Najznačajniji događaji u BiH u 2014. godini: Poplave, izbori i demonstracije

Republiku Srpsku i FBiH u maju su zadesile velike poplave uzrokovane padavinama nezabilježenim u posljednjih 120 godina, što je sasvim sigurno obilježilo 2014. godinu.

U periodu od samo 48 časova, 13. i 14. maja, u pojedinim područjima BiH palo je i do 150 litara kiše po kvadratnom metru. Iz korita su se u periodu od par dana izlile rijeke Bosna, Drina, Sana, Sava, Vrbas, Una i druge, a poplavljeni su Šamac, Doboj, Derventa, Janja, Bijeljina, Banjaluka, Prijedor, Čelinac, Orašje, Odžak, Brčko, Maglaj, Tuzla, Travnik, Zenica, Živinice, Vareš, Zavidovići, Ključ i mnoga druga mjesta i naselja.

Vlada RS je 17. maja proglasila vanrednu situaciju na cijelom području RS, dok je Vlada FBiH stanje prirodne nesreće proglasila dva dana ranije.

U poplavama je stradalo više od 20 osoba, a na hiljade porodica je evakuisano iz svojih domova.

Pored poplava koje su ugrozile mnogobrojna domaćinstva, aktivirana su i klizišta i srušen veliki broj stambenih objekata, u prekidu su bile brojne komunikacije, putevi zatrpani, a mostovi porušeni.

Do pojedinih mjesta moglo se stići samo čamcima ili helikopterima.

Usljed poplava došlo je i do pomjeranja pojedinih minskih polja koja su već ranije označena, pa je prostor Doboja, Maglaja, Posavine i Unsko-sanskog kantona bio dodatno ugrožen.

Prema procjenama, šteta pričinjena poplavama i klizištima iznosila je više od dvije milijarde evra.

Nakon povlačenja vode, zbog uginuća velikog broja životinja, prijetila je opasnost od zaraze, pa su pojedina sela u Semberiji bila u karantinu.

Na području Lijevča polja, Semberije i Posavine usjevi žitarica znatno su uništeni, a stočni fond umanjen.

U odbranu stanovnika i imovine, te saniranje štete uključeni su svi nivoi vlasti, policija, oružane snage, EUFOR, Civilna zaštita, humanitarne, vjerske i sportske organizacije i građani.

Mnogobrojne organizacije i građani iz inostranstva pritekli su u pomoć i angažovali se na prikupljanju humanitarne pomoći. Vlada Srpske intervenisala je finansijski u mnogim oblastima, a najznačajnija pomoć upućena direktno ugroženim u poplavama bila je putem vaučera, odnosno platnih kartica vrijednosti do 5.000 KM, koje su uručene onima kojima su poplavljeni stambeni objekti.

U Briselu je u julu održana međunarodna donatorska konferencija na kojoj je za pomoć BiH prikupljeno više od 890 miliona evra. Pomoć se sastoji od 60 odsto kredita i 40 odsto nepovratnih sredstava. Dio sredstava koje je donirala EU do kraja godine je već utrošen i njime je obnovljeno više stotina stambenih objekata, dok se za povlačenje većine novca čekaju projekti koje treba da kandiduje BiH.

Građani izabrali svoje predstavnike        

Građani BiH u oktobru su izašli na opšte izbore i birali predsjednika i Narodnu skupštinu Srpske, članove Predsjedništva BiH i Parlament BiH, kao i skupštine kantona i FBiH.

Novoizabrani predsjednik RS je Milorad Dodik, koji je bio kandidat koalicije SNSD-DNS-SP i koji je prvi predsjednik koji će ovu funkciju obavljati u drugom mandatu.

On je u izbornoj trci pobijedio kandidata Saveza za promjene Ognjena Tadića, koji je potpredsjednik SDS-a.

Za potpredsjednike RS izabrani su Ramiz Salkić iz koalicije "Domovina" i Josip Jerković iz koalicije hrvatskih stranaka koje je predvodio HDZ BiH.

Što se tiče Narodne skupštine RS, od 83 poslanika, SNSD je osvojio 29 mandata, koalicija SDS-PUP-SRS RS 24 mandata, dok je koalicija DNS-NS-SRS dobila osam poslanika. U parlament Srpske će i sedam poslanika PDP-a i po pet poslanika NDP-a, SP-a i koalicije "Domovina".

CIK je potvrdio i da je novoizabrani član Predsjedništva BiH iz RS Mladen Ivanić, kandidat Saveza za promjene, koji je i lider PDP-a, a iz FBiH su na funkciju člana Predsjedništva izabrani Bakir Izetbegović iz SDA i Dragan Čović iz HDZ-a BiH.

