Modernizacija arhiva poligon za zloupotrebe

Banjaluka - U oblasti zaštite ličnih podataka u RS i BiH postoje brojni nedostaci koji dovode do njihove česte zloupotrebe, a procesi modernizacija baze podataka, koji uzimaju maha, izbacuju na vidjelo nove propuste.

Sve je više javnih institucija, ustanova i privrednih subjekata koji se odlučuju da modernizuju svoju arhivsku građu kroz procese digitalizacije i mikrofilmovanja. Upućeni u tu oblast kažu da digitalni i mikrofilmski dokumenti imaju izuzetan značaj, prije svega u pogledu zaštite arhivske građe i ubrzanja poslovnih procesa, ali da ne postoji gotovo nikakva kontrola gdje dokumentacija završava u toku i nakon obrade.

Da bi neka firma mogla da obavlja te poslove, a da sve bude u skladu sa zakonom i pravilima, potrebno je ispuniti niz uslova. Zakonom o arhivskoj djelatnosti propisano je da je ponuđač usluga dužan da djelatnost prijavi Arhivu RS najmanje 15 dana prije početka tog posla. Na osnovu ovlašćenja iz zakona, ministar prosvjete i kulture donio je Pravilnik o opštim uslovima za obavljanje usluga čuvanja javne dokumentarne građe u digitalnom obliku i pratećih usluga. Njime je propisano i da usluge čuvanja i prateće usluge u vezi sa javnom arhivskom građom u digitalnom obliku može da obavlja ponuđač akreditovan kod Arhiva i da je Zakonom o arhivskoj djelatnosti Arhiv ovlašćen za vršenje nadzora nad djelatnošću ponuđača akreditovane opreme i usluga.

To su potvrdili i u Arhivu RS, gdje su kazali da oni obavljaju registraciju i akreditaciju opreme i ponuđača usluga, a da je registar akreditovanih usluga dostupan na sajtu Arhiva.

Jedna od institucija koja je odlučila da digitalizuje i mikrofilmuje dokumentaciju, uključujući personalne dosijee zaposlenih, dio penzijskih spisa, čak i dokumentaciju u vezi sa imovinom, jeste Fond za penzijsko i invalidsko osiguranje (PIO) RS. Posao je, nakon sprovedenog otvorenog postupka, dobilo preduzeće "Mikrografija" d.o.o. Sarajevo, koje je u tom postupku nastupilo kao konzorcijum sa preduzećem "Mikrografija trgovina" d.o.o. Novo Mesto - Slovenija.

Vrijednost ugovora je skoro 300.000 KM, a obrada četiri miliona stranica rađena je tokom 2015. i 2016. godine.

U Fondu su kazali da su donijeli sva interna pravila kako bi zaštitili dokumente, a da su dogovorene usluge vršene u poslovnom objektu filijale Fonda PIO u Banjaluci.

Izvor "Glasa Srpske" blizak tim procesima ističe da je napravljen ogroman propust, jer je ugovor o nabavci usluge digitalizacije i mikrofilmovanja dodijeljen firmi koja ne ispunjava zakonske uslove za vršenje dijela tih usluga.

- Ništa tu ne bi bilo sporno kada bi "Mikrografija" d.o.o. Sarajevo raspolagala tehničkim kapacitetima za pružanje usluge mikrofilmovanja u RS. Postavlja se pitanje da li je tačno da je cijeli posao urađen u prostorijama Fonda, ako se ima u vidu složenost postupka mikrofilmovanja i neophodnost posjedovanja odgovarajuće tehničke opreme - upozorava sagovornik "Glasa Srpske".

Iz firme "Mikrografija" nismo dobili odgovore na dostavljena pitanja, a uvidom u registar Arhiva, sarajevska firma do zaključenja ovog broja "Glasa Srpske" nije imala akreditovanu uslugu mikrofilmovanja, tako da ne može pružati pomenutu uslugu na teritoriji RS, bar kada je javna građa u pitanju.

Upućeni upozoravaju da su prekršeni zakoni o arhivskoj djelatnosti i zaštiti ličnih podataka jer sve ukazuje na to da je dokumentacija u Banjaluci samo digitalizovana i snimljena na neki od nosača zapisa, a zatim iznesena u Sloveniju i tamo mikrofilmovana.

- Druga mogućnost je da je digitalizovana građa otpremljena u Sloveniju linkom i tako iznesena iz RS, a da se ne zna ni ko je njen krajnji korisnik, ni za čiji račun je to urađeno. O tome u budućnosti treba i te kako povesti računa i neophodno je da se uključe sve nadležne institucije kako bi se spriječilo da se ovakve situacije ponove, jer se na ovaj način ugrožava i sigurnost RS - kazao je sagovornik "Glasa Srpske" i dodao da je pitanje iznošenja javne arhivske građe u inostranstvo regulisano Zakonom o arhivskoj djelatnosti.

To su potvrdili i u Arhivu, navodeći da se "javna arhivska građa može privremeno iznijeti u inostranstvo na osnovu odobrenja Arhiva RS, dok javna arhivska građa od izuzetnog značaja može da se privremeno iznese u inostranstvo uz saglasnost ministra prosvjete i kulture, a na prijedlog Arhiva, te da se prije iznošenja iz zemlje, javna arhivska građa obavezno zaštitno snima".

Akreditacije

Digitalizacijom i mikrofilmovanjem bavi se i preduzeće "Sektor ADS" iz Banjaluke, gdje su kazali da svako preduzeće mora da akredituje svoje usluge i opremu kod Arhiva RS.

- Bez akreditacija nijedno preduzeće ne može da radi sa javnom dokumentarnom i arhivskom građom - kazali su u toj firmi i dodali da posjeduju akreditacije za pet usluga.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.