Cilj života je preobraženje čovjeka

SARAJEVO-Njegovo visokopreosveštenstvo mitropolit dabrobosanski Hrizostom služio je danas Svetu arhijerejsku liturgiju u Hramu Preobraženja Gospodnjeg u Sarajevu povodom velikog pravoslavnog praznika Preobraženja Gospodnjeg i krsne slave ovog hrama kojoj je kumovao predsjednik SPS-a Goran Selak.

Nakon Svete arhijerejske liturgije, slomljen je slavski kolač, osveštano grožđe, a ove godine nije obavljena litija oko hrama zbog određenih popravki na samom hramu.

Mitropolit Hrizostom rekao je da je cilj života preobraženje čovjeka, a ako se to promaši, onda je sve promašeno, pa i samo postojanje.

Vladika je vjernicima poželio srećan i blagosloven praznik Preobraženja i da se u njemu lično preobraze.

-Preobraženje nije samo jedan momenat, već krajnje opredjeljenje naše da se promijenimo i postanemo narod Božiji. Neka je srećan ovaj praznik i slava ovog hrama, a kumovima da bude na zdravlje- istakao je mitropolit dabrobosanski Hrizostom.

Selak je novinarima nakon liturgije i obreda lomljenja slavskog kolača rekao da je očuvanje vjere i tradicije najčvršći temelj opstanka srpskog naroda, naglasivši da su upravo hramovi mjesta koja nas sabiraju i čuvaju identitet.

-Kumstvo slave ovog predivnog hrama, na praznik Preobraženja, za mene je velika čast i obaveza. Vjera nas sabira, a tradicija nam daje snagu da opstanemo na ovim prostorima. Čuvajući svoje hramove i svoje svetinje, mi čuvamo i svoje porodice, svoje ime i svoju budućnost- poručio je Selak.

On je dodao da ukoliko se vratimo u istoriju kada je sagrađen ovaj hram 1940. godine da je tada bilo prisutno po predanju 50 000 vjerujućeg naroda koji je došao na osvećenje ovog hrama, a da je 85 godina kasnije taj broj znatno manji ali da je i danas došlo dosta vjerujećeg naroda ne samo iz Sarajeva , nego iz Istočnog Sarajeva i drugih krajeva, pa i on kao kum koji dolazi iz Krajine.

 -Crkva je uvijek pozivala na mir i stabilnost, okupljala vjerujući narod i promovisala tradiciju, jezik i našu kulturu.Srpska pravoslavna crkva ne dijeli vjernike , tako sam i ja iz Banjaluke iz Republike Srpske došao da budem u Sarajevu kum ovog hrama što je za mene velika čast i blagoslov- rekao je Selak.

Među vjernicima koji su došli u ovaj hram je i Sanja Šaraba koja živi u Beogradu kaže da je rođena u Pofalićima i da svake godine dođe u ovaj hram i da joj je to posebno zadovoljstvo.

-Često mi ovdje suze krenu jer me sve podsjeća na djetinjstvo i kao dijete sam dolazila u ovu crkvu. Moji roditelji i ja lijepi život smo proveli ovdje. Ovdje treba dolaziti da ne zaboravimo odakle potičemo, da ne zaboravimo naše korjene i da našim budućim naraštajima govorimo o onome što se desilo i da uvijek budu Srbi, da ne zaborave crkvu i ovaj dan- rekla je Šaraba.

Savo Poljčić kaže da je rodm iz Draževića kod Kiseljaka a da trenutno živi u ilidžanskoj opštini u Blažuju.

-Ovdje sam išao u školu i ovdje sam kao srednjiškolac igrao lopte i u ovu crkvu dolazim od 1 960. godine svake godine. Ovdje je bilo saborno mjesto, a tramvaji su ovdje stajali jer je toliko naroda bilo. Sada je malo Sarajlija koji dolaze jer su se ljudi raselili po bijelom svijetu i pored toga što bi željeli doći to im je skupo- rekao je Poljčić ističući da je Sarajevo istorijski bilo srpsko i da bi volio da se mladi zainteresuju za te istorijske podatke.

