Mjes­to od­bra­ne srpskog iden­ti­te­ta i du­ho­vnos­ti

BI­JELjINA - Ma­nas­tir Sve­te tro­ji­ce u Ta­vni, na tro­me­đi op­šti­na Bi­jeljina, Ugljevik i Zvor­nik, pre­ma is­to­rij­skim po­da­ci­ma za­du­žbi­na je Ne­manjića, a sve vri­je­me di­je­lio je su­dbi­nu vjer­ni­ka iz Sem­be­ri­je, sa Ma­je­vi­ce i Po­drinja. U ovom ma­nas­ti­ru kršten je i naj­ve­ći srpski ep­ski pje­snik Fi­lip Višnjić.

Na­ro­dno pre­danje nas­ta­nak ma­nas­ti­ra pri­pi­su­je vre­me­nu Ne­manjića, ta­čni­je kralja Dra­gu­ti­na ko­ji je, po­red os­ta­log, upravljao i ovim kra­je­vi­ma, a bio je po­znat i po ime­nu srem­ski kralj.

- Da­našnja ma­nas­tir­ska crkva sa­gra­đe­na je na mjes­tu prvo­bi­tnog hra­ma. Po­minje se još u naj­ra­ni­jim tur­skim def­te­ri­ma iz 1533. i 1548. go­di­ne, a od 1548. do 1586. po­minje se izri­či­to kao ma­nas­tir - ka­že ar­hi­man­drit ovo­ga ma­nas­ti­ra otac La­zar.

Na pi­to­mim obron­ci­ma Ma­je­vi­ce, ko­ji se bla­go spu­šta­ju ka ri­je­ci Dri­ni i sem­ber­skoj ra­vni­ci, mo­na­si su u mi­ru i mo­li­tvi ži­vje­li sve do 1461. go­di­ne, ka­da i ovaj kraj po­tpa­da pod oto­man­sku vlast.

- Ma­nas­tir je bio čes­to na uda­ru Tu­ra­ka, ali su ga obnavljali haj­du­ci - ka­že otac La­zar.

Ne­da­le­ko od ma­nas­tir­skog kom­ple­ksa, u oko­mi­toj, ve­oma ne­pris­tu­pa­čnoj sti­je­ni, u Gornjoj Trno­vi, ro­dnom se­lu ve­li­kog srpskog ep­skog pje­sni­ka Fi­li­pa Višnjića, pos­to­ji No­va­ko­va pe­ći­na. Do nje, za sa­da, mo­gu je­di­no do­ći pla­ni­na­ri i ve­oma spre­tni mom­ci. Pre­ma na­ro­dnom pre­danju, u toj pe­ći­ni bo­ra­vio je ne­ka­da Sta­ri­na No­vak sa svo­jom dru­ži­nom.

Ne­da­le­ko od pe­ći­ne, pre­ma le­gen­di, na sti­je­ni su udubljenja od ko­pi­ta Šar­ca, konja Kraljevi­ća Mar­ka. Le­gen­da dalje ve­li da je ne­ka­da u oko­li­ni ma­nas­ti­ra bo­ra­vio ovaj mit­ski srpski ju­nak, te da je sa Šar­cem pres­ka­kao s je­dnog na dru­go vrle­tno brdo.

Le­gen­de o Mar­ku Kraljevi­ću i Sta­ri­ni No­va­ku sa­mo pot­vrđu­ju da je pra­vo­sla­vno sta­no­vniš­tvo Ma­je­vi­ce, Sem­be­ri­je i Po­drinja odu­vi­jek bi­lo is­traj­no u od­bra­ni svog na­ci­onal­nog iden­ti­te­ta i du­ho­vnos­ti.

