Zašto je Elbrus jedna od najsmrtonosnijih planina na svijetu

Pet bosanskohercegovačkih alpinista smrtno je stradalo, dok je dvoje spaseno tokom pokušaja uspona na Elbrus, najviši planinski vrh u Evropi i Rusiji. Iako zbog svoje infrastrukture privlači hiljade penjača, ova planina poznata je po ekstremnim uslovima zbog kojih važi za jednu od najopasnijih na svijetu.

Elbrus je kavkaski div i najviši planinski vrh ne samo Rusije, već i cijele Evrope. Sa impresivnom nadmorskom visinom od 5.642 metra, nosi titulu jednog od „Sedam vrhova“ (Seven Summits), liste najviših planina na svakom od sedam kontinenata.

U geološkom smislu, Elbrus je uspavani stratovulkan sa dva prepoznatljiva vrha – zapadnim, višim, i istočnim, koji doseže 5.621 metar. Njegove padine okovane su stotinama kvadratnih kilometara vječnog leda i sa više od dvadeset ogromnih glečera.

Iako u alpinističkim krugovima ne važi za tehnički najzahtjevniju planinu, jer uspon standardnom južnom rutom najvećim dijelom ne zahtijeva vertikalno penjanje, korišćenje užadi na stijenama ili napredne alpinističke vještine, Elbrus svake godine odnese desetine života. Zbog čega?

Glavni razlog leži u prividnoj lakoći pristupa koja stvara smrtonosnu zamku. Na južnoj strani planine izgrađen je sistem žičara koji penjače može dovesti do visine od čak 3.800 metara, do poznate stanice „Bure“ – Garabaši. Takođe, komercijalne ekspedicije često koriste „ratrake“ – specijalne mašine za kretanje po snijegu – koje mogu prevesti alpiniste i do 4.700 metara nadmorske visine.

Takva infrastruktura privlači veliki broj amatera i turista koji planinu potcjenjuju, krećući u uspon bez odgovarajuće fizičke pripreme, aklimatizacije i svijesti o stvarnim opasnostima visokogorstva.

Najveći neprijatelji na više od 5.000 metara

Ono što Elbrus čini jednom od najsmrtonosnijih planina na svijetu jeste surova kombinacija nekoliko ključnih faktora, a prije svega ekstremna mikroklima, prenosi Klih.

Vrijeme na Kavkazu poznato je po tome što se može promijeniti za samo nekoliko minuta, pa se potpuno vedro i sunčano jutro veoma brzo može pretvoriti u razornu snježnu oluju.

Na visinama iznad 5.000 metara oluje prate snažni vjetrovi čija brzina može premašiti 100 kilometara na čas, dok temperature padaju i do minus 30 stepeni Celzijusovih. U takvim uslovima promrzline nastaju veoma brzo, a tijelo ubrzano gubi toplotu.

Tokom oluje, magla, snijeg i oblaci stvaraju takozvani „bijeli zid“ (whiteout) – stanje u kojem je gotovo nemoguće razlikovati tlo od neba. Penjači tada gube orijentaciju, a skretanje sa sigurne staze, čak i za nekoliko metara, može dovesti do opasnih zona sa dubokim i skrivenim glečerskim pukotinama.

Dodatni, a često i presudan problem, jeste visinska bolest.

Na visini iznad 5.000 metara količina kiseonika je znatno niža, a zbog brzog dolaska žičarama i „ratracima“ do visokih kampova, organizam često nema dovoljno vremena za prilagođavanje. Nedostatak kiseonika može izazvati tešku konfuziju, gubitak snage, a u najtežim slučajevima i edem mozga ili pluća.

Kada se svi ovi faktori spoje, spasavanje postaje izuzetno teško. Zbog jakih vjetrova i slabe vidljivosti helikopteri često ne mogu poletjeti, dok spasioci na terenu rizikuju sopstvene živote. Evakuacija ljudi koji ostanu zarobljeni u takozvanoj „zoni smrti“ često mora da sačeka smirivanje vremenskih uslova.

Upravo zbog te kombinacije lakog pristupa, nepredvidivog vremena i surovih uslova na velikim visinama, Elbrus predstavlja jedan od najopasnijih izazova za planinare širom svijeta.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.