Nekadašnji pripadnici VRS otkrivaju kako je objava mira u BiH dočekana na ratištu

Odlasku delegacija sa ovih prostora na pregovore u Ohajo prethodilo je NATO bombardovanje Republike Srpske, čime se Alijansa otvoreno stavila na stranu jedne od zaraćenih strana u sukobu u BiH, a usljed djelovanja daleko moćnije vojne sile došlo je do pucanja linija koje su držale srpske snage. Vijest o prekidu vatre brzo se proširila među vojnicima.

Kao neposredni povod za tada najmasovniju vojnu akciju u Evropi od Drugog svjetskog rata, SAD, odnosno NATO iskoristili su eksploziju na tržnici Markale 28. avgusta 1995. Iako je bilo sumnji u dolaznu putanju, svijet je prihvatio ono što mu je servirano.

Srbi su ponovo bili krivci i trebalo ih je kazniti. Odmah. I tako je bilo. Jednu od posljednjih avgustovskih noći su obasjali projektili. Operacija je nazvana "Namjerna sila" i trajala je od 30. avgusta do 14. septembra.

Vijest o miru današnjeg predsjednika Boračke organizacije Republike Srpske (BORS) Radana Ostojića dočekala je na liječenju od teškog ranjavanja dok se borio za, kako kaže, slobodu, opstanak srpskog naroda, Srpsku i u 22. godini života ostao trajno tjelesno hendikepiran i RVI sa 100 odsto invaliditeta.

- Ta vijest meni i saborcima donijela je u tom trenutku pomiješana osjećanja. Osjećanje sreće, veselja i radosti što je poslije skoro četiri godine krvavog rata napokon zaključen mir i što smo na svom ratnom putu, putu golgote, stradanja i žrtve sa kojeg su najbolji među nama otišli u vječnost, u slavu, u legendu, u carstvo nebesko, nošeni idejom kosovskog zavjeta vaskrsli slobodu i Republiku Srpsku. Osjećanje tuge i bola zbog poginulih saboraca, nevino pobijenih žena, djece i staraca i velikog broja Srba, koji su zauvijek morali napustiti svoja vjekovna ognjišta. Osjećaj nezadovoljstva zbog određenog broja mirovnih rješenja koja su podrazumijevala predaju dijela srpske teritorije koja je u ratu odbranjena zaslugama srpskog borca, zbog čega su Srbi doživjeli novi egzodus, egzodus u miru, u kojem su sa sobom nosili i grobove svojih predaka - ispričao je on za "Glas".

I nakon 30 godina sa ponosom ističe da je neizmjerno srećan što je sa ocem bio akter najsudbonosnijih istorijskih trenutaka za srpski narod i što je žrtvovao svoju mladost, dijelove tijela i svoju krv.

- Trenutaka u kojima srpski borac nije gledao kolika je sila ispred njega, već koju svetinju brani. Ta svetinja se zvala, sad se zove i vječno će se zvati Republika Srpska - poručio je on.

Neposredno pred odlazak delegacija na pregovore u Dejton na ratištu je ranjen Borislav Bojić. Ratni komandant Četvrtog bataljona 43. brigade, a u godinama mira jedan od predsjednika Boračke organizacije.

- U vrijeme pregovora u Dejtonu bio sam u bolnici, a vijesti koje su stigle primili smo u nevjerici. Ipak, provijavalo je da su pregovori u toku i da bi informacije mogle da stignu oko Aranđelovdana. Imajući u vidu da je rat trajao četiri godine, to vrijeme koliko su trajali pregovori je relativno brzo i prošlo. Malo sa nevjericom, malo sa zebnjom. Čovjek u takvim trenucima ne vjeruje nikome, zbunjen je. S jedne strane vidi da je na nas izvršena strašna agresija nekoliko vojski - Armija RBiH, Hrvatsko vijeće odbrane, hrvatska vojska, NATO podrška. Moja jedinica i ja samo tada bili u kontranapadu. Došli smo u Novi Grad koji je bio pao i onda smo tamo do granica srpskih mjesta oslobodili tu opštinu. Tu sam teško ranjen. Tu je, pored mene, poginuo moj zamjenik i pratilac. U tom ambijentu i u bolnici sam dočekao vijest iz Dejtona - rekao je za "Glas" Bojić.

