Dodik: Podržavamo Dejton, osporavamo nasilje visokih predstavnika

Mostar - Predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik izjavio je da podržava Dejtonski sporazum, ali da osporava nasilje visokih predstavnika koji su nametali rješenja i mijenjali Dejtonski sporazum, prenose agencije.

- Mi podržavamo Dejtonski sporazum. Podržavamo slovo Dejtona i osporavamo nasilje visokih predstavnika koje su činili kroz sve ovo vrijeme, koji su nametali rješenja i mijenjali Dejtonski sporazum a time mijenjali i međunarodni ugovor i otvorili dileme o efikasnom uspostavljanju BiH - rekao je Dodik povodom 17 godina od potpisivanja mirovnog sporazuma u američkoj bazi Rajt-Peterson.

Predsjednik Srpske je istakao da je nametnutim rješenjima mnogo toga urađeno na štetu konstitutivnih naroda, a nije se uspjela izgraditi funkcionalnost BiH kako su htjeli visoki predstavnici.

- Funkcionalnost se može izgraditi samo ovakvim sastancima i mi to pokazujemo i danas. Zato je i važno da Dejton kao mirovni sporazum i kao Ustav i sporazum o novom političkom sistemu u BiH bude podržan i u budućnosti i da njegove osnove ne budu dovedene u pitanje sa stanovišta efikasnosti samih zajedničkih institucija, pariteta i onoga što je tamo ugrađeno - rekao je Dodik.

On je dodao da svi pokušaji da se u BiH stvore mehanzmi koji bi doveli do majorizacije nisu uspjeli da prođu jer sama suština BiH jeste ravnopravnost, a ne majorizacija.

- I zato smatram da upravo radeći ovo najviše doprinosimo afirmaciji samog Dejtonskog sporazuma i afirmaciji BiH - naglasio je predsjednik Srpske.

On je ocijenio da je Dejtonskim sporazumom na bazi političkog dogovora formirana BiH kao složena zajednica sastavljena od dva entiteta i tri konstitutivna naroda, a na bazi toga postignut je mir koji nesumnjivo fukcioniše.

- Uz sve izazove koje smo imali ovdje izgrađeno je jedno stabilno društvo i nema posebnih bezbjednosnih izazova. To je i bio glavni cilj Dejtona da se prekine rat i nasilje i da se uspostavi novi sistem u BiH - rekao je Dodik.

Simić: Jedino Dejtonski sporazum spaja i održava ravnotežu

Profesor na Fakultetu političkih nauka u Beogradu Predrag Simić ocijenio je da su razlike između dva entiteta koji čine BiH toliko duboke da ih, izgleda, jedino spaja Dejtonski sporazum, koji održava ravnotežu i na zapadnom Balkanu.

- Te razlike između entiteta nisu jedine razlike u BiH, pošto u Federaciji očigledno postoje razlike dva naroda koji ga čine, bez obzira što se radi o jednom entitetu. Dovoljno je preći obnovljeni mostarski Stari most i shvatiti koliki je dubok jaz koji danas deli Bošnjake i Hrvate - rekao je Simić.

Povodom 17 godina od Dejtonskog sporazuma, Simić ocjenjuje da BiH ostaje važna karika u ravnoteži koja je uspostavljena na postoru bivše Jugoslavije i da je to glavni razlog zašto Dejton i danas ostaje toliko važan za političke prilike na zapadnom Balkanu.

- Ovaj sporazum je doneo mir u BiH i nesporno je da od Dejtona za ovih 17 godina niko nije u BiH poginuo u ratnim dejstvima. Važno je da je očuvan mir, ali čini se da je Dejton pre zamrznuo konflikt koji trajao u BiH od 1992. do 1995. godine. Razlike između tri naroda koji čine BiH su i danas žive kao i onda - smatra Simić.

On navodi da je dobro što se te razlike ispoljavaju politički, a ne vojno, ali ističe da je činjenica da BiH ostaje dio osjetljive ravnoteže snaga na zapadnom Balkanu, na prostoru bivše Jugoslavije, i da dejtonska BiH i danas ostaje još jedna garancija da se ti narušeni odnosi neće vratiti.

Prema njegovim riječima, nedavna odlobađajuća presuda hrvatskim generalima Anti Gotovini i Mladenu Markaču, koja je imala posljedice i u Hrvatskoj i Srbiji i čitavom regionu, govori koliko je takav zaključak i danas tačan.

- BiH je, praktično, na neki način ta tačka na kojoj se još održava ravnoteža i od koje u velikoj meri zavisi čitava slika prostora zapadnog Balkana posle građanskog rata koji je uništio bivšu Jugoslaviju - naglašava Simić.

Plavšić: Udaljavanjem od Dejtona, sve manje BiH

Bivši predsjednik Republike Srpske Biljana Plavšić ocijenila je da BiH ne funkcioniše zato što se ne poštuju osnove Dejtonskog sporazuma.