U Predstavničkom domu Parlamenta BiH iz RS će biti 14 poslanika, šest iz SNSD-a, pet iz SDS-a i po jedan iz SDA i koalicija PDP-NDP i DNS-NS-SRS.

Iz FBiH će, među 28 poslanika, njih devet biti iz SDA, pet iz DF-a, po četiri iz SBB-a i koalicije okupljene oko HDZ-a BiH, tri iz SDP-a i po jedan iz HDZ-a 1990, BPS-a i A-SDA.

 

Avgustovske poplave

Republiku Srpsku su poplave zadesile i u avgustu, ali ovaj put su veću štetu nanijela izlijevanja potoka i odvodnih kanala nego rijeka. Usljed bujičnih potoka aktivirana su klizišta i urušeni mnogobrojni objekti, a najveća šteta pričinjena je na području Banjaluke. U bujicama su tada nestale tri osobe u RS.

 

Događaji godine

 

1. Presuda Zoranu Ćopiću

Izrečena je prva pravosnažna presuda u predmetima koji se vode protiv Darka Šarića i njegovih saradnika u više zemalja. Vrhovni sud RS je osudio Zorana Ćopića iz Novog Grada na četiri godine zatvora i odlučio da mu bude trajno oduzeta imovina vrijedna oko 20 miliona KM za koju je utvrđeno da ju je stekao pranjem novca jednog od najvećih narko-bosova Darka Šarića. Ćopiću je u kaznu uračunato vrijeme provedeno u pritvoru od 26. aprila 2011. do 18. jula 2013. Istom presudom direktor Ćopićevog preduzeća "Aviorent" iz Banjaluke Drago Nižon osuđen je na novčanu kaznu od 4.000 KM, a utvrđeno je da je krivično djelo pranja novca počinio iz nehata. Direktor Ćopićevog preduzeća "Agrokop" iz Banjaluke Ljubo Mrđen je ranije, na osnovu sporazuma o priznanju krivice, osuđen na šest mjeseci zatvora. 

 

2. Demonstracije u FBiH

Nezadovoljnim stanjem u FBiH i ljudima na vlasti, u većini kantona organizovane su demonstracije i zatražene ostavke, a sve je preraslo i u nasilje i sukobe na ulicama gradova i opština u FBiH. Stanje je eskaliralo tokom sukoba početkom februara kada su zapaljene zgrade Predsjedništva BiH i sjedišta kantonalnih vlada u Sarajevu, Tuzli, Zenici, Mostaru i Bihaću.

U demonstracijama koje su se iz Tuzle proširile na više od 20 gradova u FBiH zapaljene su i zgrade opština, sudova, tužilaštava i stranaka. Ulice su podsjećale na ratne zone, a gorjeli su automobili, kontejneri, kiosci, prodavnice. Samo u Sarajevu je povrijeđeno skoro stotinu policajaca. Šteta na zgradi Predsjedništva BiH procijenjena je na gotovo 400.000 maraka.

 

3. Bomba u Banjaluci

Željko Stevanović (50) iz Banjaluke ubio je Boru Topića tako što je ubacio bombu u autobus gradskog prevoza za čijim je volanom bio Topić. Zločin je počinjen oko 10.45 časova na autobuskom stajalištu kod Poljoprivredne škole. Stevanoviću je u banjalučkom Okružnom sudu izrečena mjera šestomjesečnog prisilnog smještaja i obaveznog psihijatrijskog liječenja u klinici zatvorenog tipa u Sokocu, jer je utvrđeno da je u neuračunljivom stanju bombom usmrtio vozača "Autoprevoza". U presudi se navodi da je Stevanović sačekao gradski autobus i kada je Topić otvorio vrata da primi putnike, ubacio je bombu na njegovo sjedište i pobjegao. Bomba je eksplodirala u Topićevoj lijevoj ruci kada je pokušao da je izbaci napolje.

 

4. Protesti mljekara

Nezadovoljni otkupom i plasmanom svojih proizvoda, proizvođači mlijeka u BiH blokirali su u novembru nekoliko graničnih prelaza. Tokom protesta njihovi predstavnici su izjavljivali da je interes svih u BiH da se zaštiti domaća proizvodnja, te da u trgovačkim lancima ne bude više od 75 odsto uvoznih proizvoda dok domaći proizvodi propadaju. Kao znak protesta zbog neuvođenja prelevmana na uvoz mlijeka iz EU, blokirani su carinski terminali na prelazima Bijača, Gorica, Izačić, Gradiška i Orašje. Carinski terminal u Gradišci blokiran je sa više od 50 traktora. Mljekarima su se na protestima pridružili i svinjari, peradari, voćari i drugi poljoprivredni proizvođači.

