Dejtonski sporazum treba opštu podršku

Banjaluka - Dejtonski ustav daje održiv i funkcionalan politički sistem u BiH i krajnje je vrijeme da sve strane 20 godina nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma zajedno sa svima u međunarodnoj zajednici taj sistem podrže, a ne podrivaju.

Istaknuto je to u 14. redovnom izvještaju koji je RS kao strana potpisnica Dejtonskog sporazuma i njegovih aneksa uputila generalnom sekretaru UN Ban Ki Munu i članicama Savjeta bezbjednosti povodom predstojeće debate o BiH. Sastavni dio izvještaja koji je pripremila Vlada RS je i pismo predsjednika RS Milorada Dodika upućeno Banu, u kojem su sažeti stavovi Srpske u vezi sa situacijom u BiH, (ne)poštivanjem onoga što je potpisano u Dejtonu i o ponašanju visokih predstavnika.

Dejtonski sporazum je, navedeno je u izvještaju, donio trajnu stabilnost i funkcionalnost u BiH tako što je entitetima dao široku autonomiju, institucijama na nivou BiH strogo ograničene nadležnosti, a konstitutivnim narodima mehanizme zaštite.

- Visoki predstavnik je često nezakonito zaobilazio dejtonski sistem, što je rezultovalo disfunkcionalnim upravljanjem, političkim zastojem i čestim kršenjima domaćeg i međunarodnog prava. Visoki predstavnik silom je centralizovao BiH koristeći patvoreno ovlašćenja, koja nisu utemeljena ni u Dejtonskom sporazumu ni u bilo kom drugom izvoru prava - istakao je Dodik u pismu i naveo da je nakon 20 godina mira u BiH krajnje vrijeme da OHR bude zatvoren, a da Savjet bezbjednosti prestane da djeluje na osnovu Poglavlja sedam Povelje UN.

Vlada RS je dala i pregled reformi koje su nužne za vraćanje konsocijativnog sistema garantovanog Dejtonskim sporazumom, čime bi upravljanje u BiH bilo funkcionalnije i efikasnije i usklađeno sa zakonom. Pravosudni sistem koji je visoki predstavnik nametnuo BiH, kako je navedeno, zahtijeva značajne reforme da bi bio usklađen sa Ustavom BiH i evropskim standardima.

- RS promoviše reformu pravosuđa i kroz strukturisani dijalog o pravosuđu sa EU i kroz referendum na kojem će zatražiti mišljenje građana o zakonima koje im je nametnuo visoki predstavnik. I evropski stručnjaci se slažu sa RS da su reforme zakona nužne, kao što je Zakon o Sudu BiH, ali se institucije pravosuđa BiH energično opiru tome - navedeno je u izvještaju Vlade RS, u kojem je ponovljeno da je referendum zaštićen Ustavom BiH i Dejtonskim sporazumom.

Savjetu bezbjednosti UN je ponovo ukazano na to da je puna primjena Dejtonskog sporazuma blokirana, čime su stvorene ozbiljne prepreke demokratskoj i efikasnoj vlasti koja počiva na vladavini prava.

- Ustav BiH izložen je napadima kroz nezakonita nastojanja da na različite načine bude izmijenjena data struktura. Budućnost BiH zavisi od promjene kursa radi vraćanja onoga što je tako mudro zamišljeno - naglašeno je u izvještaju.

Ocijenjeno je da bošnjačke stranke nisu spremne da prihvate konsocijativnu strukturu BiH.

- Prisilna centralizacija nadležnosti na nivou BiH, koju je izvršio visoki predstavnik, sabotirala je Dejtonski koncept. Forsiranje da odluke budu donošene na najspornijem nivou i centralizacija su maksimalno povećali razdor i disfunkcionalnost BiH. Visoki predstavnik postigao je ovu destruktivnu centralizaciju prisvajanjem i korišćenjem krajnje isfabrikovanih prava da nameće zakone i izmjene ustava i da svojim odlukama kažnjava pojedince - navedeno je u izvještaju.

Zaključeno je da 20. godišnjicu Dejtonskog sporazuma treba da slave svi u BiH, ali da je još važnije da se sve strane obavežu na punu primjenu dejtonskog Ustava.

- Sistem, uređen Ustavom, mora biti ponovo uspostavljen. Decentralizovana struktura BiH u potpunosti je u skladu sa članstvom u EU. RS čini sve što je u njenoj moći da bude ostvaren napredak u sferi EU integracija. Međutim, da bi se kvalifikovala za članstvo u EU, BiH mora upravljati sama sobom - zaključeno je u izvještaju.

Glavne poruke upućene Savjetu bezbjednosti UN

- Dejtonski sporazum je realan odgovor na istorijske činjenice i nacionalno-društvenu stvarnost

- Dejtonom je stvorena unija država sa konsocijativnim modelom vlasti

- Bošnjačke stranke odbijaju da poštuju dejtonsku strukturu BiH

- Struktura uspostavljena Dejtonom promoviše funkcionalnu vlast

- Visoki predstavnik krši i podriva Dejtonski sporazum

- Prenos entitetskih nadležnosti na nivo BiH je nezakonit

- Nezakonite promjene ustavne strukture dovele su do problema koje je sporazum namjeravao da spriječi

- Za sprovođenje Dejtonskog sistema nužne su reforme

- RS je posvećena svojim zalaganjima za reformu pravosuđa

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.