godine i Odluku o principima organizacije, funkcionisanja i nadležnosti te institucije i Odluku o prenosu dijela ovlašćenja za sprovođenje Zakona o Državnoj graničnoj službi BiH. Te odluke su donesene tokom mandata drugog saziva Predsjedništva BiH u kojem su bili Alija Izetbegović, Živko Radišić i Ante Jelavić.

Granična policija je operativno počela da radi 6. juna 2000. godine formiranjem prve jedinice Aerodrom Sarajevo, a proces preuzimanja poslova nadzora i kontrole prelaska državne granice od entitetskih i kantonalnih MUP-ova tekao je etapno i okončan je 30. septembra 2002. godine.

Izmjenama zakona, iz 2007, preimenovana je u Graničnu policiju BiH, koja je nadležna za djelovanje unutar zone koja se proteže do deset kilometara od državne granice na teritoriji čitave BiH. Najveći dio granične linije prema Hrvatskoj, Srbiji i Crnoj Gori zapravo je na teritoriji Srpske. 

Procjene
Predsjednik Vlade Republike Srpske Radovan Višković rekao je da Srpska sve radi u skladu sa Ustavom BiH te da je šest godina poslije potpisivanja Dejtona kontrolisala granice, što bi mogla da radi i u budućnosti. On je juče, govoreći o zaključku da Srpska formira graničnu policiju, istakao da je formirana radna grupa, ali da ne može da procijeni koliko je potrebno vremena za formiranje granične policije.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.