Spomenica "Žepa, jun 1992. godine“ o stradanju 45 srpskih boraca predstavljena u Palama

PALE - Spomenica „Žepa, jun 1992. godine“, autora Stefana Lopatića, koja čuva sjećanje na pogibiju 45 srpskih boraca koje su iz zasjede u kanjonu rijeke Žepe napali pripadnici takozvane Armije BiH, promovisana je večeras na Palama.

Lopatić je rekao da spomenica tretira najtragičniji događaj u modernoj istoriji Pala, tačnije u Odbrambeno-otadžbinskom ratu, kada je u periodu od 4. do 6. juna poginulo 45 boraca tadašnje Vojske Srpske Republike BiH, kasnije Vojske Republike Srpske.

„Mislim da se spomenica s punim pravom može nazvati pionirskim korakom s obzirom na vrijeme nastanka – kada, kolokvijalno rečeno, tlo još drhti pod nogama i kada je prerano za istoriju, a kasno za sjećanje“, dodao je Lopatić.

On je naveo da spomenica u takvom kontekstu nastoji da na osnovu dostupnih istorijskih izvora maksimalno objektivno rasvijetli događaje koji su se dogodili u kanjonu Žepe, ali, još važnije, da sačuva sjećanja ljudi koji su direktno učestvovali u tim događajima.

Sjećanje ljudi ključan izvor 

Lopatić je naveo da o ovom događaju postoji ograničen broj primarnih istorijskih izvora, odnosno dokumenata vojnih i civilnih vlasti.

„Ali sjećanje ljudi koji su učestvovali u ovim događajima predstavlja ključan izvor na koji smo se oslanjali i u to je uložen veliki trud“, dodao je Lopatić.

Predsjednik Skupštine Boračke organizacije Pale Radosav Živković rekao je da su događaji u Žepi ostavili trajnu kolektivnu traumu.

„Spomenicom smo pokušali da se približimo istini u smislu da smo tragali za dokumentima, a onda smo uspjeli da animiramo jedan broj boraca da u Dokumentacionom centru Boračke organizacije Pale govore o svojim sjećanjima“, dodao je Živković.

On je naveo da će 3. jula na Palama biti održana javna tribina kako bi se, nakon što ljudi pročitaju spomenicu, otvoreno razgovaralo o ovoj temi.

 „Žepa, jun 1992. godine“ najvažnije djelo Boračke organizacije 

ŽivkovićSpomenica o stradanju 45 srpskih boraca predstavljena na Palama je istakao da je spomenica „Žepa, jun 1992. godine“ najvažnije djelo Boračke organizacije u ovom mandatu.

„Ovo je nama druga spomenica u tri godine – izdali smo spomenicu `80 godina ćutanja`, posvećenu civilnim žrtvama na Rakovcu i Jelovcima iz Drugog svjetskog rata, a u izradi je i treća spomenica za sve civilne žrtve u Drugom svjetskom ratu“, rekao je Živković.

On je dodao da Boračka organizacija Pale nastoji da ostane zabilježena istina da je srpski narod dva puta stradao u 20. vijeku i da bi stradao i treći put da nije bilo Vojske Republike Srpske i narodnog jedinstva.

Sjećanje na tragediju u kanjonu Žepe

Na promociji u punoj sali Kulturnog centra, osim autora spomenice i Živkovića, govorili su predsjednik Predsjedništva Boračke organizacije Pale Jasna Lazarević Gavrilović i učesnik događaja na Žepi Branislav Lopatić.

Kolona Sarajevsko-romanijskog korpusa VRS mučki je napadnuta 4. juna 1992. godine kada se kretala prema brdu Zlovrh sa zadatkom da dostavi hranu i vodu za 13 vojnika koji su na toj koti obezbjeđivali radio-relejni objekat.

Sa muslimanskom stranom bio je postignut dogovor da srpski vojnici mirno prođu, međutim, taj dogovor je prekršen i srpski vojnici su napadnuti s leđa, iz zasjede.

Prema navodima iz spomenice, pripadnici takozvane Armije BiH su 12 zarobljenika zatvorili u obližnju štalu i žive zapalili.

Ovo je bilo jedno od najmasovnijih stradanja pripadnika Sarajevsko-romanijskog korpusa VRS u Odbrambeno-otadžbinskom ratu.

Spomen-obilježje ubijenim srpskim borcima nalazi se između Han Pijeska i Rogatice, na liniji između sela Podžeplje, Stoborani i Krivače, koja pripadaju opštini Han Pijesak, i mjesne zajednice Žepa u Rogatici.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.