Osam decenija osporavanja uloge Rusa i Srba u pobjedi nad fašizmom

BANjALUKA - Samo neuki i nerazumni ljudi, koji su sasvim neupućeni ili ostrašćeni, mogu odricati tadašnjem Sovjetskom Savezu presudnu ulogu u slamanju nacizma u Evropi. Dovoljno je pročitati neku ozbiljniju literaturu o bitkama koje je Crvena armija vodila od Moskve, Staljingrada i Lenjingrada pa sve do Berlina, lomeći kičmu Vermahtu, ali i podnoseći pri tome enormne žrtve, pa da stvari budu sasvim jasne.

Kazao je to "Glasu Srpske" direktor Instituta istorijskih nauka Univerziteta u Istočnom Sarajevu Draga Mastilović povodom 80. godišnjice pobjede nad fašizmom.

Dan pobjede nad fašizmom ili samo Dan pobjede, 9. maj, je praznik koji se slavi u spomen na slom nacističke Njemačke u Drugom svjetskom ratu. Tog datuma 1945. godine stupila je na snagu bezuslovna kapitulacija Berlina, čime je završen Drugi svjetski rat u Evropi koji je u istoriji čovječanstva bio najmasovniji, a po broju ljudskih žrtava najstravičniji sukob u kojem je poginulo oko 60 miliona ljudi.

Ove godine, uoči 80 godina od poraza najvećeg zla u istoriji čovječanstva i obilježavanja Dana pobjede, 9. maja, u Moskvi, pokušaji dijela evropskih zvaničnika da zasjene istorijsku ulogu Rusije su i više nego vidljivi, u čemu svakako najviše prednjače visoki zvaničnici Evropske unije koji otvoreno zagovaraju i pozivaju svoje članice, ali i kandidate za pristupanje, da ne učestvuju na obilježavanju tog značajnog datuma u glavnom gradu Ruske Federacije.  

Mastilović je, osvrćući se na te pozive iz EU, kazao da je, što se tiče Rusije, prije svega, potrebno reći da je i ona reagovala na bujanje neonacizma u Evropi tek pošto je on stigao na njene granice.

- Iz ove perspektive čini se da je spaljivanje civila od strane neonacista u Odesi 2014. godine bilo prelomna tačka koja je Rusiji širom otvorila oči. S druge strane, samo neuki i nerazumni ljudi, koji su ili sasvim neupućeni ili ostrašćeni, mogu odricati tadašnjem Sovjetskom Savezu presudnu ulogu u slamanju nacizma u Evropi - kazao je Matilović.

Naglašava i da se, kada je riječ o Evropskoj uniji pod sadašnjom administracijom, stiče utisak da svojom agresivnom antiruskom politikom, nespremnošću na dijalog, ali i ograničavanjem suvereniteta evropskih država i nedemokratskim nametanjem političke volje u raznim državama, taj savez država počinje polako da liči na četvrti rajh.

- Kako drugačije tumačiti zabranu liderima suverenih država da prisustvuju obilježavanju 9. maja u Moskvi i otvorene prijetnje neposlušnim državnicima i čitavim narodima, ali i podršku koju daju otvoreno pronacističkim režimima u pojedinim državama - poručio je Mastilović.

Naglašava i da je istorijski revizionizam takođe neminovan pratilac ovakvih procesa te da je on danas u Evropi u punom zamahu.

- Tako se, na primjer, pored rušenja spomenika antifašistima i slavljenja nacista, u pojedinim evropskim državama danas organizuju čitavi naučni skupovi istoričara koji imaju za cilj da dokažu da je sovjetska armija 1945. godine okupirala, a ne oslobodila Evropu od nacizma - naveo je Mastilović.

Za nadati se, navodi on, da će progresivne snage u Evropskoj uniji u daljem periodu jačati i polako skretati njenu politiku sa ratnohuškačkog na pacifistički kurs unutrašnje i spoljne politike.

- Jer, na kraju krajeva, Evropska unija svima treba, ali samo kao unija slobodnih i suverenih država i naroda - naglasio je Mastilović.

Otvoreno slave neonaciste

Osvrćući se na to koliko je tekovina pobjede nad fašizmom danas sačuvano u modernoj Evropi, profesor Mastilović navodi da je proces svojevrsne ponovne fašizacije Evrope započeo devedesetih godina 20. vijeka upravo na prostoru bivše jugoslovenske države, tačnije današnje Hrvatske i dijela BiH, kada je hrvatski klerofašizam u obliku ustaštva ponovo buknuo svom silinom i dobio sasvim novi zamah.

- Tadašnja Evropa, pod presudnim uticajem Njemačke, ne samo da nije osudila to bujanje fašizma i nacizma na svom tlu već mu je pružila snažnu podršku videći u tome, između ostalog, i priliku za "pranje" vlastite prošlosti, ali i reviziju rezultata Drugog svjetskog rata. Kao posljedicu takvog pristupa dobili smo mapu Balkanskog poluostrva koja neodoljivo podsjeća na Hitlerov poredak na ovom prostoru tokom Drugog svjetskog rata, naravno sa određenim nijansama prilagođenim savremenoj epohi - poručio je Mastilović.  

