Investicije bez kredita u lokalnim zajednicama nemoguća misija

BANjALUKA - Opštine i gradovi u Republici Srpskoj na kraju prvog polugodišta ove godine imale su kreditno zaduženje u iznosu od 374,74 miliona maraka, što je blago povećanje u odnosu na isti period ranije, a među najzaduženijima na listi su jedan grad i tri opštine.

• Opštine i gradovi u Republici Srpskoj na kraju prvog polugodišta 2026. godine imali su ukupno 374,74 miliona KM kreditnog zaduženja, što je 6,47 miliona KM više nego u istom periodu prošle godine.
• Najzaduženije lokalne zajednice su Stanari, Doboj, Šamac i Istočni Stari Grad, dok kreditno zaduženje nemaju Osmaci, Oštra Luka, Rudo, Istočni Drvar i Istočni Mostar.
• Prema riječima predsjednika Saveza opština i gradova Republike Srpske Ljubiše Ćosića, lokalne zajednice teško mogu realizovati veće razvojne projekte bez kredita ili drugog oblika zaduživanja, ali zaduživanje mora biti kontrolisano i prilagođeno prihodima.
• Prema prijedlogu odluke o stepenu razvijenosti za 2027. godinu, Srpska će imati 18 razvijenih, 10 srednje razvijenih, 15 nerazvijenih i 20 izrazito nerazvijenih lokalnih zajednica, bez značajnijih promjena u odnosu na ovu godinu.

Prema podacima Ministarstva finansija Republike Srpske, stanje javnog duga lokalnih zajednica povećano je za 6,47 miliona maraka u odnosu na isti period lani.

- Prema posljednjim podacima, koji se mijenjaju shodno otplati duga ili novim zaduživanjima, najzaduženije jedinice lokalne samouprave su Stanari, Doboj, Šamac i Istočni Stari Grad, a kreditno zaduženje nema pet lokalnih zajednica, i to Osmaci, Oštra Luka, Rudo, Istočni Drvar i Istočni Mostar - kazali su za "Glas" u Ministarstvu finansija Republike Srpske.

U Savezu opština i gradova Republike Srpske naglašavaju da lokalne zajednice teško mogu ijedan projekat da realizuju bez kreditnog zaduženja.

- Povećanje zaduženja od šest miliona na nivou svih opština i gradova za jednu godinu je neznatno, imajući u vidu rast svih cijena, troškova i svega onoga što za sobom vuče realizacija neke investicije. I ukupan podatak o zaduženju uopšte nije alarmantan, jer smatram da lokalne zajednice imaju potrebu za zaduživanjem - kazao je za "Glas" predsjednik Saveza opština i gradova Republike Srpske Ljubiša Ćosić.

Naglašava i da zaduženje, s druge strane, svakako treba da bude kontrolisano.

- Dakle, treba voditi računa i o grejs-periodima i periodu otplate, a ne samo o rati kredita koja treba da bude finansirana iz tekućih prihoda. Rata kredita se ne može finansirati iz kreditnog zaduženja, već mora iz tekućih prihoda. Svi oni koji to mogu podnijeti, neka se zadužuju i realizuju projekte na teritoriji svoje opštine i grada - naglasio je Ćosić.

Onima koji se ubrajaju među najzaduženije, naglašava Ćosić, sigurno slijedi period stagnacije u pogledu zaduženja.

- Te lokalne zajednice sigurno će u narednih pet ili šest godina morati da otplate veći dio tih kredita kako bi mogle ući u period novog zaduženja. Volio bih vidjeti lokalnu zajednicu u Republici Srpskoj koja može finansirati svoj razvoj te velike i male projekte bez neke vrste kredita, bilo da je to kreditno zaduženje ili emisija obveznica, kao nekad. Jednostavno, to je nešto što je potreba. I to svi rade. Recept je samo ne ući u začarani krug zaduženja iz kog se ne može izaći - poručio je Ćosić.

Komentarišući lokalne zajednice u Republici Srpskoj koje nemaju kreditnog zaduženja, Ćosić navodi da je riječ o mikro opštinama koje bi teško mogle i izmirivati obaveze za kredite.

- Tako opština Rudo, koja se ubraja u one koje nemaju kredita, ostvaruje prihod na ime naknade od potopljenog zemljišta u iznosu od tri-četiri miliona maraka. Od toga realizuju kapitalne projekte i nema potrebe da se zadužuju. Riječ je o mikro lokalnim zajednicama koje bi, i kada bi se zadužile, imale problem da otplaćuju te kredite. Ne mislim ja da su oni srećni jer nemaju kredite, već smatram da nemaju ni mogućnost da se zadužuju te da strahuju od kreditnog zaduženja - zaključio je Ćosić.

Stepen razvoja nepromijenjen 

Ministarstvo uprave i lokalne samouprave RS pripremilo je prijedlog odluke o stepenu razvijenosti jedinica lokalne samouprave za 2027. godinu, prema kojem u odnosu na ovu godinu nema značajnijih odstupanja niti promjena u razvrstavanju opština i gradova. 

Prema ovom prijedlogu, Srpska ima 18 razvijenih lokalnih zajednica, deset srednje razvijenih, 15 nerazvijenih, a 20 izrazito nerazvijenih. 

Kako se navodi u obrazloženju odluke, kriterijumi za ocjenu razvijenosti obuhvataju ostvarene prihode privrednih subjekata i budžetske prihode po stanovniku, stopu nezaposlenosti, gustinu naseljenosti, broj registrovanih vozila, broj osnovaca, prirodni priraštaj, broj privrednih subjekata te vrijednost građevinskih radova.  

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.