Izviru predmeti bogatih Rimljana

BIJELjINA - Nedavno pronalaženje gorostasnog stabla u rijeci Vrbas kod Srpca i velikog čamca u Drini nedaleko od Loznice pobudilo je sjećanje Semberaca, Sremaca i Mačvana na ono šta je u posljednjih pedesetak godina izvađeno sa dna njihovih rijeka Save i Drine.

Direktor Muzeja Semberije Mirko Babić kaže da se za dio rijeke Save od Semberije do Sremske Mitrovice, u dužini od pedesetak kilometara, kaže da je to najveći podvodni muzej na Balkanu.

- Rijeka je između Semberije i Srema prelažena, brođena još od praistorije i tuda su vodili glavni putevi još od vremena Kelta i Rimljana, pa je sa njenog dna do sada izvađeno na desetine velikih, ugljenisanih stabala hrasta lužnjaka, ostaci plovila svih carevina koje su vladale na ovim prostorima, kosti mamuta, izumrlih vrsta jelena, oružje i drugi predmeti. U Muzeju Semberije čuva se i stari čamac načinjen iz jednog komada hrasta - kaže Babić.

Na mjestu današnje Sremske Mitrovice u rimsko doba bio je carski grad Sirmijum, a u Semberiji su bili imanja i vile bogatih Rimljana.

- Bio je razvijen riječni saobraćaj od Sirmijuma do Rače, kod ušća Drine u Savu, pa su tako brojni predmeti i plovila ostali na dnu rijeke - rekao je Babić.

On je dodao da je u selu Ostojićevo bila i topionica željeza za koju je ruda dovožena iz Ljubije. U novijoj istoriji Sava i Drina su bile najznačajniji putevi kroz okolne ravnice.

- Pravo je bogatstvo predmeta iz različitih epoha na dnu ovih rijeka, a samo je mali dio toga izvađen iz vode, uglavnom zahvaljujući bagerima koji eksploatišu šljunak i pijesak, te u novije vrijeme roniocima koji mogu pretraživati korita rijeka - kaže Babić.

Strateško naselje Rača na rijeci Savi oduvijek je bilo mjesto gdje je rijeka prelažena, a njeno ime na latinskom jeziku znači skela, pa nije ni čudo što je na tom dijelu Save pronađeno najviše oružja, vojne opreme i ostataka plovila.

U velikim savskim virovima, limanima pored Semberije, kada je mali vodostaj, mogu se vidjeti gorostasna ugljenisana hrastova stabla. Neke od tih dubova mještani okolnih sela su izvlačili. Oni koji su od njih rezali građu kažu da su bolje zaštićena i očuvana nego tek osječena stabla u šumi. Truljenje im je zaustavio ugljenisani sloj i duboka voda.

Sve ovo budi interesovanje ronilaca koji često pretražuju dna ovih rijeka, a posljednjih godina aktuelno je traganje za nekadašnjim velikim bronzanim spomenikom kralja Petra Prvog Karađorđevića, ispred zgrade opštine Bijeljina, koga su Nijemci 1941. godine transportovali brodom u Njemačku, ali je, navodno, upao u rijeku nedaleko od Rače.

Traga se i za neprijateljskim brodovima iz velika dva svjetska rata potopljenim uzvodno od Rače.

U koritu Drine često se pronalaze ostaci plovila, jer je ova rijeka nekada bila plovna od Bratunca do Rače. U Zvorniku je bila i mala luka glasovitih lađa "drinki", koje su lađari uzvodno, kao burlaci na Volgi, konopcima vukli ka Zvorniku.

Ova rijeka iz svog gornjeg i srednjeg toka do ušća donijela je značajan broj istorijskih predmeta, ali većinu su zatrpali nanosi pijeska i šljunka, pa se eksploatacijom ovog građevinskog materijala neki od njih i pronađu, kao i čamac kod Loznice, star desetine vijekova.

Ukraden čamac

Nepoznati počinioci ukrali su čamac koji je, zbog niskog vodostaja u lozničkom kraju, iz Drine "izronio" u petak, a za koji se pretpostavlja da je iz 17. vijeka, javio je RTS.

Za sada niko ne zna kako je čamac nestao, a ni ko je počinilac. Istraga je u toku.

Čamac se pojavio nakon što je prošlogodišnja decembarska poplava promijenila priobalje rijeke Drine, a stručnjaci su potvrdili da je riječ o monoksilu, čamcu izdeljanom iz jednog komada drveta, najvjerovatnije hrasta. Dugačak je sedam i po metara, a unutrašnjost je široka 50 centimetara.

Bilo je planirano da se plovilo izvadi iz vode, zaštiti i sačuva od daljeg propadanja, a zatim izvrši restauracija i konzervacija, poslije čega bi vjerovatno bio vraćen u Loznicu kao eksponat.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.