Slike sarajevskog pakla

U napadu na kolonu JNA 3. maja 1992. godine u sarajevskoj Dobrovoljačkoj ulici ubijeno 42, ranjeno 73, a zarobljeno 215 vojnika... Odgovorni za zločin još nisu optuženi

NI PETNAEST godina poslije masakra nad pripadnicima Jugoslovenske narodne armije u sarajevskoj Dobrovoljačkoj ulici nisu podignute optužnice protiv odgovornih koji su naredili i učestvovali u napadu na tada jedinu legitimnu vojnu silu. Istina, kako je Srpskoj novinskoj agenciji kazao portparol Tužilaštva BiH Boris Grubešić, „taj predmet postoji, i Tužilaštvo radi na dokumentovanju, informisanju i prikupljanju detalja o tim događajima“. Inače, predmet je ocijenjen kao „visoko osjetljiv“. Podsjećanja radi, Centar javne bezbjednosti Istočno Sarajevo je 27. aprila 2005. godine podnio tamošnjem Okružnom tužilaštvu izvještaj protiv šest lica - kao dopunu krivične prijave protiv devet lica od 29. maja 1996. godine - za koja postoji osnova sumnje da su 2. i 3. maja 1992. godine, u Dobrovoljačkoj ulici u Sarajevu, počinili ratni zločin u kojem je ubijeno 42, ranjeno 73, a zarobljeno 215 pripadnika JNA. Izvještaj sadrži 45 stranica teksta, a u 122 priloga uz izvještaj dostavljeno je 117 dokumenata sa oko 470 stranica, tri fono-zapisa, dva CD-a s presretnutim razgovorima i dva video-zapisa. Utvrđeno je da su osumnjičeni, „suprotno Odluci Predsjedništva Republike BiH o povlačenju JNA sa teritorije RBiH, ne poštujući postignuti sporazum i preuzete obaveze o mirnoj evakuaciji Komande 2. vojne oblasti JNA, planirali, pokrenuli, naredili, učinili, pripremili i podstrekivali izvršenje navedenih krivičnih djela“. Iako nadležni ne žele da govore o konkretnim imenima, odavno se spekuliše da bi za zločine u Dobrovoljačkoj, prije svih, trebalo da odgovaraju tadašnji član Predsjedništva takozvane Republike BiH Ejup Ganić, zamjenik komandanta Glavnog štaba takozvane Teritorijalne odbrane BiH Jovan Divjak, ministar unutrašnjih poslova Jusuf Pušina, komandant specijalne jedinice Ministarstva unutrašnjih poslova Dragan Vikić, upravnik Centralnog zatvora u Sarajevu Ismet Bajramović Ćelo, komandant Štaba TO BiH Hasan Efendić, načelnik Uprave bezbjednosti Generalštaba bošnjačke Armije BiH Fikret Muslimović... Po već isprobanom receptu Hrvatske i Slovenije, u aprilu i maju 1992. godine, u Sarajevu je izvedena serija napada na kasarne i objekte JNA. Tako je, 1. maja 1992. godine, izveden opšti napad na sve kasarne, a 2. maja, u ulici Vojvode Stepe, muslimanske formacije napale su kolonu sanitetskih vozila JNA. Uz posredovanje generala Luisa Mekenzija i Koloma Dojla, vlasti u Sarajevu i komandant Druge armijske oblasti general Milutin Kukanjac su 3. maja 1992. godine sklopili sporazum o mirnom povlačenju iz kasarne na Bistriku u kasarnu u Lukavicu, a da se u zamjenu pusti tadašnji predsjednik Predsjedništva BiH Alija Izetbegović. Kada je oko 13 časova počela evakuacija, pripadnici „Zelenih beretki“ blokirali su i Dom JNA na desnoj obali Miljacke, i otpočeli napad na vojnu kolonu. U trenutku kada je posljednje vozilo izašlo iz kruga Komande, kolona je presječena, blokirana i napadnuta unakrsnom vatrom u Dobrovoljačkoj ulici u centru Sarajeva. Prvih šest vozila, u kojima se nalazio i Izetbegović, napadači su propustili i on je prema ranijem dogovoru prebačen u zgradu Predsjedništva BiH. Na odsječenu kolonu je iz svih pravaca, i sa prozora obližnjih kuća, osuta paljba. Vojnici nisu pružali otpor već su odložili oružje. Većina zarobljenih je sprovedena u DTV „Partizan“, Centar službi bezbjednosti, Centralni zatvor i druge kazamate. U prostorijama „Partizana“, prije nego što su razmijenjeni ili sprovedeni u Centralni zatvor, vojnici su svirepo premlaćivani. O ovim događajima, Kukanjac je zapisao je sljedeće: - U toku pregovora 3. maja 1992. godine oko našeg izlaska iz grada imali smo mnogo problema vezanih za puštanje Izetbegovića i izlazak kolone. Predstavnik Evropske zajednice Portugalac Pereira insistirao je da Izetbegović i ja dođemo u komandu UNPROFOR-a kako bi pregovarali. Cilj je bio „osloboditi“ Izetbegovića a mene bi, naravno, muslimani zarobili... General Kukanjac se sjeća da je njegovo neprihvatanje razljutilo Portugalca, za kojeg vjeruje da je „odigrao nečasnu ulogu oko napada na kolonu u Dobrovoljačkoj“. S druge strane, napisao je, general Luis Mekenzi bio je častan čovjek. Kada je čuo da je kolona prekinuta, Mekenzi je pokušao da provjeri informaciju, ali mu muslimanski vojnici nisu dozvolili da prođe barikade. Tada je bio svjedok zarobljavanja pripadnika JNA, među njima i načelnika saniteta doktora Budimira Radulovića. Supruga ubijenog doktora tvrdi da je njenog muža „ubio Zoran Čegar, jedan od zamjenika Dragana Vikića“. - Od vojnika koji je vozio sanitetsko vozilo, gdje se nalazio moj suprug, saznala sam da je to vozilo bilo na kraju kolone i da je bilo obilježeno crvenim krstom. Muslimanski vojnici su tražili da svi napuste vozilo i predaju oružje. Kada su izašli, začula se komanda: „Pali!