Događaji koji su obilježili 2019. godinu: Tehnički mandat, turbulencije i ANP

BiH je 2019. godinu, kada je riječ o zajedničkom nivou vlasti i FBiH, bila u tehničkom mandatu jer su izborni pobjednici - SNSD, HDZ BiH i SDA, sa partnerima tek krajem godine postigli dogovor.

Savjet ministara BiH je funkcionisao u tehničkom mandatu. Blokada je nastala nakon što su Bošnjaci i dio hrvatskih stranaka formiranje vlasti uslovljavali usvajanjem Godišnjeg akcionog plana (ANP), za NATO koji bi vodio BiH ka punopravnom članstvu u tom vojnom savezu, protiv čega su stranke iz RS. To je dovelo do blokade rada Parlamenta BiH i zaustavilo ratifikaciju višemilionskih projekata. Situacija se promijenila pred kraj godine kada je Predsjedništvo BiH usvojilo Program reformi BiH kojim je, kako tvrde iz RS, precizirana saradnja, bez prejudiciranja članstva. Time je stvoren prostor za formiranje Savjeta ministara, rad Parlamenta i primopredaju dužnosti novim ministrima.

Politička scena Republike Srpske ostaće obilježenima beskrajnim raspravama u Narodnoj skupštini na rubu incidenta i zahtjevima za promjenu Poslovnika NSRS. Nastavljene su turbulencije u DNS-u, a SDS je dobio novog predsjednika.

Novi elementi migrantske krize

Nekoliko desetina hiljada migranama i u 2019. godini je pravilo velike probleme nadležnima u BiH, ali i njenim stanovnicima, posebno u Unsko-sanskom kantonu gdje je bilo najviše prihvatilišta i kampova. Iako je i u 2019. stiglo velika pomoć za rješavanje migrantske krize, situacija se na terenu nije mijenjala, a prijetila je i da eskalira u pojedinim kampovima. I sami migranti su postali sve nervozniji i agresivniji, jer ni oni nisu htjeli da su zadrže u BiH, već su molili da im se otvori prolaz u EU, a ni njih nije u svojoj blizini htjelo lokalno stanovništvo. Zbog toga su, kada se god, pomenula nova potencijalna lokacija za njih smještaj, glas podigli mještani. Unsko-sanski kanton je, ipak, na kraju rasterećen, poslije čega se malo i primirila situacija, kada su migranti prebačeni u Sarajevo, a nehumani kamp “Vučjak” otišao u prošlost.

Ratna retorika iz SDA

Ključna bošnjačka politička partija - SDA zadržala je pravac napada na Republiku Srpsku, i to na samom početku godine kada je najavljeno da će da pokrenu inicijativu za promjenu imena Republike Srpske. Zvaničnici RS su tada jednoglasno poručili da je ime Republike jasno upisano u Ustavu  i u Dejtonskom mirovnom sporazumu te da će Narodna skupština RS, ako SDA

dostavi Ustavnom sudu BiH inicijativu da bude preispitan njen naziv, te ako sudije prihvate da to razmatraju, donijeti odluku o budućem statusu Republike Srpske. Zvaničnici SDA ponovo su osudili i proslavu Dana RS – 9. januara, a krajem ljeta i na stranačkom kongresu usvojili opasan akt, odnosno deklaraciju u kojoj se zalažu za “republiku BiH”.

Region se gradi

Iako politička situacija na nivou BiH nije ulivala nadu, u nekim drugim oblastima su, nakon višegodišnjem zastoja, pokrenuti infrastrukturni projekti od kojih će najveću korist imati stanovnici cijele BiH i država regije. Jedan od njih je dogovor o izgradnji i trasi budućeg autoputa koji će povezivati Sarajevo i Beograd, odnosno Beograd i Bijeljinu, te dalje prema Banjaluci. Položen kamen temeljac za gradnju mosta na Savi kod Rače, koji je spoj tih dionica, a tu sudbinu dočekao je i most na Savi kod Gradiške, o kojem se priča još od 2004. godine.

