Omer Branković: Kuće i građevinski materijal za nezbrinute

Neriješeno stambeno pitanje jedan je od osnovnih problema raseljenih porodica, budući da u BiH još uvijek nije obnovljeno više od 145.000 objekata, a da oko 50.000 porodica čeka obnovu radi povratka u ranija mjesta življenja.

Ovo je u intervjuu za "Glas Srpske" rekao, ministar za izbjeglice i raseljena lica u Vladi Republike Srpske Omer Branković.

* GLAS: Koliko u BiH ima neobnovljenih objekata i koliko porodica čeka na obnovu?

BRANKOVIĆ: Neriješeno stambeno pitanje jedan je od osnovnih problema raseljenih porodica, budući da je u BiH još uvijek neobnovljeno preko 145.000 objekata, a da oko 50.000 porodica čeka obnovu radi povratka u ranija mjesta življenja. Najčešći vid pomoći koju Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica daje za obnovu i rekonstrukciju jeste dodjela građevinskog materijala i stimulativnih sredstava i ugradnju. Ove godine smo u rekordnom roku potpisali ugovore sa dobavljačima građevinskog materijala. Isporuka građevinskog materijala obavlja se u 22 opštine Federacije BiH za 106 korisnika srpske nacionalnosti, a u 35 opština Republike Srpske za 88 interno raseljene porodice i 110 porodica bošnjačke i hrvatske nacionalnosti. U Trnovu, Rogatici i Srebrenici za deset porodica gradi se kuće po sistemu ključ u ruke, a za 51 porodicu u toku je dodjela novčane pomoći. U opštini Čajniče je izvršena primopredaja izvedenih radova na sanaciji 17 stambenih objekata u okviru CEB projekta.

* GLAS: Koliko se pažnje posvećuje kolektivnim smještajima i koliko još ima korisnika ovakvog vida smještaja?

BRANKOVIĆ: Jedan od prioriteta je zbrinjavanje 643 porodice koje žive u kolektivnom smještaju. Našim opštinskim odsjecima je naloženo da najmanje dva puta mjesečno obilaze ove objekte. Zahvaljujući tome intervenisali smo u otklanjanju uočenih kvarova. Recimo, u Prijedoru su u toku radovi na kanalizacionoj mreži, u Istočnom Sarajevu na sanaciji krovne konstrukcije, u Doboju i Trebinju otklonjeni su kvarovi na vodovodnoj mreži. Zaključen je ugovor sa opštinom Sokolac o sufinansiranju Programa aktivnosti na obezbjeđenju boljih uslova stanovanja u objektima alternativnog smještaja "Kamp Sokolac", za dvije porodice koje su bile smještene u objektu "Stara škola" u Kotor Varoši Ministarstvo je sufinansiralo njihov trajni smještaj. U saradnji sa Ministarstvom zdravlja i socijalne zaštite, te predstavnicima Vlade održan je sastanak sa direktorima Socijalno-gerijatrijskog centra Banja Luka, Doma penzionera u Trebinju i Doma za penzionere i stara lica u Prijedoru. Do kraja godine u ove objekte moguće je smjestiti još 85 korisnika: u Domu penzionera u Trebinju 45, a u Socijalno gerijatrijskom centru Banja Luka 40 lica. Međutim, trenutno su u Centru Banja Luka slobodne dvokrevetne sobe za pokretne osobe. Zato je smještaj novih korisnika u ove institucije moguć sredinom iduće godine, nakon završetka radova na sanaciji objekata u Prijedoru i Trebinju. Time će se stvoriti uslovi za sve osobe koje su izrazile želju za smještajem u ove institucije. Za one koji su započeli izgradnju objekata u sadašnjem mjestu boravka Republike Srpske priprema se obilazak objekata radi utvrđivanja stepena izgrađenosti i potrebna pomoć za završetak izgradnje, Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica je ostvarilo kontakte sa gradskom upravom Banja Luka i sedamnaest opština radi sagledavanja njihovih mogućnosti u pružanju pomoći porodicama koje traže trajno stambeno zbrinjavanje u Srpskoj. Opštine bi trebalo da obezbijede lokaciju, projektno-tehničku dokumentaciju i infrastrukturu za izgradnju stambenog objekta sa više stanova u koje bi se uselila lica iz kolektivnih vidova alternativnog smještaja.

* GLAS: U kom smislu se realizuju projekti održivog povratka?

BRANKOVIĆ: Sredstva predviđena za ove namjene realizuju se u skladu sa Procedurom o odabiru korisnika sredstava za potrebe održivog povratka. Pomoć se sastoji u dodjeli motokultivatora, plastenika i sušara za sušenje voća, povrća, gljiva i ljekovitog bilja, obnovi vjerskih i infrastrukturnih objekata, obnovi Domova kulture kao i kroz podršku malim preduzećima i dodjelu individualne finansijske pomoći za pokretanje malih biznisa. U posljednjih mjesec dana podijeljeno je 45 plastenika i šesnaest sušara, pomognuta je obnova petnaest vjerskih objekata, sedam infrastrukturnih projekata i jednog Doma kulture, podržana su dva mala preduzeća, 30 porodica je dobilo finansijsku pomoć za pokretanje malih biznisa. Do kraja godine realizovaće se isporuka 100 motokultivatora i preostale pomoći.

* GLAS: Potpisani su ugovori sa opštinama i odabranim izvođačima za obnovu i izgradnju infrastrukture. U kojim opštinama?

