Nakon filma i knjiga o Diani Budisavljević

ZAGREB - Nekoliko mjeseci prije nego što je objavljeno da je film "Dnevnik Diane Budisavljević" u režiji Dane Budisavljević uvršten u školski program Hrvatske, istoričarka Nataša Mataušić, uspješno je odbranila doktorat: "Diana Budisavljević i građanska akcija spašavanja dece žrtava ustaškog terora".

Taj rad će u septembru kao knjigu "Diana Budisavljević, Prećutana heroina Drugog svetskog rata" objaviti izdavačka kuća "Profil", prenio je hrvatski portal Telegram. Portal navodi da je Mataušićeva posvetila gotovo 20 godina istraživanju života i rada Diane Budisavljević.

Kada ju je 1998. Ministarstvo kulture Hrvatske imenovalo za člana Komisije za izradu privremene muzejske postavke Memorijalnog muzeja u Jasenovcu, Mataušićeva se našla pred zahtjevnim zadatkom jer se u to vrijeme u Memorijalnom muzeju nije nalazio ni jedan muzejski predmet, piše portal.

Kaže da se tada jsetila albuma s fotografijama djece koji su se čuvali u muzejskom depou zajedno s još neobrađenom, ali evidentiranom muzejskom građom.

- Bilo je tu pet albuma sa 537 originalnih fotografija djece iz 1942, koja su iz ustaških logora dovedena u Zagreb - ispričala je Mataušić.

Kako je već raspolagala nekim informacijama, uputila se u stručnu obradu fotografija iz albuma.

- Ti dani predstavljaju najmučnije i najteže razdoblje moga rada u Muzeju. Često sam prekidala rad, plakala, ljutila se na sebe, i sve one koji su bili krivi za tako strašnu sudbinu djece. Knjige, novinski članci, feljtoni o akciji spašavanja dece gomilali su se u mojoj sobi, ali nije bilo nikakvih podataka o tome ko je snimao tu decu, ko je svojom rukom upisivao podatke na poleđini svake numerisane fotografije - priča Matušić.

Nataša Mataušić diplomirala je istoriju i arheologiju na Filozofskom fakultetu u Zagrebu, bila je kustos Zbirke fotografija, filmova i negativa Muzeja revolucije naroda Hrvatske, a od 1999. bila je predsjednica Upravnog odbora Spomen područja Jasenovac.

Autorka je knjige "Jasenovac 1941.-1945. Logor smrti i radni logor," brojnih izložbi i kataloga izložbi, kao i stručna saradnica na nekoliko izložbi iz savremene istorije.

Svoja istraživanja započela je u Arhivu Više škole za socijalne radnike, danas Studij socijalnog rada, u ulici Vladimira Nazora.

- Upravo su na tavanu te škole pronađeni odbačeni albumi Diane Budisavljević. Prvi rezultat bio je prilično skroman, ali važan jer su pronađeni dokumenti o Jani Koh i Kamilu Bresleru, njenim saradnicima koji su izvjesno vrijeme radili u toj školi. Ponekad sam se morala oslanjati više na intuiciju nego na poznate činjenice, što je u sinergiji dovelo do neočekivanog raspleta i saznanja, istovremeno razotkrivajući društvene i moralne poroke u društvu koje se gradilo, između ostaloga i na neistinama - navela je istoričarka.

Tokom prikupljanja stručne, naučne i memoarske literature, kao i novinskih članaka o akciji spašavanja kozaračke djece, Mataušić je došla je do zapanjujućih saznanja.

- Sva literatura napisana u razdoblju socijalističke Jugoslavije više je skrivala nego otkrivala, dajući u skladu s vremenom nastanka, glavnu ulogu u akciji spašavanja dece Komunističkoj pariji i ilegalnim aktivistima Narodnooslobodilačkog pokreta (NOP)" – kaže ona.

Trebalo je, dodaje, odvojiti moguće od nemogućeg, laži od istine, preterivanja od stvarnosti, očistiti tekstove od ideoloških interpretacija.

- Valjalo je otkriti šta je bilo cenzurisano i pročišćeno te objasniti ovaj složeni i kompleksni događaj u kojem je učestvovao veliki broj ljudi različitih ideoloških, političkih, socijalnih i moralnih opredjeljenja i kvaliteta, a koji se odvijao u jednom izuzetno teškom ratnom i revolucionarnom vremenu - rekla je Mataušićeva za Telegram.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.