Ratni komandant Posebnih jedinica policije u MUP-u Republike Srpske Savo Cvijetinović je novembra 1995, prema svjedočenju, bio uglavnom na zapadnom dijelu ratišta u zoni odgovornosti Drugog krajiškog korpusa, s obzirom na to da je kraj rata obilježio pad zapadnokrajišnih opština, od Glamoča, Grahova, Petrovca, Ključa, Sanskog Mosta.

- U toku rata, od septembra 1994. do kraja rata bio sam komandant Posebnih jedinica policije u MUP-u Republike Srpske. Uglavnom smo bili tamo gdje je bilo najteže, od Kupresa, Grahova, u Bihaću, Krupi... Jedan naš bataljon je u septembru 1995. ostao okružen. Izvlačili su se duže od deset dana. Dosta ih je poginulo tada - rekao je Cvijetinović.

Linija fronta se pomjerala od Mliništa do Manjače, s obzirom na to da su se do te mjere bili povukli do kraja rata.

- Kada je stigla vijest o miru, radovali smo se. Jedno vrijeme je vladala i nevjerica da do kraja rata uopšte može i doći. Očekivao se kraj, nagovještavano je da će biti zaustavljen, tako da je vijest o miru donijela veliko olakšanje, ali i nevjericu da je stvarno kraj nakon svega što smo prošli tokom gotovo četiri godine - prisjetio se on.

Posebno je bolan bio taj posljednji period rata kada je izgubljena gotovo čitava zona odgovornosti Drugog krajiškog korpusa, a ostaje i žal za Sarajevom.

- Krajina je, takođe, priča za sebe. Drvar, Grahovo, Glamoč pa i Petrovac su bile opštine sa gotovo 100 odsto srpskim stanovništvom i velikom teritorijom izgubljenom u borbenim dejstvima, ali uz veliku pomoć NATO-a. Njihovim bombardovanjem naših prostora, uništenjem relejnih sistema i sistema veza, djelovanjem njihovih snaga za brze intervencije… U tom vojničkom smislu su bili nadmoćni i nismo imali šanse. Takav stav međunarodne zajednice je ostavio posebno razočarenje i znak da od njih ne možemo očekivati ništa dobro - rekao je na kraju Cvijetinović, koji je svojevremeno bio na čelu BORS-a.

Na odbrani sjeverozapadnih granica Srpske u novembru 1995. godine bio je i Pantelija Ćurguz, kasnije takođe prvi čovjek Boračke organizacije.

- Komandovao sam snagama odbrane na tom pravcu neposredno pred Dejton. Mirovna konferencija se desila sutradan, nakon što smo ostvarili jednu od najsudbonosnijih pobjeda u Odbrambeno-otadžbinskom ratu. S posebnom pažnjom smo pratili izvještaje iz Dejtona. Sa nekim odredbama nismo bili zadovoljni u tom trenutku, možda ni dovoljno realni u sagledavanju, ali je najvažnije bilo da se desio mir, da su prestala razaranja i pogibije - rekao je za "Glas Srpske" Ćurguz, navodeći da je postojanje Republike Srpske dokaz da se sve to isplatilo.

Greške

Radan Ostojić je poručio da mu je danas najžalije to što nam se istorijske greške opet ponavljaju.

- Što je srpski borac, bez koga ne bi bilo ni slobode ni Republike Srpske, u miru zaboravljen, a njegov statusni i materijalni položaj nije usklađen sa njegovim zaslugama u ratu. Što više nema sloge i jedinstva u srpskom narodu. Što je mnogo toga odbranjenog u ratu u miru nestalo. Što još nismo definisali vrijednosti koje su nesporne za svakog od nas i oko kojih se možemo svi okupiti. Što borba za ostanak ili dolazak na vlast uvijek opravdava sredstva, bez obzira na žrtvu. Naravno i danas najviše žalim za onima koji su svoje živote ugradili u temelje Republike Srpske. Najbitnija vrijednost koju je donio Dejton je mir. Za srpski narod mir podrazumijeva slobodu, a slobode nema bez Srpske. Danas za svakog Srbina pojedinačno koji živi u Republici Srpskoj Republika možda nije sve, ali za srpski narod u cjelini bez Republike Srpske sve je ništa - naglasio je za kraj razgovora.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.