- Po­uz­da­no se zna da je u ma­nas­tir­skoj crkvi u Ta­vni kršten sin Sto­ja­na Vi­li­ća iz Gornje Trno­ve, Fi­lip, po­tonji naš naj­ve­ći ep­ski pje­snik. Knjiga kršte­nih iz tog vre­me­na ni­je sa­ču­va­na, jer je spaljena u je­dnom od mno­gih po­gro­ma na ma­nas­tir i njego­vu crkvu - ka­že ar­hi­man­drit La­zar.  

U vri­je­me Prvog srpskog us­tan­ka, njego­ve prve i naj­ve­će bit­ke na Čo­ke­ši­ni, Lo­zni­ci, Mi­ša­ru i dru­gim bo­ji­šti­ma bi­le su baš u ne­po­sre­dnoj bli­zi­ni ma­nas­ti­ra Ta­vna.

Sve vri­je­me bu­na, us­ta­na­ka i osve­tni­čkih po­ho­da oku­pa­tor­ske vlas­ti ma­nas­tir Ta­vna bio je sklo­ni­šte i lječi­li­šte za us­ta­ni­ke i vjer­ni­ke. Ka­sni­je to bio i u ve­li­kim ra­to­vi­ma, po­se­bno u Prvom svjet­skom ra­tu, ko­ji je bu­knuo 1914. go­di­ne na Dri­ni, sa­mo ko­ji ki­lo­me­tar dalje od njega.

Na sje­ver­noj stra­ni ma­nas­tir­ske crkve pos­to­ji ve­li­ki broj gro­bo­va us­ta­ni­ka, ra­tni­ka, du­ho­vni­ka, bo­le­sni­ka i dru­gih stra­dal­ni­ka s obje stra­ne Dri­ne. Sa­da ni­je­mo svje­do­če o bur­nim vre­me­ni­ma i svoj tra­gi­čnos­ti i ma­nas­ti­ra i ovo­ga kra­ja.

Ma­nas­tir Ta­vna sa pre­ko­drin­skim ma­nas­ti­ri­ma Čo­ke­ši­na, Pet­ko­vi­ca i Ra­do­va­šni­ca či­ni ta­ko­zva­ni pra­vo­sla­vni prsten. Svi ovi ma­nas­ti­ri su od ve­li­kog zna­ča­ja na oču­vanju auto­hto­nos­ti srpskog sta­no­vniš­tva i njego­ve pra­vo­sla­vne vje­re.

Da je to ta­ko, svje­do­či i gra­ni­tna ste­pe­ni­ca na ju­žnim vra­ti­ma ma­nas­tir­ske crkve, ko­ju su bo­se no­ge, a ka­sni­je opan­ci vjer­ni­ka, od iz­gradnje u srednjem vi­je­ku, izli­za­li, pa je ona sa­da ni­ža od os­ta­lih ste­pe­ni­ka za naj­manje de­se­tak cen­ti­me­ta­ra.

Ipak, naj­ve­će stra­danje ma­nas­tir Sve­te tro­ji­ce do­ži­vio je 1943. go­di­ne ka­da su sve obje­kte, do te­melja, spa­li­le us­ta­še.

Us­ta­še su u ve­li­kom bi­je­su sve spa­li­le, pa čak i ve­oma bo­ga­tu bi­bli­ote­ku, sve sta­re spi­se i ma­ti­čne knjige. Sve je iz­gor­je­lo osim je­dne sta­re Bi­bli­je, Sve­tog pi­sma, ko­je je u Ta­vnu dos­pje­lo iz ne­kog rus­kog ma­nas­ti­ra. Knjiga je u toj paljevi­ni i ognju os­ta­la neo­šte­će­na. Čak ni­je ni oga­ravljena. Za­to ona ima ne­pro­cjenjivu kul­tur­nu, is­to­rij­sku i du­ho­vnu vri­je­dnost.