- Više od 50 ovlašćenja prenijeto je sa entitetskog na nivo BiH... Što se više udaljava od Dejtona, sve je manje BiH - rekla je Plavšićeva povodom 17. godišnjice od potpisivanja Dejtonskog sporazuma, navodeći da Republika Srpska treba da insistira na Dejtonu i jačanju svojih institucija.

Da nije bilo prebacivanja mnogobrojnih ovlašćenja sa entitetskih na organe BiH, kaže Plavšićeva, odnosi među ljudima, političarima i narodima bi bili bolji.

- Odstupilo se od Dejtona i kada se jednom napravi presedan, onda se otvaraju vrata za ostale. To nije smjelo da se dozvoli. Iza toga je ostale jedna gorčina - ocijenila je nekadašnji predsjednik Srpske, podsjetivši da za prenos mnogobrojnih ovlašćenja do sada niko nije odgovarao.

Plavšićeva je navela da 21. novembar, dan kada je potpisan Dejtonski mirovni sporazum, treba obilježiti, ali da se na taj dan treba i zamisliti šta bi bilo da je taj međunarodni dokument poštovan.

- Dejtonski mirovni sporazum donio je mir i unutrašnju strukturu BiH, za koju se ne može reći da je optimalno rješenje, ali je realno moguće - rekla je Plavšićeva.

Ona je navela da se od Dejtonskog sporazuma, onako kako je koncipiran, očekivalo da će doći do pomirenja naroda u BiH, ali da taj cilj nije postignut i da se narodi u BiH sada sve više udaljavaju od tog cilja, nego neposredno nakon završetka rata.

- Pogledajte šta se sada dešava: njihove radosti su naše žalosti i obratno. Očekivalo se i od Haškog suda da će doprinijeti pomirenju naroda, ali sada, nakon oslobađajuće presude hrvatskim generalima, pokazalo da nema ni pravde, ni prava - naglasila je Plavšićeva.

Ona je ocijenila da Dejtonskim sporazumom nije postignuto uspostavljanje odnosa poštivanja među ljudima i narodima te da je i Haški sud u osnovi odstupio od cilja pomirenja.

- Nema tu pomirenja kada nema pravde i nema prava - rekla je Plavšićeva.

Ona je naglasila da je za nju, dok je bila predsjednik Srpske, Dejtonski sporazum bio Biblija, jer je to jedan veoma razuman dokument, koji se, nažalost, na terenu krši i to od međunarodne zajednice.

- Sporazum krše oni iz međunarodne zajednice koji dolaze u BiH da daju neke savjete, kontrolišu. I u Srpskoj i Federaciji BiH postoje institucije, a postoje i zajedničke institucije, i šta oni imaju tu da se petljaju? Pa, zbog para. Vidi se da visoki predstavnik nema argumenata, ali ima motivaciju da se bori da ostane - naglasila je Plavšićeva.

Ona je navela da treba vidjeti koliko je para do sada dato BiH iz međunarodne zajednica, te da se dvije trećine tog novca koristi za izdržavanje raznih međunarodnih organizacija.

- Međunarodna zajednica kao hobotnica vuče sve ono što narodima na teritoriji BiH pripada - rekla je Plavšićeva.

Dačić: Dejtonski sporazum mogući primjer za rješavanje kosovskog pitanja

Predsjednik Vlade Srbije Ivica Dačić ocijenio je da Dejtonski sporazum može da posluži kao primjer za rješavanje kosovskog pitanja.

- Mislim da je i za problem Kosova i Metohije moguć neki novi Dejtonski sporazum - rekao je Dačić novinarima u Beogradu.

Dačić smatra da Dejtonski sporazum zaslužuje da bude istorijski dokument srpskog naroda jer je njime stvoren prvi srpski entitet u srpskoj istoriji preko Drine.

- To je istorijski dokument kojim je prekinut rat u BiH i stvoren pravni, politički i ustavni osnov za funkcionisanje BiH, a samim tim i za nastanak Republike Srpske - istakao je Dačić.

On je napomenuo da ovaj sporazum, možda, ima neke manjkavosti, ali da, gledajući iz sadašnje perspektive, ne vjeruje da bi ga iko bolje napravio i napisao.

Dačić je ponovio da je Dejtonski sporazum moguće mijenjati samo uz saglasnost oba entiteta i sva tri naroda, jer je tako i prihvaćen.

On je rekao da Srbija, kao garant Dejtonskog sporazuma, želi da ima dobre odnose sa BiH i Federacijom BiH, te da ima specijalne i specifične bliske odnose sa Republikom Srpskom.

- To je jedan životni prostor, svi mi imamo neku zajedničku istoriju i siguran sam da ćemo imati i zajedničku budućost - zaključio je Dačić.