Vrhunac tog procesa, navodi, bila je otvorena agresija NATO-a, prvo na srpski narod u Republici Srpskoj, a zatim na jednu suverenu evropsku državu, Saveznu Republiku Jugoslaviju, čime je definitivno zgažen dotadašnji međunarodni pravni poredak.

- Jer SRJ je napadnuta od NATO-a sa jasnim ciljem da joj se otme dio teritorije i u perspektivi priključi velikoj Albaniji, što je takođe bio stari fašistički projekat - smatra profesor Mastilović.

Kao nasljeđe takve politike kolektivnog Zapada i dan-danas je ostalo na prostoru pojedinih država, nastalih iz ratova za jugoslovensko nasljeđe, otvoreno propagiranje i proslavljanje fašističke i nacističke ideologije.

- Zbog toga ne treba ni da čudi što se i danas na prostoru Hrvatske i dijela BiH otvoreno slave istaknuti fašisti, što ulice i javni objekti, poput škola, nose imena poznatih nacističkih ideologa sa ovog prostora -  rekao je Mastilović.

Većina Evrope vjerovatno, smatra on, nije ni postala svjesna kada je taj proces počeo da se preliva i na njen ostatak, odnosno da te zločinačke ideologije iz vremena Drugog svjetskog rata jačaju i na kraju dovode Evropu u stanje u kome se danas nalazi, a to je da se na njenom tlu neonacizam skoro otvoreno zastupa i slavi, da se masovno ruše spomenici antifašistima, pa čak i da se u pojedinim zemljama uspostavljaju i neonacistički režimi.

Navodi i da je istorijski revizionizam bio vjerni pratilac procesa ponovnog bujanja nacističke ideologije na tlu Evrope, a to je srpski narod opet prvi osjetio na vlastitoj koži.

- Srbi su u 20. vijeku preživjeli velika stradanja i genocid, a na kraju tog vijeka pokušavaju se  proglasiti genocidnim narodom, a Republika Srpska, kao posljednja brana "ostatka ostataka" srpskog naroda zapadno od Drine, proglasiti genocidnom tvorevinom. Upravo s tim ciljem je formiran i Haški tribunal, koji nije imao zadatak da nepristrasno i pravedno sudi za ratne zločine, već da ispiše istoriju koja će biti obavezujuća za sve i svakoga, a sve sa ciljem da opere "krvave ruke" pojedinih zapadnih sila koje su počinile ili inicirale zločine i genocid nad Srbima u 20. vijeku - naveo je Mastilović.

Zbog toga se, navodi on, u današnjoj BiH čak i pod prijetnjom krivičnog gonjenja nastoji spriječiti svako, pa čak i naučno razmatranje navodnih "istorijskih istina" koje je ustanovio Haški tribunal.

- Takođe, stigmatizaciji Srba, posebno na prostoru Republike Srpske, trebalo je da posluži i medijska hajka koja je započela devedesetih godina 20. vijeka, a koja ne prestaje ni danas. Ona ima zadatak da sačuva iskonstruisani i nametnuti, u suštini lažni narativ o "genocidnom narodu" i "narodu žrtvi" koji predstavlja najgrublji istorijski falsifikat i podvalu - zaključio je Mastilović.

Čuvari uspomena

Profesor istorije na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Banjaluci Dragiša Vasić navodi da su još u vrijeme hladnog rata umanjivane žrtve i doprinos Sovjetskog Saveza pobjedi Antifašističke koalicije nad Trećim rajhom.

- Ta pojava je dobila na intenzitetu nakon početka rata u Ukrajini i vjerovatno će i dalje biti prisutna. Sigurno je da će uspomene na antifašističku borbu i dalje biti najjače čuvane u zemljama i među narodima koji su najviše dali za pobjedu - kazao je "Glasu Srpske" Vasić.

Naglašava i da je bez sumnje Sovjetski Savez najviše doprinio pobjedi nad fašizmom.

- Oko 90 odsto poginulih Hitlerovih vojnika ubili su borci Crvene armije. Poginulo je između 25 miliona i 28 miliona stanovnika Sovjetskog Saveza, po različitim procjenama. Petnaest godina nakon Drugog svjetskog rata (tamo ga zovu Velikim otadžbinskim ratom) bilo je sedam sovjetskih žena na četiri muškarca u starosnoj dobi od 35 do 50 godina. Nijedna zemlja u istoriji nije pretrpjela tolika ljudska i materijalna stradanja. To su podaci koji govore o tome zašto je kod tamošnjih ljudi rat toliko utkan u istorijsku svijest i zašto se tako veličanstveno slavi Dan pobjede nad fašizmom - naveo je Vasić.

Po broju žrtava u Drugom svjetskom ratu, naglašava on, slijede Kina i Poljska.

