Kako je i zašto jugoistok Evrope preimenovan u "zapadni Balkan"

BANjALUKA - Evropski put BiH i susjednih zemalja prožet je zadacima koje su domaćim liderima postavili briselski zvaničnici s ciljem da, jednog dana, postanu članice EU, a zajedničko svima njima je obilježje na kojem piše "zapadni Balkan" koje, upozoravaju stručnjaci, skriva loše namjere prema ovdašnjim narodima.

BiH je zakoračila na evropski put prije deceniju i po. Najveći iskoraci su zabilježeni u decembru 2022, kada je EU odlučila da joj da status kandidata za članstvo u Uniji, ne zbog zasluga u ispunjavanju zadataka, već promjena politika zvaničnog Brisela i sukoba u Ukrajini te lani u martu odlukom EU o otvaranju pristupnih pregovora sa BiH, ali bez konkretnog datuma.

Određene etape evropskog puta su prošle i druge zemlje poput Srbije, Crne Gore, Albanije, Sjeverne Makedonije, a posljednja posjeta predsjednice Evropske komisije Ursule fon der Lajen ovom dijelu Evrope je skrenula pažnja upravo na pitanje kako je jugoistok Evrope preimenovan u zapadni Balkan. I zbog čega.

U pitanju je, naime, termin koji potencira EU da bi se označile države nastale raspadom bivše Jugoslavije, kojima je dodata i Albanija, a koje još nisu bile članice NATO-a ili EU. On je dobio na značaju nakon Solunske agende 2003, kada je postao zvanični pojam Unije za proces proširenja i integracije ovog dijela Evrope.

Naučni savjetnik Instituta za političke studije Milomir Stepić ističe da je taj termin smišljen još u vrijeme legendarnog Havijera Solane.

- Izmišljen je da ovaj naš dio Balkana, koji ne obuhvata zemlje članice EU, poput Rumunije, Grčke, Bugarske, već zemlje bivše Jugoslavije bude tako označen. Da se tim "zapadni" u stvari vrši jedna vrsta obeležavanja tog prostora, njegovog kodiranja da će pripasti Zapadu. Da se stavi šapa na taj prostor i obeleži kao zapadni, iako taj pojam geografski ne postoji. Ta šapa se vidi, kada je reč o BiH, iz činjenice da svi visoki predstavnici dolaze iz EU - rekao je Stepić, koji je i doktor geografskih nauka.

Izričit je u tvrdnji da "zapadni Balkan" ne postoji.

- Pojam je nastao iz političkih potreba da zapad, u liku EU, pokuša da ovaj prostor koji nije civilizacijski zapad već istok, veže za sebe i izvrši jednu vrstu geopolitičke piraterije - rekao je Stepić, koji je autor knjige pod nazivom "Geopolitički pojmovnik Balkana", gdje je navedeno da je, između ostalog, taj pojam nesumnjivo ustanovljen iz geopolitičkih tendencioznih razloga da bi Zapad blagovremeno "rezervisao" taj prostor za sebe i stavio mu svoj pečat i spriječio preorijentaciju na Istok.

Prema riječima istoričara Aleksandra Rakovića zapadnoevropske zemlje su na ovdašnje prostore uvijek gledale sa visine i sa podozrenjem, kao na svojevrsna geta u kojima žive nekakvi divljaci i kužni ljudi.

Zbog toga su nas, kako kaže, jedno vrijeme nazivali Balkancima, šaljući poruku da nas ne doživljaju dijelom zapadne civilizacije, pogotovo ne one evropske. Onda su nam, dodaje, dodijelili etiketu "zapadni Balkan". Kaže da se radi o geopolitičkom terminu, nikako geografskom te da nije star.

- Riječ "zapadni" u ovom slučaju označava prisvojni pridev. Na taj način ostatku sveta šalju poruku da ovi prostori pripadaju njima. Da li postoji istočni, južni ili severni Balkan? Naravno da ne, tako da je i zapadni potpuno besmislen. Oni danas govore i o preševskoj dolini, iako se radi o moravskoj kotlini. Ovo bi trebalo da budu jugoslovenski ili južnoslovenski prostori, jer se radi o istorijskim činjenicama i pojmovima. Ali oni to ne žele i sve svesno uprošćavaju. Na ovaj način u stvari stavljaju svoju čizmu na ove prostore. Ti koji sve to smišljaju, da li u Briselu ili Berlinu, ne misle nam dobro. Ne prihvataju naše pojmove, već uvode svoje, da bi nametnuli rešenja koja su isključivo njima u interesu - kaže za "Glas Srpske" Raković.

Uslovi

Mnogi zadaci koji stoje na evropskom putu BiH datiraju još iz famoznih 14 prioriteta koji su sažeti u mišljenju Evropske komisije od prije nekoliko godina. Određeni zakoni sa EU oznakom su usvojeni i u ovom mandatu koji su otvorili SNSD sa partnerima, bošnjačka "trojka" - SDP, NiP, NS te HDZ BiH, ali je saradnja pukla, između ostalog, zbog optužbi iz Sarajeva da stranke iz Srpske blokiraju evropski put, uprkos činjenici da je najviše zakona sa tom oznakom kreirano upravo u resorima koje vode kadrovi SNSD-a.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.