Naučni odgovor na pokušaj otimanja Čajničkog jevanđelja

ISTOČNO SARAJEVO - Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske i Mitropolija dabrobosanska predstavili su večeras u Istočnom Sarajevu zbornik "Srpski srednjovjekovni spomenici iz Bosne i Huma. Proučavanje Čajničkog jevanđelja" koji će dati veliki doprinos u očuvanju srpskog identiteta.

Ovaj naučni zbornik, sastavljen od više desetina naučnih radova prikazanih na istoimenom naučnom skupu održanom u oktobru 2023. godine, predstavlja autorski napor odupiranja zaboravu i falsifikovanju prebogate srpske tradicije.

Akademik Branko Letić rekao je da je ovaj zbornik naučnog karaktera, da svi radovi u njemu počivaju na činjenicama, na dokumentima i da je zbornik jdna monografska cjelina i zbir radova iz različitih naučnih oblasti, istorije, lingvistike, istorije umjetnosti, istorije religije i da to sve govori o idenjntitetu tog pergamentnog rukopisa sa početka 15. vijeka.

- To je važno zato što u našoj javnosti ima dosta sporenjaoko tog zbornika. Jedan od razloga je taj što su ovo „Čajničko jevanđelje tumačili kao palisekst jeretičke bosanbske srednjovjekovne crkve i da je taj rukopis padom BiH pod Turke sačuvala Srpska pravoslavna crkva tako što ga je očistila od jeretičkih nanosa i prilagodila svojoj liturgiji. To su tumačenja naših bosanskih kolega koji o jevanđelju govore kao o bosanskom. Ovim zbornikom smo pokušali sa dosta stručnjaka, istoričara, istraživača da na dokumentarnoj podlozi  govore o tom identitetu i zaista svi filološki zaključci su da je jevanđelje imaklo svoju vjersku ulogu od početka u Srpskoj pravoslavnoj crkvi- pojasnio je LETIĆ.

On je istakao da je kruna tim zaključcima jeste i snimak jevanđelja koji je u Arhivu SPC u Beogradu 2 02o.godine.

- Stručnjaci su dokazali da je taj rukopis čist od bilo kakvih nanosa i dokazano je da nije ranije bilo nekog teksta koji ranije pisan, da nije bilo zastavica, bilo kojih znakova koji bi ukazivali da je to jevanđelje bosansko, jeretičkog karaktera- zaključio je Letić.

Profesor staroslovenskog jezika na Filološkom fakultetu u Banjaluci koja je i priređivač ovog zbornika  Zorica Nikitović rekla je da je bilo potrebno ukrstiti više naučnoistraživačkih pravaca i više pristupa da bi se dobila kompletna slika.

Ona je navela da kroz cijeli 20. vijek nije bilo srpske književnosti, ni srpske teme niti mogućnost da neko odbrani doktoran na nekom srpskom rukopisu.

Konačno je naša naučna zajednica sazrela da pruži jedan ovakav interdisciplinarni zbornik i da u fokus pažnje stavi srednjovjekovne spomenike sa prostora srednjovjekovne Bosne i Huma, odnosno i istorijske Hercegovine i Bosne iz ugla različitih disciplina", rekla je Nikitovićeva novinarima.

Ona je istakla da je bilo potrebno ukrstiti više naučno-istraživačkih pravaca i pristupa da bi se dobila kompletna slika i da taj pluralizam naučnih metoda donosi pun pogodak.

-Izuzetno je vrijedno pogledati koji su zapisi u tom jevanđelju, ponovo ih staviti pod lupu preispitivanja i ne zaboraviti da kroz čitav 20. vijek nismo imali srpske teme ni srpsku srednjevjekovnu književnost, ali ni mogućnost da neko odbrani doktorat na nekom srpskom rukopisu, što znači da je tada vladala ideologija dezintegracije srpskog identiteta-rekla je Nikitovićeva.

Ona je navela da ovdje nije riječ o spomenicima, nego o živim, bogoslužbenim knjigama.

-Sada i Čajničko evvanđelje i bilo koje jevanđelje iz 17, 18, 19. vijeka može da se unese u oltar pravoslavnih hramova i po njemu služi- zaključila je Nikitovićeva.

Protojerej stavrofor Vladislav Topalović, profesor Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta "Sveti Vasilije Ostroški" u Foči i jedan od urednika zbornika, zahvalio je svim naučnim radnicima i saradnicima koji su istraživačkim pristupom dali nemjerljiv doprinos da ovo istorijsko djelo srpskog književnog naslijeđa ugleda svjetlo dana.

-Ovaj zbornik biće veliki doprinos u našoj borbi za očuvanje srpskog identiteta, ne samo Čajničkog jevanđelja, nego i ostalih spisa i rukopisa naše srednjevjekovne književnosti- naglasio je Topalović.

Istoričar Dejan Došlić rekao je da je u ovaj poduhvat bilo uključeno mnogo stručnjaka iz istorije, teologije , istorije jezika i da u tome leži najveća vrijednost.

On je istakao da u tome možda leži i najveća vrijednost ovog djela, jer pored ljudi koji su napisali i izlagali svoje radove, bilo je uključeno i mnogo recenzenata, tako da je veliki broj ljudi učestvovao u svemu.

-Radovi nisu posvećeni samo Čajničkom jevanđelju, već i periodu u kojem je ono nastalo, ali i drugim temama kao što je politička i geografska situacija u tom periodu, koje područje su pokrivale velikaške porodice u 14. i početkom 15. vijeka, te temama o rodoslovima i srednjovjekovnoj državi Bosni - zaključio je Došlić.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.