Krst na Soko-gradu kao opomena i predskazanje

VIŠEGRAD - Metalni krst na Soko-gradu vidi pola zapadne Srbije i istočne Bosne. Kad uskim putem od Ljubovije putnik namjernik krene prema manastiru Svetog Nikolaja Srpskog, nad glavom mu je ovo pravoslavno znamenje koje iz trena u tren mijenja boju i nebesku pozadinu.

U carstvu tame, kao opomena i predskazanje, putokaz i svetionik, krst na Soko-gradu lebdi više na nebu nego na zemlji. I kud god da se pođe ovim krševitim krajevima, svi putevi vode do krsta, do kojeg oni najuporniji stižu kao na hodočašće.

Starica Petra Marković iz sela Markovića kod Ljubovije kaže da otkako je krst na Sokolu postavljen, grad nikad nije pobio ljetinu u ovim krajevima.

Istorija dalje govori da je 1459. godina cijela Srbija, pa i Soko-grad, pala pod tursku vladavinu, koja se i u njegovim zidinama i kulama zadržala više od 400 godina.

Sveštenik Zoran Ristivojević kaže da je na ovo mjesto u vrijeme turskog ropstva Srbin mogao doći samo u okovima.

Poslije četiri stotine godine mraka Srbi preuzimaju gradove od Turaka. Bila je to godina 1862. Na spomeniku Mihailu Obrenoviću piše da je tada dobio Smederevo, Kladovo, Beograd, Šabac, Užice i Soko-grad kod Ljubovije.

- Srbi su imali obavezu da poruše utvrđene gradove Soko i Užice. Oni kao da su to jedva dočekali - priča Ristivojević.

Od nekada neosvojivog utvrđenja danas je malo šta ostalo. Nekoliko zidina i vidikovac kakvog nadaleko nema. Na mjestu gdje je nekad ponosno vjetrovima prkosila glavna kula pozlaćen krst visok 13 metara i težak gotovo tri tone.

Ovo veličanstveno djelo poklonio je srpskom narodu Nijemac Horst Vrobel, prijatelj vladike Lavrentija.

Manastir Svetog Nikolaja Srpskog postao je značajan duhovni centar, a u krugu njegovih zdanja je i muzej posvećen svetom Nikolaju Velimiroviću. Skromni kutak u kome je na simboličan način prikazan životni put ovog srpskog svetitelja. Tu je i jedinstvena muzejska postavka stare srpske sobe.

Kao rijetko koji pravoslavni manastir, ova svetinja pod svoje okrilje može da primi istovremeno 200 gostiju, a običaj je da poslije svete liturgije u Domu vladike Nikolaja vjernici ogriju promrzle ruke i sa sveštenikom popiju čaj ili kafu. A da bi vjernik stigao do krsta, pješice, mora se podsjetiti   deset Božijih zapovijesti. Graditelji manastira osmislili su originalnu ideju tako da se tekst zapovijesti uz ikone nalazi u malim molitvenim kapelama raspoređenim od porte manastira do samog podnožja Soko-grada.

Posebno se svojom ljepotom ističe spomenik Svetom Nikolaju Srpskom, dar dobrotvora Branka Tupanjca iz Amerike. Nikolaj bronzani, onim svojim oštrim zamišljenim pogledom bdi nad svetinjom u svom vidokrugu i poručuje: "K'o što se sveća od sveće pali, tako i dobro delo od dobrog dela." 

Dječački san

Poslije Drugog svjetskog rata učenici jedne osnovne škole popeli su se na Soko-grad. Pogledom sa ovog vidikovca posebno je bio zadivljen đak Živko Trifunović. U njegovu dječiju glavicu, pored priče o istoriji ovog grada, urezao se vidik sa nakrivljenim siromašnim seoskim kućicama i divljim i surovim krajem. Učenik tiho kao za sebe prozbori: "Ovdje bi bilo divno mjesto za manastir."

Taj svoj dječački san je poslije i ostvario, postao je vladika i uzeo monaško ime Lavrentije, a na brijegu ispod Soko-grada podigao je manastir. 

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.