- U Jugoslaviji je poginulo više od milion ljudi, većinom Srba, najviše na teritoriji Nezavisne države Hrvatske, a ponajviše u logoru smrti Jasenovac. Imali smo dva antifašistička pokreta. Pobijedio je partizanski uz pomoć Sovjetskog Saveza. Prestonicu Beograd oslobodili su jugoslovenski partizani i Crvena armija. Mjesto predsjednicima Srbije i Srpske na osamdesetogodišnjicu pobjede nad fašizmom je u Moskvi - naglasio je Vasić.

Takođe, dodaje i da je, kada posmatramo savremenu Evropu, odnos prema fašizmu i antifašizmu različit.

- Pobjeda nad fašizmom se najviše slavi i njene tekovine su najprisutnije u svijesti pripadnika naroda koji su najviše postradali od fašizma/nacizma. Fašizam (pod kojim se najčešće podrazumijeva i nacizam) je ideološko-politički pokret koji je zagovarao i sprovodio rasne, vjerske i nacionalne podjele koje su kulminirale nakon Hitlerovog pokretanja Drugog svjetskog rata - kazao je Vasić.

U tom ratu, podsjeća on, su fašisti/nacisti u Trećem rajhu i izvan njega zatirali cijele kategorije stanovništva, a posebno narode koje su smatrali rasno i nacionalno inferiornim (najviše Jevreje), a čiji su antifašistički pokreti bili jaki i borbeni.

- Fašizam je prisutan danas onoliko koliko su prisutni rasizam, šovinizam, agresija, posebno prema manjinama i slabijima, nasilno ukidanje demokratije, to jest ljudskih, političkih i nacionalnih prava i sloboda, zloupotreba sudova, zabrane knjiga i drugih naučnih i umjetničkih ostvarenja - naveo je Vasić.

Osvrćući se na istorijski revizionizam, pojašnjava da je on u negativnom značenju ideološki i politički motivisano prekrajanje istorije.

- Najviše je prisutan u zemljama koje su u Drugom svjetskom ratu uz pomoć Hitlera ili Musolinija dobile ili pokušavale da dobiju državnost, onda je postigle u vrijeme sloma komunizma. Radi se uglavnom o malim zemljama koje su bile dijelovi Sovjetskog Saveza i Jugoslavije i čiji su nacionalizmi suprotstavljeni Rusima, kao najvećem narodu na istoku Evrope, i Srbima ovdje  - zaključio je Vasić.

Parada na Crvenom trgu

Na Crvenom trgu u Moskvi u petak, 9. maja, na Dan pobjede očekuje se učešće više od 12.000 vojnika i delegacija iz više od 20 zemalja koje ne priznaju da samo Zapad ima pravo da kroji globalnu politiku.

Uprkos sveobuhvatnim sankcijama koje Zapad nameće Rusiji, ova parada pokazaće da Moskva nije izolovana - naprotiv, kako Rusija često ističe, postaće centar okupljanja zemalja koje dijele viziju multipolarnog i pravednijeg svijeta. Istovremeno, Brisel se ne libi da prijeti. Najavljuju novi, 17. paket sankcija Rusiji iako je jasno da ni prethodnih 16 nije urodilo plodom. Evropski zvaničnici, istovremeno, poručuju da će posljedice snositi svi koji se pojave na paradi.

Dodik: Poziv u Moskvu dokaz da imamo prijatelje

Predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik je rekao da on i drugi zvaničnici Republike Srpske prisustvom na obilježavanju Dana pobjede nad fašizmom u Moskvi žele, prije svega, da predstave Srpsku da bude vidljiva, a da ujedno to šalje snažnu poruku da Rusija, kao garant Dejtonskog mirovnog sporazuma, razumije šta se dešava u Republici Srpskoj.

On je dodao da je Rusija to najbolje pokazala svojim ponašanjem na sjednici Savjeta bezbjednosti UN, kada je ruski predstavnik napustio sjednicu dok se obraćao Kristijan Šmit.

- Mi ćemo tamo biti vidljivi u svakom pogledu - rekao je Dodik za medije iz Republike Srpske u Beogradu, napomenuvši da će u Moskvi biti i predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić i srpski član i predsjedavajuća Predsjedništva BiH Željka Cvijanović, koja treba da stigne iz Njujorka, gdje je učestvovala na sjednici Savjeta bezbjednosti UN o BiH.

On je rekao da je ponosan što je pozvan i ide u Rusiju jer se ne može doći kao obični šetač, nego se mora dobiti poziv iz Kremlja, od kabineta ruskog predsjednika Vladimira Putina, te prijaviti se i dobiti obilježje.

On je naveo da mu je drago što ima priliku da učestvuje na zajedničkim sastancima značajnog broja lidera, kao što su predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, premijer Slovačke Robert Fico, predsjednici Kine Si Đinping, Kube Migel Dijaz Kanel, kao i iz Južne Amerike, te predstavnika više od pola zemalja članica UN. Dodik je rekao da Republika Srpska nikada nije imala više prijatelja, a dokaz je i što je pozvana na paradu u Moskvi povodom Dana pobjede nad fašizmom.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.