- Ova sve­ta knjiga je sa­da na­ša naj­ve­ća dra­go­cje­nost. Ra­đe­na je ru­čno pri­je ne­ko­li­ko vi­je­ko­va u Ru­si­ji, a naj­zna­čaj­ni­ja je po bor­du­ra­ma ko­je se uoča­va­ju na njenim lis­to­vi­ma ka­da je za­tvo­re­na. Na njenom po­čet­ku, na prvim bi­je­lim stra­ni­ca­ma, pos­to­je po­tpi­si naj­ve­ćih crkve­nih ve­li­ko­dos­toj­ni­ka ko­ji su po­sje­ći­va­li naš ma­nas­tir - ka­že otac La­zar.

Ma­nas­tir Ta­vna je sa­da žen­ski ma­nas­tir. Igu­ma­ni­ja je maj­ka Mar­ta, ugle­dna i ve­oma po­što­va­na mo­na­hinja u Sem­be­ri­ji, Po­drinju, na Ma­je­vi­ci, u Ja­dru i dru­gim kra­je­vi­ma.

- U posljednje vri­je­me dos­ta je učinjeno na obnavljanju i iz­gradnji no­vih ma­nas­tir­skih obje­ka­ta: prven­stve­no ko­na­ka, bi­bli­ote­ke, ljetnjeg mo­li­tviš­tva i ci­je­log imanja, na ko­me mo­na­hinje marljivo ra­de - ka­že otac La­zar.

Ta­vna je odu­vi­jek bi­la po­zna­ta po bo­ga­tim bi­bli­ote­ka­ma. Na sre­ću, i sa­da se mo­že po­di­či­ti zna­la­čki ure­đe­nom i bo­ga­tom bi­bli­ote­kom, umje­tni­čkim sli­ka­ma i fres­ko­sli­ka­nom ve­li­kom či­ta­oni­com, pros­to­ri­jom u ko­joj se mo­že obavljati i či­no­dej­stvo­vanje.

Po­se­bno je bo­ga­ta zbir­ka Bi­bli­ja, Sve­tih pi­sa­ma, štam­pa­nih u mno­gim svjet­skim zemljama i naj­po­zna­ti­jim štam­pa­ri­ja­ma. U njoj su Sve­ta pi­sma na sko­ro svim svjet­skim je­zi­ci­ma.

Krsna sla­va ma­nas­ti­ra su Sve­te tro­ji­ce. Tog da­na svi pu­te­vi vjer­ni­ka i ho­do­ča­sni­ka iz oko­li­ne, a u posljednje vri­je­me i svi­je­ta, vo­de ka ovom ma­nas­ti­ru.

Ma­nas­tir Sve­te tro­ji­ce u Ta­vni sa­da blis­ta no­vim sja­jem. Ure­đen je i obnovljen. I ve­oma po­sje­ći­van, što je i naj­va­žni­je, jer je i sa­da do­la­zi­šte i po­la­zi­šte.

Le­gen­da o ime­nu

Ispod ma­nas­tir­skog imanja te­če is­to­ime­na rje­či­ca, pri­to­ka Dri­ne. Po­uz­da­no se ne zna da li je ma­nas­tir do­bio ime po ovom vo­do­to­ku ili obra­tno. Le­gen­da ve­li da je ova čis­ta pla­nin­ska rje­či­ca po­sli­je ne­kog te­škog bo­ja pocrnjela od krvi. Po­tamnjela je, pa je do­bi­la ime Ta­mna, a ka­sni­je ne­kim ču­dnim gla­so­vnim pro­mje­na­ma sa­dašnje ime Ta­vna.

Bi­lo ka­ko bi­lo, Ta­vna je si­no­nim za du­ho­vnost, op­sta­nak, čo­vje­koljublje, pra­vo­slavlje, iz­držljivost i za­je­dniš­tvo. Ta­ko odu­vi­jek. Sve vri­je­me pos­to­janja bi­la je do­la­zi­šte i po­la­zi­šte, hra­ni­li­šte i ko­na­či­šte, bol­ni­ca i za­šti­ta - du­ho­vno i tje­le­sno is­cje­li­šte.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.