Šarović: Srpska revnosna u poštivanju i dosljednoj primjeni sporazuma

Nekadašnji predsjednik Republike Srpske Mirko Šarović istakao je da je Srpska bila revnosna u poštivanju i dosljednoj primjeni Dejtonskog mirovnog sporazuma, kako neposredno nakon njegovog potpisivanja 1995. godine, tako i danas.

Povodom obilježavanja 17. godišnjice od potpisivanja Dejtonskog sporazuma, Šarović je rekao da “izvorni Dejton” i danas prihvataju i političke stranke i politički predstavnici u Srpskoj.

- Mislim da se zaista radi o dosljednosti. S druge strane, činjenica je da ima stalnih pokušaja da se Dejton tumači na drugačije načine i da se urušava - naveo je Šarović.

On je istakao da posljednih godina nije bilo značajnijeg odstupanja od ustavnih ovlaštenja Republike Srpske.

- Zajednički nastup stranaka iz Republike Srpske u institucijama BiH ključ je za očuvanje Dejtonskog sporazuma, bez obzira o kojim se političkim opcijama radi - naglasio je Šarović.

Nekadašnji predsjednik Republike Srpske rekao je da je danas u BiH najneupitnija Republika Srpska.

- Politička kriza više nije prisutna u Srpskoj, kao što je to bilo prethodnih godina, već je ona na drugoj strani - zaključio je Šarović.

Dejtonski sporazum, poslije tronedjeljnih pregovora, potpisali su 21. novembra 1995. godine, tadašnji predsjednici Srbije Slobodan Milošević, takozvane Republike BiH Alija Izetbegović i Hrvatske Franjo Tuđman.

To je bio pravni akt sporazumnog karaktera parafiran u vojnoj bazi Rajt-Paterson kod američkog grada Dejtona da bi se zvanično prekinuo rat u BiH koji je trajao od 1992. do 1995.

Sporazum je parafiran u prisustvu tadašnjeg državnog sekretara SAD Vorena Kristofera, a osim njega glavni američki posrednici bili su Ričard Holbruk i general Vesli Klark.

Dejtonski sporazum zvanično je potpisan 14. decembra 1995. godine u Jelisejskoj palati u Parizu.

Tadić: Trostruki značaj 21. novembra za Srbe

Zamjenik predsjedavajućeg Doma naroda Parlamentarne skupštine BiH Ognjen Tadić smatra da je 21. novembar dan koji je kroz istoriju trostruko zaslužio pažnju građana Republike Srpske - zbog oslobođenja Banjaluke, Aranđelovdana i Dejtona.

- Tog dana srpska vojska je 1918. godine oslobodila Banjaluku i time je konačno srpski narod postao povezan za žvjeke vjekovaž. Drugo, tog dana je Aranđelovdan, praznik koji veliki broj Srba proslavlja kao krsnu slavu i treće, na taj dan potpisan je Dejtonski mirovni sporazum - rekao je Tadić.

On je izrazio uvjerenje da je Dejton donio i obezbijedio trajan mir za sve generacije na ovim prostorima.

Prema njegovim riječima, i drugi građani BiH, takođe, iz više razloga treba da slave 21. novembar.

- I njih je srpska vojska na taj dan oslobodila od austrougarske vlasti 1918. godine, a i mir, koji je dobar Srbima, sigurno je jednako dobar i njima - zaključio je Tadić.

Poplašen: BiH bez perspektive

Bivši predsjednik Republike Srpske Nikola Poplašen rekao je da su karakter i struktura Dejtonskog mirovnog sporazuma doveli u pitanje njegovu dobru stranu - prekid rata među narodima BiH, koji su najmanje krivi za njegovo izbijanje.

Povodom 17. godišnjice potpisivanja Dejtonskog sporazuma, Poplašen je rekao da je Dejtonski mirovni sporazum, svojim karakterom i strukturom, obezbijedio da miješanje stranih sila čini privid njihove nužne prisutnosti i arbitriranja u rješavanju svih krupnih, a i sitnih pitanja u BiH.

- U slučaju BiH može se primijeniti narodna poslovica žšto se grbo rodi vrijeme ne ispraviž, što znači da mi živimo u defektnoj, biološki kratkovječnoj nakaznoj državi BiH bez perspektive - naglasio je Poplašen.

U prilog ovoj tvrdnji, ističe Poplašen, govori i međunarodna verifikacije dejtonske institucije, takozvanog Haškog tribunala, kao i notornih zločina hrvatske vojske koja podrazumijeva da je hvale vrijedan čin u kome je pobijeno nekoliko hiljada Srba i protjerano njih više stotina hiljada.

Poplašen je izrazio nadu da će “zaljubljenici u Evropu” konačno shvatiti da se dostojanstvo ne brani i budućnost ne izgrađuje sitnim poltronisanjem, izvinjavanjem i rasprodajom zemlje za šaku dolara.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.