Borka Ždrale rekla je kada uporedi ono što je bilo nekada i sada da bi plakala i da je nekada u Pofalićima bilo pjesme i igre, a da je toga sve manje danas.

-Ovo je moj grad. Tu sam rođena i krštena, ovdje sam i djecu krstila , ovje sam se vjenčala. Svake godine je sve manje naroda ovdje a ne smije se ovo zaboraviti- kazala je Ždrale.

Obilježavanju slave Hrama Preobraženja Gospodnjeg, među brojnim vjernicima, prisustvovali su načelnik opštine Istočno Novo Sarajevo Jovan Katić, izaslanik srpskog člana Predsjedništva BiH Boško Tomić, predstavnici ambasada Srbije i Rusije, Vojske Srbije, general Oružanih snaga BiH Nebojša Bošnjak i zamjenik direktora Direkcije za koordinaciju policijskih tijela Goran Amidžić.

Hram Preobraženja Gospodnjeg u Novom Sarajevu, koji je projektovao profesor Aleksandar Deroko, završen je 1940. godine, a osveštan je 8. septembra iste godine u prisustvu više od 50.000 vjernika iz svih krajeva Kraljevine Jugoslavije.

Hram je tada osveštao Njegova svetost patrijarh srpski Gavrilo, uz sasluženje Njegovog visokoprosveštenstva mitropolita dabrobosanskog Petra Zimonjića, episkopa žičkog Nikolaja, episkopa zvorničko-tuzlanskog Nektarija, episkopa zahumsko-hercegovačkog Nikolaja, te više sveštenika i đakona oba reda.

Pri ovom hramu služili su sveštenici Zamfir Miličević, Jovan Marjanović, Jovan Škaljak, Veljko Škaljak, Vojislav Čarkić, Lazar Vasiljević, protosinđel Avakum Rosić i Jadran Danilović.

Osnova hrama je okrugla, a centralni prostor – naos je bez ikakvih stubova ili potpornih zidova. Simbol krsta u osnovi hrama čine oltarski prostor, vrata na sjevernoj i zapadnoj strani i niša na južnoj strani hrama.

Zvonik nije izveden posebno nego kao nosač dva zvona uz zapadna vrata hrama. Hram nije zasvođen kubetom, već kružnim krovom pokrivenim crijepom – ćeramidom.

Ovakva arhitektura hrama /rotonda/ rijetka je i neobična, pa je hram lijepa arhitektonska cjelina.

U svome relativno kratkom postojanju, Hram Preobraženja u Novom Sarajevu je dva puta zatvaran i skrnavljen. U periodu od 1941. do 1945. godine ustaške vlasti Nezavisne Države Hrvatske su zatvorile hram, a sveštenike protjerale.

Hram je opljačkan i u ratnom periodu od 1992. do 1995. Obnovljen je i osveštan po završetku rata 1995. godine. Poslije posljednjeg rata, hram je više puta bio pljačkan i skrnavljen.

Crkva Svetog Preobraženja Gospodnjeg u sarajevskom naselju Pofalići, poznata i kao Crkva na Staroj stanici, jedini je pravoslavni hram u opštini Novo Sarajevo.

Krajem tridesetih godina prošlog vijeka Sarajevo se širilo duž korita rijeke Miljacke  prema zapadu i javila se potreba za izgradnjom nove bogomolje za pravoslavni živalj.

Za potrebe gradnje uzet je već gotov projekat beogradskog arhitekte Aleksandra Deroka, koji je Sarajevu podario i Kapelu Vidovdanskih heroja, a u njenoj kripti sahranjeni su posmrtni ostaci pripadnika „Mlade Bosne,“ učesnika u Sarajevskom atentatu.

Deroko je projekat načinio u mediteranskom stilu, a uzor mu je bila Crkva Svetih apostola Petra i Pavla u mjestu Ras nedaleko od Novog Pazara, izgrađena krajem osmog ili početkom devetog vijeka.

Prvobitno je projekat bio namijenjen za gradnju crkve u Splitu, međutim, gradnja je otkazana u posljednji čas, pa je projekat iskorišten za gradnju hrama u Sarajevu. Otuda i njegov mediteranski stil i izgled poput bogomolja na jadranskom primorju.

