Društvo
Foto: ilustracija
Srpska pravoslavna crkva i njeni vjernici 8. novembra obilježavaju Mitrovdan, praznik posvećen Svetom velikomučeniku Dimitriju Solunskom, jednom od najpoštovanijih hrišćanskih svetitelja i zaštitnika grada Soluna.
Mitrovdan je ujedno i jedna od najčešćih krsnih slava kod Srba, a prema broju porodica koje ga proslavljaju, nalazi se među pet najzastupljenijih slava u Srbiji.
Praznik u narodnoj tradiciji označava i dolazak zime, a za njega se vezuju brojni običaji i narodna vjerovanja koja su se prenosila s generacije na generaciju.
KO JE BIO SVETI DIMITRIJE SOLUNSKI
Sveti Dimitrije živio je u trećem i početkom četvrtog vijeka u vrijeme rimskog cara Maksimijana. Rođen je u Solunu, a prema hrišćanskom predanju bio je vojni zapovjednik koji je otvoreno ispovijedao hrišćansku vjeru.
Iako mu je car naredio da progoni hrišćane, Dimitrije je odbio da se povinuje i nastavio da širi hrišćanstvo. Zbog toga je zatvoren, mučen i pogubljen.
Solunski hrišćani tajno su sahranili njegovo tijelo, a na mjestu njegovog groba kasnije je podignut hram. Sveti Dimitrije postao je zaštitnik Soluna, a njegovo poštovanje vremenom se proširilo među brojnim pravoslavnim narodima.
Prema predanju, iz njegovog groba širili su se miris bosiljka i smirne, zbog čega je dobio naziv Mirotočivi. Vjernici i danas poštuju njegove mošti, kojima se pripisuje iscjeliteljska moć.
JEDNA OD NAJČEŠĆIH KRSNIH SLAVA
Svetog Dimitrija posebno poštuju Grci, Srbi i Rusi. U Rusiji je njegov kult počeo da se širi još u 12. vijeku, a 1581. godine izabran je za zaštitnika Sibira.
I u srpskom narodu Mitrovdan ima posebno mjesto. Brojni hramovi posvećeni su ovom svetitelju, među kojima su crkva u kompleksu Pećke patrijaršije i kapela u manastiru Visoki Dečani.
Po Svetom Dimitriju imena su dobili i gradovi Sremska Mitrovica i Kosovska Mitrovica.
OZNAČAVA DOLAZAK ZIME
U narodnom kalendaru Mitrovdan se smatra granicom između jeseni i zime. Prema starom običaju, do ovog praznika trebalo bi završiti sve veće poljske i druge poslove na otvorenom i pripremiti se za hladniji period godine.
Za Mitrovdan se vezuju i vremenska predskazanja. Prema narodnom vjerovanju, ako na ovaj dan padne snijeg, zadržaće se sve do aprila, dok lijepo vrijeme najavljuje blagu zimu.
U vrijeme osmanske vladavine postojao je i običaj vezan za hajduke, koji su se na Mitrovdan razilazili i skrivali kod svojih jataka, da bi se ponovo okupili na proljeće, na Đurđevdan.
Iz tog običaja nastala je poznata narodna izreka:
„Mitrovdanak – hajdučki rastanak, Đurđevdanak – hajdučki sastanak“.
ŠTA TREBA, A ŠTA NE TREBA RADITI NA MITROVDAN
Prema narodnim običajima i vjerovanjima, do Mitrovdana trebalo bi završiti velike poslove koji se obavljaju na otvorenom, jer se praznik smatra početkom zimskog perioda.
U narodu se zadržalo i vjerovanje da na Mitrovdan ne bi trebalo obavljati teške poslove niti bespotrebno izlaziti iz kuće, već dan provesti u miru, sa porodicom i bližnjima.
Posebno je zanimljivo predanje koje se odnosi na djecu. Prema narodnom vjerovanju, na Mitrovdan ne bi trebalo prekorevati ni grditi djecu, čak i ako su bila nestašna, jer se vjerovalo da bi takva mogla ostati tokom cijele godine.
Ipak, važno je naglasiti da su ovo narodni običaji i vjerovanja, dok suština praznika ostaje u molitvi, sjećanju na svetitelja i njegovom hrišćanskom primjeru.
Mitrovdan se u mnogim srpskim porodicama proslavlja kao krsna slava, uz lomljenje slavskog kolača, paljenje svijeće i okupljanje porodice i prijatelja.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.