Karadžiću doživotna

Prvi predsjednik RS Radovan Karadžić osuđen je na doživotnu kaznu zatvora za ratne zločine počinjene na prostoru BiH početkom devedesetih godina prošlog vijeka. Međunarodni rezidualni mehanizam za krivične sudove u Hagu izrekao je drugostepenu presudu nakon što su razmotrene sve žalbe odbrane i tužilaštva na prvostepenu presudu, kojom ga je 24. marta 2016. godine Haški tribunal osudio na 40 godina zatvora. Uz suprotno mišljenje dvojice sudija, ovo vijeće ga je proglasilo krivim za genocid na području Srebrenice 1995. godine, napade na civile tokom opsade Sarajeva i uzimanje za taoce pripadnika mirovnih snaga. Uz izdvojeno mišljenje sudije Den Prade, potvrđena je ranija presudu da nije kriv za genocid nad muslimanskim stanovništvom u sedam opština od 1992. do 1995. godine.

Krvavi pir Edina Gačića

Serijski ubica i bivši mudžahedin Edin Gačić (43) ubijen je u BiH nakon devetodnevne potrage u razmjeni vatre sa specijalnom policijom u mjestu Lepenica kod Kiseljaka, a tom prilikom lakše je ranjen jedan policajac. Policija ga je sumnjičila da je ubio trgovca Sauda Sultanića u Konjicu i policajca Mahira Begića u Sarajevu.  Utvrđeno je da je oba zločina počinio “šmajserom” i da je policajca Begića pogodio sa tri hica u grudi, a zatim ga ovjerio pucnjem u glavu. Sultanića je, nakon pucnjave, izbo i nožem. Motiv monstruoznih ubistava nije poznat, ali je utvrđeno da je bolovao od šizofrenije.

Borba za Unu

Nadležne institucije BiH i Republike Srpske cijelu godinu borile su se da osujete opasne namjere Hrvatske da na granici sa BiH, kod Novog Grada, u slivu rijeke Une, odlažu nuklearni otpad. U moru preduzetih mjesta, Vlada RS je proglasila tu lokaciju parkom prirode, a održane su i konferencije te protesti na kojima je stanovništvo reklo odlučno “ne” odlaganju tog otpada na lokaciji Trgovska gora.

Afera “Piralen”

U krugu banjalučke poslovne zone “Incel” pronađene su enormne količine kancerogenog ulja piralena, a na pojedinim lokacijama ta vrijednosti je bila i nekoliko desetina hiljada puta veća od dozvoljene. Nadležni u, saradnji sa međunarodnim stručnjacima, još traže rješenje kako očistiti tu lokaciju.

Jubileji “Glasa Srpske”

Najstariji dnevni list u Republici Srpskoj i BiH “Glas Srpske” u julu je izdao 15.000. broj u kojem je napravljen presjek prethodnih decenija rada, a godinu je završio 65. izborom najboljih sportista Republike Srpske, čiji je organizator.

Histerija zbog Handkea

Austrijski pisac Peter Handke dobio je Nobelovu nagradu za književnost, a ta odluka izazvala je pravu buru i lavinu komentara i nezadovoljstvo među Bošnjacima zbog Handkeovih stavova iz devedesetih godina prošlog vijeka i njegove podrške bivšem predsjedniku Srbije i SR Jugoslavije Slobodanu Miloševiću. Odluka Nobelovog komiteta u srpskoj javnosti je doživljena kao svojevrsna pravda, a Banjaluka ga očekuje u posjeti u maju.

Ubistvo Slaviše Krunića

Banjalučki biznismen, vlasnik agencije “Sektor sekjuriti” i nekoliko preduzeća Slaviša Krunić ubijen je u sačekuši u blizini svog imanja u Glamočanima kod Laktaša. Tom prilikom stradao je i jedan od napadača Željko Kovačević, a ranjen Krunićev vozač Goran Ilić. Benedi Đukanović zvani Bendžo (42), Emilio Baldo (53) i Rodoljub Gajić (35) iz Banjaluke optuženi su krajem godine za ubistvo Krunića i njegovog pratioca Žarka Pavlovića. Nalogodavci zločina još nisu otkriveni.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.