Crkva je izgrađena u kružnom tlocrtu, od bijelog krečnjaka, sa skrivenim zvonikom i arkadama u fasadi. Pokrivena je mediteranskim crijepom – ćeremitom, a crkveni enterijer oslikao je poznati crnogorski slikar Jovan Zonjić.

Hram je osveštao patrijarh srpski Gavrilo uz sasluženje mitropolita dabrobosanskog Petra, episkopa žičkog Nikolaja Velimirovića, episkopa zvorničko-tuzlanskog Nektarija, episkopa zahumsko-hercegovačkog Nikolaja i 50 sveštenika.

Svečanosti je prisustvovao i tadašnji gradonačelnik Sarajeva Muhamed Zlatar, izaslanik zadnjeg jugoslovenskog kralja Petra Drugog Karađorđevića, Stanoje Mihaldžić, ministar unutrašnjih poslova Kraljevine Jugoslavije, te komandanti i mnogobrojni generali tadašnje Vojske Kraljevine Jugoslavije. 

Kum crkve je bio Vaso Todorović, industrijalac iz Sarajeva, a kum zvona Sarajlija Nešković.

Prema pisanju "Politike", koja je izvještavala o ovom događaju, svečana povorka krenula je ispred Zemaljskog muzeja ka Crkvi Svetog Preobraženja Gospodnjeg, a nakon osveštenja priređen je i ručak sa narodom. 

 Od otvorenja crkve do danas, uz izuzetak onih ratnih perioda između 1941. i 1945. te između 1992. i 1995, u ovom hramu se svakog 19. avgusta proslavlja praznik Preobraženja Gospodnjeg, koji je i krsna slava crkve.

Tada se po prvi put u godini iznosi i blagosilja novi rod grožđa, a vjerovanje je da se uz ovaj praznik preobražava čitava priroda, najavljujući tako skori dolazak jeseni.

U toku svoje istorije, hram je pretrpio mnoga razaranja. U Drugom svjetskom ratu, vlasti Nezavisne države Hrvatske su ga opljačkale i zatvorile, a ova bogomolja je pretrpjela i znatna oštećenja tokom Odbrambeno-otadžbinskog rata u Bosni i Hercegovini, od 1992. do 1995.

Po prestanku ratnih dejstava, u decembru 1995. godine, parohijani su očistili hram, popravili vrata i ključeve predali monahu Avakumu i svešteniku Krstanu Bijeljcu, koji su tokom rata održavali službu u Crkvi Svetih arhangela u Sarajevu. Početkom 1996. godine oni su osvještali oskrnavljeni Hram Svetog Preobraženja i u njemu su održavali redovno sveta bogosluženja nedjeljom i praznikom. Prvi sveštenik-paroh poslije rata bio je Dušan Jovanović, koji je opsluživao oba hrama, Staru crkvu Svetih arhangela i Hram Svetog Preobraženja. Dolaskom sveštenika Zorana Perkovića 1998. godine, hram i parohija su dobili svog stalnog paroha. On je tu dužnost obavljao do 2001. godine, kada je na njegovo mjesto došao protonamjesnik Jadran Danilović.

Radovi na obnovi hrama započeti su 2000. godine kada je popravnjen krov i obnovljena električna instalacija u hramu, a obnova živopisa – fresaka na zidovima počinje 2004. godine. Te godine su akademski slikar, protomajstor Dragan Marunić sa svojim pomoćnicima, magistrom Draganom Stankovićem, Nemanjom Marunićem i diplomiranim teologom Darkom Danilovićem oslikali oltarski prostor, a slikavanje je nastavljeno i u idućoj 2005. godini. 

Potom je uslijedilo uređenje porte, čišćenje fasade hrama, a sredinom 2006. godine izvršena je elektrifikacija zvona. 

Tokom 2007. godine, ista ekipa slikara, sa protomajstorom Draganom Marunićem na čelu, oslikan je i preostali dio naosa – od prozora do parapeta iznad poda i tako je  unutrašnji prostor hrama oslikan u cjelini.

Danas se ovaj hram smatra jednim od najljepših bogomolja u Mitropoliji dabrobosanskoj.

 

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.