Srbac: Obnova istorijskih vrijednosti kroz tekovine Svetog Save

SRBAC - Fototipsko izdanje Tvrdoško-savinskog prepisa Zakonopravila Svetog Save svjedoči o pregnuću jedne generacije koja je imala svijest i odgovornost da ponovo istakne značaj ovog kapitalnog djela koje je temelj srpske državnosti i duhovnosti i ogledalo srpske istorije i duhovnosti.

Rekao je to istoričar Predrag Lozo na sinoćnjoj promociji ove knjige u Srpcu, koja je objavljena u izdanju Zadužbine „Knez Miroslav Humski“ iz Trebinja.

Lozo: Dokument na kojem srpski narod i danas funkcioniše

Lozo je rekao da je riječ o zbirci kanonskog crkvenog prava i svjetovnog prava koju je priredio Rastko Nemanjić, potonji monah i Sveti Sava, čime su postavljeni temelji srpske pravne državnosti, duhovnosti, kao i crkvene i državne organizacije. Prema njegovim riječima, Zakonopravilo je dokument od presudnog značaja za cjelokupan sistem vrijednosti na kojima srpski narod i danas funkcioniše.

- Zbog burne istorije nemamo originalni primjerak Zakonopravila iz vremena Svetog Save, ali je Srpska pravoslavna crkva, kroz svoje monaštvo i sveštenstvo, sačuvala jedanaest prepisa ovog djela, a ovaj je jedno vrijeme čuvan u manastiru Tvrdoš u Trebinju. Sve to svjedoči o istrajnosti i čuvanju tradicije srpskog naroda u najtežim istorijskim okolnostima - izjavio je Lozo.

Ističe da još nemamo na jednom mjestu sabrana sva poznata izdanja, njihovu cjelovitu analizu i prevod na savremeni srpski jezik, što ukazuje na potrebu za sistemskim i institucionalnim angažovanjem države, jer je riječ o jednom od temeljnih dokumenata srpskog istorijskog postojanja na ovim prostorima.

Vizantijska tradicija i srpski uticaj na druge narode

Istoričar i viši asistent na Filozofskom fakultetu u Banjaluci Dejan Došlić kaže da Zakonopravilo Svetog Save predstavlja jedinstvenu kodifikaciju građanskog prava i crkvenih kanona, zasnovanu na vizantijskoj, odnosno rimskoj pravnoj tradiciji.

Došlić je istakao da je Sveti Sava taj sistem uveo među Srbe, a preko srpskih prepisa Zakonopravilo su kasnije preuzimali i Bugari, Rusi, kao i drugi pravoslavni narodi.

- Danas je važno da se vratimo proučavanju Zakonopravila, ne samo kao pravnog spomenika, već kao ogledala našeg odnosa prema sopstvenoj tradiciji. Ono se ne može tumačiti isključivo iz savremene perspektive, već kroz razumijevanje sklada svjetovne i crkvene vlasti, simfonije dvije vlasti, na kojoj su počivali državnost i crkvenost u doba Nemanjića. Taj model i danas može biti ključ za promišljanje naše Crkve, države i društva - naglasio je Došlić.

Pavlović: Najznačajniji dokument nakon Novog zavjeta

Direktor Centra za društveno-politička istraživanja Republike Srpske, Dušan Pavlović, rekao je da je to najznačajniji dokument u srpskom narodu, kulturi i istoriji nakon prevoda Novog zavjeta, te da je to djelo koje je odredilo sistem vrijednosti, mentalitet i odnos srpskog naroda prema Bogu, čovjeku i životu uopšte.

-  Govoreći o Zakonopravilu, govorimo o tome ko smo i šta smo, o činjenici da smo civilizacijski prisutni gotovo hiljadu godina i da iz tog naslijeđa možemo crpiti snagu i smjernice za budući istorijski hod srpskog naroda - rekao je Pavlović.

Poruka iz biblioteke: Imamo Ustav još od 13. vijeka

Slaviša Stojković, direktor Narodne biblioteke Srbac, koja je bila organizator promocije, rekao je da je važno u teškim vremenima za institucije Republike Srpske da imamo obzira prema našim starim djelima koja su dala državnost.

- Ovdje je državnost data u 13. vijeku, što često zaboravimo. Vođeni smo ustavima iz 18. ili 19.  vijeka, a mi Ustav imamo već u trinaestom vijeku i pravila po kojima da živimo. Naš jedini odgovor za ova krizna vremena jeste kultura sjećanja i pamćenja, jer na taj način čuvamo svoju tradiciju i vjeru - rekao je Stojković.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.