“ Ubijen je moj muž, pukovnik Sokić i žena po imenu Milica - svjedočila je Radulovićeva supruga. Svjedok, koji je kao građansko lice bio na službi u tadašnjoj JNA, ispričao je da su ga, s lisicama na rukama, odveli u Skupštinu grada, udarajući ga kundakom po vratu i leđima. Odatle su ga prebacili u MUP, gdje su ga tukli Vikićevi specijalci. Kasnije, u Štabu TO, dočekao ga je pukovnik JNA Vehbija Karić, pred kojim je, za sarajevsku televiziju, morao da kaže da su „pripadnici JNA prvi otvorili vatru na Vikićeve specijalce, da JNA naoružava četnike, da snajperisti pucaju iz Vojne bolnice“... G. KLEPIĆ NESTALI Prema podacima republičke Kancelarije za traženje nestalih i zarobljenih lica, još se traga za pet pripadnika JNA ubijenih u Dobrovoljačkoj ulici. Riječ je o dva Srbina, dva Albanca i jednom Mađaru. Direktor Kancelarije Milan Bogdanić rekao je za naš list da su neki od ubijenih ekshumirani na sarajevskim grobljima „Lav“ i Vlakovo“, podno Trebevića, na beogradskom groblju „Liješće“... - Nekoliko ovih primjera govori u prilog tvrdnjama da je zločin prikrivan - ocijenio je Bogdanić. JUKA PRAZINA U izvještaju Komiteta za prikupljanje podataka o izvršenim zločinima protiv čovječnosti i međunarodnog prava bivše Savezne Republike Jugoslavije navedeno je da je posebnu ulogu u masakru nad kolonom vojnika JNA u Dobrovoljačkoj ulici imao Juka Prazina. Prazina, poznati sarajevski kriminalac, navedeno je u izvještaju, na početku rata formirao je jedinicu „Zelene beretke“, koja je u 1992. godini imala 2.300 ljudi pod oružjem. U Sarajevu su imali 35 baza sa logorima, u kojima su masovno ubijani Srbi. Jusuf Prazina, navedeno je, između ostalog, u izvještaju, napustio je Sarajevo krajem oktobra 1992. godine po nalogu Alije Izetbegovića (nalog mu je prenio potpredsjednik Vlade takozvane BiH), a zatim je ubijen u Belgiji... „MJESTO ZLOČINA“ BN televizija sinoć je premijerno prikazala dokumentarni film o masakru vojnika bivše JNA u Dobrovoljačkoj ulici u Sarajevu pod nazivom „Mjesto zločina“. Montaža ovog snažnog filmskog dokumenta, u kojem je pomenuti zločin muslimanskih paravojnih jedinica sagledan iz svih uglova, završena je prije nekoliko dana. „Mjesto zločina“ traje 53 minuta, a snimljeno je u produkciji „Srna filma“ iz Pala. Režirao ga je Milovan Pandurević, dok su autori scenarija Milovan Pandurević, Milovan Jevtović i Maja Bekčić - Petrović. U filmu su korišćeni arhivski materijali „Srna filma“, Kinoteke Republike Srpske, Radio-televizije Srbije, Radio-televizije Republike Srpske, Alternativne televizije i lokalnih sarajevskih TV stanica. Snimatelji „Mjesta zločina“ bili su Obrad Mlađen, Vojislav Stjepanović, Marin Cvijetić, Vladimir Divjak i Siniša Stupar, a originalnu muziku komponovao je Slaviša Guja. S. Š. PRIKRIVANjE Boračka organizacija Republike Srpske zatražila je juče od svih tužilaštava u BiH odgovor na pitanje zašto još niko nije odgovarao za zločin u sarajevskoj Dobrovoljačkoj ulici. Takođe, od Tužilaštva BiH borci traže da počinioci ovog zločina budu izvedeni pred lice pravde. Od nosilaca vlasti u Republici Srpskoj i zajedničkim organima BiH, Boračka organizacija zahtijeva da se na odgovarajući način angažuju na rasvjetljavanju ovog zločina. U saopštenju je navedeno da se danas navršava 15 godina od podmuklog napada na kolonu JNA u Dobrovoljačkoj ulici, kada su 42 vojnika ubijena, a 215 zarobljeno. - Pripadnici bošnjačke Armije BiH tada su počinili surov zločin protiv čovječnosti i mira, uz grubo kršenje Ženevske konvencije. Ubistva i zlostavljanja vojnika su zabilježena i kamerama, pa nije jasno zašto još niko nije odgovarao i da li neko namjerno prikriva ovaj zločin i omogućava zločincima da mirno šetaju na slobodi - navedeno je u saopštenju Boračke organizacije Srpske.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.