MKG nije valjala ni prva demokratska srpska vlada

BEOGRAD - Za Međunarodnu kriznu grupu u Srbiji, na čijem čelu je bio Džejms Lajon, vezuju se mnoge pogrešne procjene, a jedna od najdrastičnijih je procjena izbora 24. septembra 2000. godine, na kojima je režim Slobodana Miloševića izgubio vlast.

MKG je tada procijenila da je Miloševićev režim jači nego ikada, da Srbi "ne cijene lidere opozicije" i da su birači pasivni i neodlučni.

Veliku pometnju u Srbiji izazvao je izvještaj koji je Lajon u ime MKG objavio odmah nakon ubistva prvog srpskog demokratskog premijera Zorana Đinđića i u kojem je demokratske vlasti u Srbiji povezao sa kriminalom i optužio za nedemokratske metode u akciji hapšenja ubica i presijecanja mreže organizovanog kriminala "Sablja".

O tom svom izvještaju, koji je bio udar na demokratsku vlast Srbije i još više destabilizovao situaciju u zemlji nakon ubistva premijera, Lajon je progovorio na RTV BN iz Bijeljine.

- U pogledu uticaja kriminala na politički život u Srbiji stvari se nisu mnogo promijenile ni poslije 5. oktobra 2000. godine, ni poslije 12. marta ove godine (12. marta 2003, kada je ubijen Zoran Đinđić). Postoji sprega između kriminala i političkog života u Srbiji - rekao je Lajon gostujući na TV BN i dodao da moraju da se postave ozbiljna pitanja o vezama između nekih skrivenih struktura moći, finansijskih ili bezbjednosnih struktura i političara.

On je rekao da se ni Đinđićevi najbliži saradnici koji slove za najliberalnije političare u Srbiji Čedomir Jovanović i Vladimir Beba Popović nisu "konkretnim djelima" potvrdili kao reformisti. Optužio je sve biznismene u Srbiji da se bave nelegalnim poslovima.

Reagujući na Lajonove optužbe, Bojan Pajtić, nekadašnji šef Poslaničke grupe DOS - reforma Srbije, rekao je tada da direktor Međunarodne krizne grupe u Srbiji i Crnoj Gori Džejms Lajon nastoji da od posmatrača postane politički činilac u Srbiji, "a koliko je to prihvatljivo, odlučiće birači".

- Tvrdnja da su sve stranke upetljane u kriminal ničim nije dokazana, a kad se tako nešto tvrdi, prvo to treba dokazati - rekao je Pajtić.

Lajon je kasnije osporio autentičnost ovog dokumenta i rekao da je u pitanju samo jedna od radnih verzija izvještaja, a MUP Srbije odbio je da mu produži vizu. 

Zoran Živković, tadašnji premijer Srbije, rekao je da Lajon u Srbiji nije prijavljen kao prvi čovjek kancelarije nevladine organizacije već kao biznismen, koji nije shodno toj prijavi dao dokaze da se ovdje bavi bilo kakvim poslom.

Ubijenog premijera Srbije Zorana Đinđića Lajon je pokušao da optuži i za izvoz oružja u Irak u aferi koja je bila aktuelna u oktobru 2002. godine. Tada je čak Srbiji ponovo nagovještavao uvođenje sankcija zbog ove afere, ali to se nije desilo.

MKG 2006. godine zatvorila je kancelariju u Beogradu, a Lajon je do kraja te godine trebalo da ostane u Beogradu kao specijalni savjetnik Krizne grupe.

- Treba da budete srećni što odlazimo. Idemo negdje gdje se puca, a naša procjena je da na ovim prostorima viće neće biti pucanja - rekao je Lajon tada za srpske medije, potvrđujući povlačenje.

Iako je rekao da odlazi, jer nema više rata na ovim prostorima, ovih dana ponovo je počeo da se bavi Balkanom, prvenstveno BiH. Krajem prošle sedmice u organizaciji kongresnog Helsinškog komiteta govorio je o situaciji u BiH pred Komisijom za saradnju i bezbjednost u Evropi. Na toj sesiji zatražen je jači angažman SAD u BiH, a Lajon je iznio niz kritika na račun RS, među kojima i onu da su mediji u RS "pod većom kontrolom vlasti nego u vrijeme Radovana Karadžića".  

Zaboravio je očito da je optužbe na račun Vlade Zorana Đinđića uglavnom iznosio u medijima koji su bili protiv prve srpske demokratske vlasti i u onima koji su nakon Đinđićevog ubistva zabranjeni, jer su to ubistvo medijski pripremali stalnom kriminalizacijom Vlade i premijera.

Lajon, doktor istorijskih nauka, karijeru u MKG na Balkanu započeo je kao analitičar u BiH, da bi 1999. godine prešao u Beograd. Karijeru u BiH Lajon je započeo kao konsultant u stranim i domaćim kompanijama, a zatim i kao vlasnik fabrike stakla i tri kafane. Lajon je prvi put na teritoriju bivše Jugoslavije došao 1980. kao misionar Mormonske crkve, a zatim 13 godina kasnije na postdiplomske studije iz istorije. 

Filip Cepter

Jedan od biznismena koje je Lajon optužio da imaju uticaj na vlast je i najbogatiji Srbin sa Forbsove liste Filip Cepter, za kojeg je rekao da trguje oružjem.

Cepter je zbog toga protiv njega podnio tužbe za klevetu sudovima u Americi i Briselu, a magazin "Forbs" je ovu cijelu aferu pripisao sukobu Ceptera sa Džordžom Sorošem, finansijerom Međunarodne krizne grupe. Cepter je Lajona u intervjuu "Forbsu" optužio da "ima biznis sa strane".

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.