BRANKOVIĆ: Ugovoreno je asfaltiranje lokalnih puteva i igrališta u mjesnim zajednicama u opštini Zvornik i Novi Grad. Ostvarena je ponuda za radove na asfaltiranju dionice lokalnog puta u Nevesinju, Doboju, Berkovićima, zatim za sanaciju i rekonstrukciju krova u Drvaru, uličnu rasvjetu u Zvorniku, asfaltiranje lokalnog puta u Bijeljini i Srebrenici. Sa opštinom Bijeljina potpisan je ugovor o sufinansiranju izgradnje vodovoda. U saradnji sa opštinom Prijedor gradi se glavni kolektor fekalne kanalizacije, rekonstrukcija kanalizacione mreže u izbjegličkim naseljima. Ovo su samo neke aktivnosti koje je Ministarstvo realizovalo u proteklom mjesecu, a  djelujemo na skoro cijelom području Srpske i da su projekti raznovrsni, prevashodno zbog toga što uvažavamo potrebe i prioritete lokalnih zajednica.

* GLAS: Primjena projekata čiji je nosilac Razvojni program Ujedinjenih nacija je u toku. Kako napreduje njihova realizacija?

BRANKOVIĆ: Konsultanti za razvoj UNDP-ija rade na implementaciji projekata SUTRA I, SUTRA II i SUTRA III, koji se realizuju putem Fonda za povratak BiH, a Ministarstvo za izbjeglice i raseljena lica djelimično učestvuje u finansiranju ovih projekata. Program razvoja regiona Gornje Podrinje  fokusiran je na najugroženije kategorije stanovništva i provodi se u Foči, Čajniču, Ustiprači i Kalinoviku u RS, kao i u Goraždu i Ustikolini u FBiH. Ugovorom o podjeli troškova između Vlade RS i UNDP, definisana je obaveza finansiranja "Program razvoja regiona Gornje Podrinje" sa ukupnim predviđenim buyetom od oko 14.973.000,00 USD, od čega je učešće Vlade RS u finansiranju ovog projekta 1.500.000,00 USD.  Do kraja ove godine realizovaće se projekti prakse dobre uprave, revitalizacije lokalne privrede, održivog ekonomskog povratka putem stvaranja šansi za zapošljavanje i boljeg korišćenja fizičkog, ljudskog i socijalnog kapitala, sanacije javne infrastrukture, ublažavanja teških uslova i smanjenje stepena ugroženosti putem poboljšanih transportnih veza, boljeg pristupa komunalnim uslugama i obnovi stambenog fonda.

* GLAS: Ministarstvo učestvuje u radu Komisije za izbjeglice i raseljena lica. Za 2008. godinu raspoređena su sredstva u iznosu od 38,8 miliona. Na koji način?

BRANKOVIĆ: Aktuelno objavljivanje javnih poziva izbjeglicama iz BiH, raseljenim licima u BiH i povratnicima da podnesu prijavu za dobijanje pomoći za rekonstrukciju stambenih jedinica. U tu svrhu  izdvojeno je 21,8 miliona KM i to 10.775.000 KM za opštine u Federaciji BiH, 10.275.000 KM za opštine u RS i 750.000 KM za Brčko distrikt BiH. Projekat se provodi u 28 opština Federacije BiH, 27 opština u Srpskoj i u Brčko distriktu BiH. Do sada su u većini opština objavljeni javni pozivi. Javni oglas za prijavljivanje zainteresovanih korisnika do sada nije raspisala samo opština Dobretić. Na objavljeni oglasi ukupno je apliciralo 1.969 porodica, od kojih 953 zadovoljava opšte kriterije za prijavu dok su za 1.016 aplikacija opštinske Komisije za odabir zatražile dopunu podataka.

Fond za povratak

* GLAS: Da li neisplaćivanje novca iz FBiH Fondu za povratak za 2007. godinu dovodi u pitanje projekte povratka i obnove?

BRANKOVIĆ: Prošlogodišnji dug federalnog Ministarstva bi mogao da utiče na rad Fonda i Komisije, posebno ukoliko se dug za 2007. godinu i planirani novac za 2008. godinu ne uplati do kraja godine, jer su odlukama Komisije za 2008. godinu već raspoređena sredstva od 38.800.000 maraka za različite projekte povratka. Prema Sporazumu niko od potpisnika ne može uplaćivati novac za ovu godinu, dok se ne izmire dugovi iz prošle godine. Iz toga proističe da u tekućoj godini nema priliva sredstava u Fond.

Aneks 7.

* GLAS: Koliko je RS omogućila primjenu Ankesa 7

BRANKOVIĆ: RS je implementirala imovinske zakone u 99,5 odsto slučajeva. Podneseno je više od 145.000 zahtjeva za povrat, a od toga 31.000 za povrat društvenih stanova, dok je ostalo za povrat imovine. Oko 50. 000 zahtjeva se odnosilo na uništenu imovinu. Oko 96.000 zahtjeva smo riješili na taj način što su se iz stambenih jedinica morali iseliti privremeni korisnici, a u alternativnim smještajima imamo još 5.216 porodica. Sa aspekta vraćene imovine koja nije devastirana omogućen je povratak svima koji to žele. FBiH je riješila povrat u istom procentu kao i RS. Ostalih 0,5 odsto neriješenih zahtjeva su predmet rješavanja kod nadležnih sudova.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.