 

 

5. Vijek od Prvog svjetskog rata 

Stogodišnjica početka Prvog svjetskog rata obilježena je ove godine u RS nizom manifestacija, od performansa u Andrićgradu i podizanja spomenika Gavrilu Principu u Istočnom Novom Sarajevu, do postavljanja biste u njegovoj rodnoj kući u Bosanskom Grahovu. Ove manifestacije bile su sastavni dio programa koji je verifikovao Organizacioni odbor za pripremu obilježavanja ovog važnog datuma, a moto svih je bio "Princip je Princip". Prilikom obilježavanja 100 godina od početka Prvog svjetskog rata u mnogim opštinama u RS mogle su se čuti ocjene da je pucanj Gavrila Principa 1914. u Sarajevu bio pucanj za slobodu.

 

6. Hapšenja

U nekoliko policijskih akcija koje su sprovedene na području BiH među uhapšenima se našlo i nekoliko visokih funkcionera institucija BiH. U jednoj od njih je uhapšen i bivši direktor Uprave za indirektno oporezivanje BiH Kemal Čaušević i još 39 osoba. Oni su uhapšeni u akciji "Pandora" zbog sumnje da su malverzacijama prilikom uvoza robe i carinjenja automobila oštetili budžet za više od dvije milijarde maraka. Iza rešetaka su se našla braća Lijanović zbog raznih afera i malverzacija, a pripadnici Agencije za istrage i zaštitu (SIPA) BiH uhapsili su 13 osoba osumnjičenih da su počinili ratne zločine nad bošnjačkim i hrvatskim stanovništvom na području Doboja i Teslića 1992, među kojima su i nekadašnji policijski zvaničnici i pripadnici paravojne formacije "Miće".

 

7. Posjete Rusiji

Predsjednik i premijer RS Milorad Dodik i Željka Cvijanović razgovarali su u Moskvi sa zvaničnicima Ruske Federacije predvođene Vladimirom Putinom. Ocijenjeno je da su odnosi između Ruske Federacije i Republike Srpske u stalnom usponu. Putin je tokom posljednjeg razgovora podržao RS i izbor Dodika za predsjednika. Tokom višednevne posjete Moskvi članovi delegacije iz RS su razgovarali sa ruskim firmama i proizvođačima s ciljem plasiranja proizvoda iz RS na rusko tržište.

 

8. Rudarska nesreća

Petorica rudara poginula su u nesreći u jami Raspotočje Rudnika mrkog uglja u Zenici, a spaseno je njih 29. To je najveća poslijeratna rudarska nesreća u BiH, koju je najvjerovatnije izazvao zemljotres. Rudari Muhamed Hećimović i Muris Tinjić su, uprkos povredama, uspjeli da se izvuku, a u oknu su ostala zatrpana 34 rudara. Spasioci su izvukli 29 rudara koji su bili na dubini od 800 metara. U Kantonalnu bolnicu u Zenici je primljeno više od 20 rudara, većina ih je imala povrede ruku, nogu i stomaka.

 

9. Terorizam

Pripadnici Agencije za istrage i zaštitu (SIPA) uhapsili su više od deset osoba osumnjičenih za terorizam i druga krivična djela u vezi sa terorizmom, a svi su ratovali u Siriji u redovima radikalnih formacija. Hapšenja su izvršena u nastavku antiterorističke akcije "Damask", u kojoj je uhapšen i vođa vehabijske zajednice u BiH Husein Bilal Bosnić. Akcija "Damask" je rezultat višegodišnje kriminalističke istrage kojom je bio obuhvaćen veći broj osoba koje se dovode u vezu sa terorističkim aktivnostima.

 

10. BiH preuzela dio neba

Novi centar za kontrolu vazdušnog saobraćaja BiH (BH ACC) preuzeo je kontrolu nad dijelom neba BiH i u početku će pružati informacije o letovima nad BiH do visine od deset kilometara. Nebo iznad BiH do sada su "kontrolisale" službe iz Zagreba i Beograda, zbog čega je BiH u posljednje tri godine izgubila više od 70 miliona KM. BiH tako prvi put u istoriji radi oblasnu kontrolu letenja, što je značajan trenutak za BiH, ali i Evropu, zato što je ovo posljednji centar za kontrolu letenja koji će biti izgrađen na kontinentu. Za izgradnju sistema za upravljanje vazdušnim saobraćajem BiH realizovano je oko 52,8 miliona KM.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.